Οι Ηνωμένες Πολιτείες εντείνουν την πίεση προς την Αβάνα, απειλώντας με δασμούς χώρες που συνεχίζουν να προμηθεύουν το νησί με πετρέλαιο, την ώρα που οι οικονομικές αντοχές της χώρας εξαντλούνται.
Σύμφωνα με το Reuters, δεκάδες κάτοικοι της Αβάνας και των γύρω περιοχών, από μικροπωλητές και εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα μέχρι ταξιτζήδες και δημοσίους υπαλλήλους, περιγράφουν μια καθημερινότητα που έχει περιοριστεί στα απολύτως αναγκαία: τροφή, νερό και μετακίνηση.
Οδηγοί περιμένουν σε μια μεγάλη ουρά για να μπουν σε ένα βενζινάδικο στο Μπακουράνο κοντά στην Αβάνα της Κούβας, την Παρασκευή 30 Ιανουαρίου 2026.
AP Photo/Ramon Espinosa
Οι μαρτυρίες τους σκιαγραφούν μια κοινωνία στα όρια, καθώς αγαθά και υπηρεσίες καθίστανται ολοένα πιο δυσεύρετα και ακριβότερα, ιδιαίτερα όσα εξαρτώνται από τα ολοένα μειούμενα αποθέματα καυσίμων.
Η κατάσταση που διαμορφώνεται
Οι μαρτυρίες αυτές σκιαγραφούν μια κοινωνία στα όριά της, καθώς αγαθά και υπηρεσίες, ιδίως όσα συνδέονται με τα ολοένα πιο περιορισμένα αποθέματα καυσίμων, γίνονται όλο και πιο δυσεύρετα και ακριβά.
Για μεγάλο μέρος της επαρχιακής Κούβας, η κατάσταση αυτή δεν είναι κάτι εντελώς καινούργιο. Το εύθραυστο και απαρχαιωμένο σύστημα ηλεκτροπαραγωγής του νησιού καταρρέει σταδιακά εδώ και χρόνια και οι κάτοικοι έχουν συνηθίσει να περνούν ώρες χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, διαδίκτυο ή αντλίες νερού.
Ωστόσο, η παραθαλάσσια πρωτεύουσα, με τους δρόμους γεμάτους αυτοκίνητα της δεκαετίας του 1950 και τη χρωματιστή αλλά φθαρμένη ισπανική αποικιακή αρχιτεκτονική, μέχρι πρόσφατα άντεχε καλύτερα.
Τώρα, όμως, η κρίση δείχνει να την κατακλύζει και αυτή, καθώς οι ελλείψεις καυσίμων γίνονται εντονότερες, με πρώτα τη Βενεζουέλα και στη συνέχεια το Μεξικό να διακόπτουν τις αποστολές πετρελαίου προς το νησί.
Οδηγοί περιμένουν σε μια μεγάλη ουρά για να μπουν σε ένα βενζινάδικο στην Αβάνα της Κούβας, την Παρασκευή 30 Ιανουαρίου 2026.
AP Photo/Ramon Espinosa
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι θα επιβληθούν δασμοί στις εισαγωγές από χώρες που προμηθεύουν την Κούβα με πετρέλαιο, κλιμακώνοντας την πίεση προς τον διαχρονικό αντίπαλο της Ουάσινγκτον, μετά την ανατροπή του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο, βασικού συμμάχου της Αβάνας, στις αρχές Ιανουαρίου.
Σε πολλές άλλες χώρες, τέτοιες συνθήκες θα είχαν ήδη βγάλει τον κόσμο στους δρόμους. Μέχρι στιγμής, σε ένα κράτος όπου η διαφωνία καταστέλλεται εδώ και δεκαετίες, δεν υπάρχουν εμφανή σημάδια μαζικών διαμαρτυριών. Ωστόσο, παραμένει ασαφές πόσα ακόμη είναι διατεθειμένοι να αντέξουν οι Κουβανοί.
Το κουβανικό πέσο έχει χάσει πάνω από 10% της αξίας του έναντι του δολαρίου μέσα σε τρεις εβδομάδες, εκτοξεύοντας το κόστος των βασικών ειδών διατροφής.
«Αυτό με έχει φέρει σε αδύνατη θέση», δήλωσε η Γιαΐτε Βερδέσια, κάτοικος Αβάνας και νοικοκυρά. «Δεν υπάρχει μισθός που να μπορεί να αντεπεξέλθει».
Η καθημερινότητα γίνεται όλο και πιο δύσκολη
Ο Τραμπ, ερωτηθείς για το ενδεχόμενο αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης στην Κούβα λίγο μετά τη σύλληψη του Μαδούρο, δήλωσε ότι δεν θεωρεί αναγκαία μια επίθεση, καθώς «φαίνεται ότι καταρρέει».
Την Παρασκευή, ο υπουργός Εξωτερικών της Κούβας, Μπρούνο Ροντρίγκες, κήρυξε «διεθνή κατάσταση έκτακτης ανάγκης» ως απάντηση στην αμερικανική προειδοποίηση για δασμούς, χαρακτηρίζοντάς την «ασυνήθιστη και εξαιρετική απειλή».
Ωστόσο, η κυβέρνηση έχει πει ελάχιστα για το πώς θα διαχειριστεί την αυξανόμενη απειλή μιας ανθρωπιστικής κρίσης.
Πολλοί από τους Κουβανούς που μίλησαν στο Reuters ανέφεραν ότι η καθημερινή ζωή – ήδη δύσκολη – έχει περιοριστεί στα απολύτως βασικά: εξασφάλιση τροφίμων, καυσίμων για μαγείρεμα και νερού, ενώ τις τελευταίες ημέρες η κατάσταση έχει επιδεινωθεί αισθητά.
Οι ουρές για βενζίνη έχουν αυξηθεί σημαντικά αυτή την εβδομάδα σε λίγα πρατήρια της πόλης που εξακολουθούν να διαθέτουν καύσιμα. Και από τη στιγμή που οι ΗΠΑ μπλόκαραν τις αποστολές πετρελαίου από τη Βενεζουέλα στα μέσα Δεκεμβρίου, σχεδόν όλη η βενζίνη πωλείται πλέον σε υψηλές τιμές, σε δολάρια – ένα νόμισμα στο οποίο ελάχιστοι Κουβανοί έχουν πρόσβαση.
«Παλιά μπορούσες να γραφτείς και να πάρεις καύσιμα μία φορά τον μήνα (σε πέσος)», είπε ο Χεσούς Σόσα, κάτοικος Αβάνας, αναφερόμενος σε εφαρμογή που ειδοποιούσε τους οδηγούς πότε έφτανε η σειρά τους. «Τώρα όχι. Οι πωλήσεις σε εθνικό νόμισμα έχουν σταματήσει».
«Ή πληρώνεις ή μένεις σπίτι»
Η κρίση έχει πλήξει τόσο τις δημόσιες όσο και τις ιδιωτικές μεταφορές, βγάζοντας ορισμένα λεωφορεία και ταξί εκτός κυκλοφορίας και αναγκάζοντας άλλα να αυξήσουν τα κόμιστρα.
Ο 22χρονος Νταϊλάν Πέρες, που μεσολαβεί για ιδιωτικά ταξί στην παλιά Αβάνα, δήλωσε ότι η μείωση των λεωφορείων δεν αφήνει στους πολίτες άλλη επιλογή από το να πληρώνουν ακριβότερες ιδιωτικές μεταφορές.
«Ή πληρώνεις το τίμημα ή μένεις σπίτι», είπε χαρακτηριστικά.
Ακόμη και τα ηλεκτρικά οχήματα, που θεωρούνταν λύση σε μια πόλη με έλλειψη καυσίμων, έχουν πληγεί από τα μπλακ άουτ, τα οποία πλέον διαρκούν από οκτώ έως και δώδεκα ώρες ή και περισσότερο.
Ο ταξιτζής Αλεξάντερ Λεγιέτ αντικατέστησε πρόσφατα το όχημά του με ένα ηλεκτρικό τρίκυκλο ταξί, πιστεύοντας ότι είχε βρει τη λύση.
«Τώρα, λόγω των διακοπών ρεύματος, μπορώ να το φορτίζω μόνο τέσσερις ή πέντε ώρες», είπε.
Για δεκαετίες, η κυβέρνηση που έχει τις ρίζες της στην Κουβανική Επανάσταση του 1959 του Φιντέλ Κάστρο έχει επιβιώσει παρά τις κατά καιρούς σκληρές οικονομικές δοκιμασίες, διαψεύδοντας προβλέψεις για επικείμενη κατάρρευση ή εξέγερση.
Η Αβάνα καταγγέλλει εδώ και χρόνια μια αμερικανική προσπάθεια υποκίνησης εξέγερσης, όμως οι τελευταίες μαζικές διαδηλώσεις σημειώθηκαν το 2021, εν μέσω πανδημίας, παρά το γεγονός ότι η οικονομία συρρικνώθηκε κατά 12% την περίοδο 2019-2024.
Στιγμιότυπο από γειτονιά στην Αβάνα
AP Photo/Ramon Espinosa
Οι αυστηρή καταστολή κάθε μορφής διαφωνίας, σε συνδυασμό με τη μετανάστευση ενός έως δύο εκατομμυρίων ανθρώπων μετά την πανδημία, έχουν ουσιαστικά εξαλείψει την οργανωμένη εσωτερική αντιπολίτευση. Οι περισσότεροι από όσους μίλησαν στο Reuters απέφυγαν να απαντήσουν σε ερωτήσεις για το ενδεχόμενο νέων διαμαρτυριών.
Κανείς, ωστόσο, δεν αμφισβήτησε ότι απαιτείται αλλαγή.
«Απλώς προσεύχομαι ο Θεός να βρει έναν τρόπο να μας βγάλει από αυτό το χάλι», είπε η Μίρτα Τρουχίγιο, 71 ετών, μικροπωλήτρια από τη Γκουαναμπακόα, ξεσπώντας σε κλάματα καθώς περιέγραφε ότι δεν μπορεί πλέον να αγοράσει τρόφιμα. Στο παρελθόν βασιζόταν στο δελτίο βασικών αγαθών που παρείχε το κράτος, το οποίο καταργήθηκε μετά την πανδημία, καθώς τα έσοδα από τον τουρισμό και άλλες πηγές σκληρού νομίσματος μειώθηκαν.
«Δεν είμαι εναντίον της χώρας μου… αλλά δεν θέλω να πεθάνω από την πείνα», είπε.
Ένα πρόσφατο απόγευμα καθημερινής, το Reuters έγινε μάρτυρας τροχαίου ατυχήματος σε πολυσύχναστη διασταύρωση της Αβάνας, όπου τα φανάρια δεν λειτουργούσαν λόγω διακοπής ρεύματος.
«Όταν κόβεται το ρεύμα, γίνονται ατυχήματα γιατί δεν δουλεύουν τα φανάρια», είπε η Ράισα Λεμού, της οποίας το διαμέρισμα βλέπει σε λεωφόρο στο Μαριανάο, στα περίχωρα της πρωτεύουσας.
«Παλιά έκοβαν το ρεύμα δύο ή τρεις φορές την εβδομάδα, τώρα είναι κάθε μέρα και μερικές φορές μέχρι και 12 ώρες».
Μετανάστευση, φόβος και εξάντληση χωρίς διέξοδο
Η Τζούλια Ανίτα Κόμπας, 69 ετών, οικιακή βοηθός από τη Γκουαναμπακόα, ξυπνά στις 4 τα ξημερώματα για μια διαδρομή 16 χιλιομέτρων που πλέον αγγίζει τις τέσσερις ώρες μετ’ επιστροφής. Με λιγότερα μέσα μαζικής μεταφοράς, το ταξίδι έχει γίνει πιο χρονοβόρο και πιο ακριβό.
«Φεύγω από το σπίτι πριν ξημερώσει και δεν ξέρω πώς θα γυρίσω», είπε.
Η Κόμπας, που γεννήθηκε λίγο πριν την επανάσταση του Κάστρο, δήλωσε ότι δεν περιμένει πως ο Τραμπ θα βελτιώσει την κατάσταση.
«Από τότε που γεννήθηκα, οι (Ηνωμένες Πολιτείες) μας απειλούν και κάθε μέρα αντιμετωπίζουμε δυσκολίες. Αλλά τα έχουμε αντέξει όλα», είπε.
Η Αϊμί Μιλάνες, 32 ετών, κάτοικος της συνοικίας Ρεπάρτο Ελέκτρικο, λίγο έξω από την Αβάνα, είπε ότι ούτε η κουβανική ούτε η αμερικανική κυβέρνηση της δίνουν ελπίδα.
«Πνιγόμαστε. Αλλά δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα», είπε. «Αυτό είναι ζήτημα επιβίωσης. Τίποτα άλλο».
