Εκατοντάδες τουρκικές ιδιωτικές εταιρείες έχουν περάσει στον έλεγχο του κρατικού επενδυτικού Ταμείου της κυβέρνησης Ερντογάν μετά από μια ευρεία εκστρατεία κατά της διαφθοράς, εγείροντας ανησυχίες για αρπαγή περιουσιακών στοιχείων με πολιτικά κίνητρα.
Οι έρευνες και οι επιδρομές σε εταιρείες έχουν δημιουργήσει κλίμα ανησυχίας μεταξύ κορυφαίων επιχειρηματίων κυρίως επειδή το κυβερνών κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης του τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει χρησιμοποιήσει στο παρελθόν το Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων του Κράτους (TMSF) για να κατάσχει τα περιουσιακά στοιχεία των πολιτικών του αντιπάλων, αναφέρουν οι Financial Times.
«Το ΑΚΡ χρησιμοποιεί εδώ και καιρό το TMSF τόσο ως εργαλείο για τη ρύθμιση της οικονομίας όσο και για τη διοχέτευση πόρων σε φιλικές εταιρείες προς το κόμμα, ενώ παράλληλα παραγκωνίζει όσες θεωρεί ανταγωνιστικές», δήλωσε ο Μπερκ Εσέν, επίκουρος καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο Σαμπαντζί της Κωνσταντινούπολης. Η κυβέρνηση μπορεί τώρα «να προσπαθεί να αναδιαμορφώσει ποιος ελέγχει την οικονομία, και την επιχειρηματική τάξη της Τουρκίας», πρόσθεσε ο Έσεν.
Η TMSF, η οποία ενεργεί ως διαχειριστής για εταιρείες που ερευνώνται, ελέγχει επί του παρόντος 1.056 κατασχεμένες επιχειρήσεις, σε σύγκριση με 675 πριν από ένα χρόνο, σύμφωνα με στοιχεία.
Οι επιχειρήσεις καλύπτουν όλο το φάσμα της οικονομίας της Τουρκίας, από τα μέσα ενημέρωσης, τα χρηματοοικονομικά και την ενέργεια έως την ποδοσφαιρική ομάδα σύλλογο Κασίμπασα Σπορ, οπου έπαιζε ο Ερντογάν στη νεανική του ηλικία.
Οι έρευνες και οι συλλήψεις που τις συνοδεύουν έχουν αναστατώσει τον ιδιωτικό τομέα της Τουρκίας, εγείροντας φόβους για την ασφάλεια των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας και την επιλεκτική εφαρμογή του νόμου από τα δικαστήρια.
Οι φόβοι εντείνονται από την εκτίμηση ότι ο Ερντογάν επιδιώκει να παρατείνει την κυριαρχία του στην Τουρκία για μια ακόμη προεδρική θητεία μετά από περισσότερες από δύο δεκαετίες ολοένα και πιο αυταρχικής διακυβέρνησης.
Οι τουρκικές επιχειρήσεις βρίσκονται ήδη υπό την πίεση της προβληματικής οικονομίας η κατάσταση της οποίας επιδεινώθηκε μετά την καταστολή του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης της χώρας, η οποία ξεκίνησε τον Μάρτιο με τη σύλληψη του δημάρχου της Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου για κατηγορίες διαφθοράς.
Από τα «καθαρά χέρια» σε «έμπιστα χέρια»
Η κυβέρνηση Ερντογάν επικαλείται ως στόχο τον πόλεμο κατά της διαφθοράς και την ανεξαρτησία των δικαστηρίων και των εισαγγελέων οι οποίοι δεν στοχεύουν πάντα την αντιπολίτευση.
Προς ενίσυχη αυτής της θεωρίας ήταν και η κράτηση, την περασμένη εβδομάδα, 19 διάσημων της τουρκικής σόου μπιζ ως ύποπτους για χρήση ναρκωτικών, την οποία ορισμένοι αναλυτές χαρακτήρισαν ως «θέατρο καταστολής» που έχει σχεδιαστεί για να δείξει την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης να καθαρίσει την κοινωνία από την εγκληματικότητα.
«Ο μεγαλύτερος φόβος της επιχειρηματικής κοινότητας είναι ότι αυτές οι έρευνες δεν είναι μια επιχείρηση «καθαρά χέρια, αλλά μια πλήρης επίθεση στον επιχειρηματικό τομέα», δήλωσε στους Financial Times ο Ατίλα Γεσιλάδα της GlobalSource Partners.
Ο Ερντογάν, πρόσθεσε, «ίσως προσπαθεί είτε να διοχετεύσει κεφάλαια απευθείας στο Δημόσιο μέσω του TMSF είτε να μεταφέρει τον έλεγχο του κεφαλαίου από τους παλιούς επιχειρηματίες σε “έμπιστα χέρια”».
Τι είναι η TMSF
Η TMSF συτάθηκε το 1983 με σκοπό την προστασία των καταθέσεων στις τουρκικές τράπεζες και ανέλαβε διευρυμένο ρόλο μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος κατά του Ερντογάν το 2016, η οποία οδήγησε σε κύμα συλλήψεων και εκκαθαρίσεις δεκάδων χιλιάδων δημοσίων υπαλλήλων.
Περισσότερες από 1.300 εταιρείες για τις οποίες υπήρχαν υποψίες ότι συνδέονταν με την υπόθεση, την οποία η Άγκυρα απέδωσε στον αείμνηστο Φετουλάχ Γκιουλέν και τους οπαδούς του, κατασχέθηκαν.
Το ταμείο είχε αναλάβει την πώληση των εταιρειών ή την ρευστοποίηση των περιουσιακών τους στοιχείων.
Σύμφωνα με την TMSF, περισσότερες από 600 από αυτές τις εταιρείες τελικά επιστράφηκαν στους αρχικούς τους ιδιοκτήτες μετά από δικαστικές έρευνες. Οι υπόλοιπες πουλήθηκαν — μερικές φορές, όπως ισχυρίζονται οι επικριτές, σε συμμάχους της κυβέρνησης σε ευνοϊκές τιμές.
Η «έκρηξη» των εφόδων και ερευνών σε εταιρείες ξεκίνησε στις 11 Σεπτεμβρίου, όταν οι εισαγγελείς διέταξαν την κατάσχεση 121 εταιρειών που ανήκαν στην Can Holding, ιδιοκτήτρια μεγάλων μέσων ενημέρωσης και σχολείων που ξεκίνησε από τον κλάδο του καπνού. Εκδόθηκαν εντάλματα κράτησης για 10 άτομα, συμπεριλαμβανομένου του κύριου ιδιοκτήτη της ομάδας, Κεμάλ Τζαν, με κατηγορίες για λαθρεμπόριο, ξέπλυμα χρήματος και φοροδιαφυγή, βάσει ευρημάτων της μονάδας οικονομικών πληροφοριών της Τουρκίας, MASAK.
Στην τελευταία επιχείρηση κατά της διαφθοράς, η τουρκική αστυνομία συνέλαβε την περασμένη εβδομάδα 21 άτομα που συνδέονται με το Διυλιστήριο Χρυσού της Κωνσταντινούπολης, ως ύποπτους απάτης. Η IGR, συγκαταλέγεται στις πέντε μεγαλύτερες βιομηχανικές εταιρείες της Τουρκίας. Η Ένωση Αγοράς Χρυσού του Λονδίνου δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι είχε ξεκινήσει μια «διαδικασία επανεξέτασης του περιστατικού» και είχε ζητήσει επίσημη δήλωση από την IGR.
