Ένα εξαιρετικά σπάνιο είδος μυρμηγκιού, ενδημικό στην Ιαπωνία, είναι το μοναδικό που δεν διαθέτει ούτε εργάτριες ούτε αρσενικά, αλλά αποτελείται αποκλειστικά από βασίλισσες.
Οι αποικίες μυρμηγκιών αποτελούνται συνήθως από αναπαραγωγικά θηλυκά, γνωστά ως βασίλισσες, μη αναπαραγωγικά θηλυκά, αποκαλούμενα εργάτριες, καθώς και αρσενικά που πεθαίνουν λίγο μετά το ζευγάρωμα. Έχουν παρατηρηθεί κάποιες αποκλίσεις από αυτό το πρότυπο, όπως αποικίες που αποτελούνται από παρασιτικά μυρμήγκια χωρίς εργάτριες, καθώς και μερικές που δεν έχουν αρσενικά.
Εδώ και σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, οι ερευνητές υποψιάζονταν ότι το σπάνιο παρασιτικό μυρμήγκι Temnothorax kinomurai παράγει μόνο βασίλισσες, αλλά μέχρι τώρα δεν είχαν αποδείξεις. Μια νέα μελέτη έρχεται να επιβεβαιώσει για πρώτη φορά ότι το συγκεκριμένο είδος όντως αποτελείται αποκλειστικά από βασίλισσες, χωρίς αρσενικά και χωρίς εργάτριες, αναφέρει ο Independent.
Παρασιτική συμπεριφορά
Το T. kinomurai είχε ήδη τραβήξει την προσοχή των επιστημόνων λόγω της παρασιτικής του συμπεριφοράς. Το είδος αυτό εισβάλλει σε αποικίες συγγενικού είδους, του Temnothorax makora, και εξαπατά τις εργάτριες του, ώστε να σκοτώσουν τη δική τους βασίλισσα. Η συμπεριφορά αυτή θεωρείται εξαιρετικά σπάνια στη φύση, καθώς οι εργάτριες περνούν όλη τους τη ζωή φροντίζοντας τη βασίλισσα, αναζητώντας τροφή, υπερασπίζοντας τη φωλιά και ανατρέφοντας τα νεαρά μυργμήγκια.
Βασίλισσα T. kinomurai (αριστερά) επιχειρεί να κεντρίσει εργάτρια T. makora (δεξιά)
Current Biology (2026)
Η νέα μελέτη δείχνει ότι, εκτός από την εξόντωση της βασίλισσας του ξενιστή, το T. kinomurai αναπαράγεται αγενώς: παράγει δηλαδή απογόνους-κλώνους του εαυτού του και εξαπατά τις εργάτριες του ξενιστή ώστε να τους αναθρέψουν. Οι επιστήμονες συνέλεξαν έξι αποικίες με βασίλισσες του είδους και τις παρακολούθησαν σε εργαστηριακές συνθήκες. Στο εργαστήριο κατάφεραν να εκθρέψουν 43 νέες βασίλισσες, χωρίς να έχουν εντοπιστεί αρσενικά.
Κλώνοι από παρθενογένεση
Παρατηρώντας τις βασίλισσες σε τακτική βάση, διαπίστωσαν ότι τα αυγά εξελίσσονταν σε νέες βασίλισσες χωρίς να έχουν γονιμοποιηθεί από αρσενικά. Μικροσκοπική εξέταση έδειξε ότι τα αναπαραγωγικά όργανα που χρησιμοποιούνται στο ζευγάρωμα παρέμεναν ανενεργά, στοιχείο που επιβεβαιώνει ότι οι απόγονοι είναι γενετικά πανομοιότυποι κλώνοι.
Μετά από παρατήρηση πολλαπλών αποικιών και πληθυσμών, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το είδος στερείται πλήρως εργάτριων και αρσενικών. Όπως σημειώνουν στη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Current Biology, ο κύκλος ζωής του T. kinomurai χαρακτηρίζεται από έναν μοναδικό συνδυασμό παρασιτισμού χωρίς εργάτριες και παρθενογένεσης, δηλαδή της ικανότητας παραγωγής θηλυκών απογόνων από αγονιμοποίητα αυγά.
Σε επόμενες έρευνες, οι επιστήμονες ελπίζουν να κατανοήσουν ποιες συνθήκες ευνοούν την εξέλιξη ενός τόσο ασυνήθιστου μοντέλου, όπου ένα είδος μυρμηγκιού επιβιώνει και αναπαράγεται χωρίς εργάτριες και αρσενικά, μέλη που θεωρούνται απαραίτητα για τη λειτουργία μιας αποικίας.
