Ένα από τα μεγαλύτερα γνωστά άστρα στο σύμπαν φαίνεται πως υπέστη μια θεαματική μεταμόρφωση το 2014 και πλέον δείχνει ότι ετοιμάζεται να εκραγεί.
Μια νέα μελέτη από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών που δημοσιεύθηκε στο Nature Astronomy, υποστηρίζει ότι το άστρο WOH G64 μετατράπηκε από ερυθρό υπεργίγαντα σε έναν εξαιρετικά σπάνιο κίτρινο υπεργίγαντα – εξέλιξη που μπορεί να αποτελεί προάγγελο μιας επερχόμενης έκρηξης υπερκαινοφανούς (σουπερνόβα).
Το WOH G64 βρίσκεται στο Μέγα Νέφος του Μαγγελάνου, έναν νάνο γαλαξία που περιφέρεται γύρω από τον δικό μας. Ανακαλύφθηκε τη δεκαετία του 1970 και σύντομα διαπιστώθηκε ότι δεν ήταν απλώς εξαιρετικά λαμπρό, αλλά και γιγαντιαίο: η ακτίνα του είναι πάνω από 1.500 φορές μεγαλύτερη από εκείνη του Ήλιου.
Το 2024 το WOH G64 έγινε το πρώτο άστρο εκτός του γαλαξία μας που φωτογραφήθηκε με τόσο μεγάλη λεπτομέρεια από το Πολύ Μεγάλο Τηλεσκόπιο στη Χιλή, αναφέρει το The Conversation. Η εικόνα αποκάλυψε ένα πυκνό «κουκούλι» σκόνης γύρω από το άστρο, ένδειξη ότι έχανε σημαντικές ποσότητες μάζας καθώς γερνούσε.
Ζει γρήγορα, πεθαίνει νέο
Στην κοσμική κλίμακα, το WOH G64 είναι ένα νεαρό αστέρι, με την ηλικία του να εκτιμάται σε λιγότερο από 5 εκατομμύρια χρόνια. Σε αντίθεση με τον Ήλιο, που έχει ήδη ηλικία περίπου 4,6 δισεκατομμυρίων ετών, το συγκεκριμένο άστρο είναι προορισμένο να… ζήσει γρήγορα και να πεθάνει νέο.
Σχηματίστηκε από την κατάρρευση ενός τεράστιου νέφους αερίου και σκόνης και αρχικά παρήγαγε ενέργεια καίγοντας υδρογόνο μέσω πυρηνικής σύντηξης. Αργότερα διογκώθηκε και άρχισε να καίει ήλιο, μετατρεπόμενο σε ερυθρό υπεργίγαντα.
Το WOH G64 όπως το φωτογράφισε το Πολύ Μεγάλο Τηλεσκόπιο στη Χιλή
ESO/K. Ohnaka et al.
Ωστόσο, δεν εξελίσσονται όλοι οι ερυθροί υπεργίγαντες σε κίτρινους υπεργίγαντες. Θεωρείται ότι αυτό συμβαίνει όταν εξαιρετικά μεγάλα άστρα μεταβαίνουν γρήγορα από την καύση υδρογόνου στην καύση ηλίου. Κατά τη μετάβαση αυτή, αποβάλλουν τα εξωτερικά τους στρώματα, ενώ ο πυρήνας τους συρρικνώνεται και θερμαίνεται. Από τη στιγμή που ένα άστρο γίνει κίτρινος υπεργίγαντας, είναι προορισμένο να πεθάνει σύντομα με μια έκρηξη σουπερνόβα.
Τα δύο σενάρια
Τι συνέβη λοιπόν το 2014; Η νέα μελέτη υποστηρίζει ότι μεγάλο μέρος της επιφάνειας του ερυθρού υπεργίγαντα εκτινάχθηκε στο διάστημα. Η αιτία ενδέχεται να ήταν η αλληλεπίδραση με συνοδό άστρο, η ύπαρξη του οποίου επιβεβαιώθηκε μέσω ανάλυσης του φάσματος φωτός. Μια άλλη πιθανότητα είναι ότι το WOH G64 εισέρχεται σε μια φάση «υπερανέμου» πριν από την έκρηξη, καθώς οι εσωτερικοί παλμοί γίνονται ολοένα και ισχυρότεροι όσο εξαντλείται το καύσιμο στον πυρήνα.
Οι περισσότεροι αστέρες ζουν δεκάδες εκατομμύρια ή και δισεκατομμύρια χρόνια. Το να παρακολουθεί η ανθρωπότητα σε πραγματικό χρόνο μια τόσο δραματική μεταμόρφωση – και μάλιστα σε άστρο εκτός του Γαλαξία – αποτελεί σπάνια επιστημονική ευκαιρία. Αν είμαστε τυχεροί, θα δούμε το θάνατο του WOH G64 στη διάρκεια της ζωής μας – κάτι που όχι μόνο θα μας προσφέρει ένα απίστευτο διαγαλαξιακό θέαμα, αλλά θα βοηθήσει και τους επιστήμονες να συμπληρώσουν το παζλ αυτού του συναρπαστικού αστεριού.
