Δορυφορικές εικόνες διαψεύδουν τον Τραμπ: Το Ιράν θωρακίζει τα πυρηνικά του μετά τους βομβαρδισμούς

Ωστόσο, σύμφωνα με το Bloomberg, οι τελευταίες εξελίξεις επί ιρανικού εδάφους δείχνουν πως μια τέτοια νίκη, ακόμη κι αν επιτευχθεί, ενδέχεται να αποδειχθεί πρόσκαιρη.

Δορυφορικές εικόνες αποτυπώνουν μια διαφορετική πραγματικότητα: το Πεντάγωνο θα βρισκόταν αντιμέτωπο με έναν αντίπαλο που επενδύει συστηματικά στη διατήρηση και προστασία των πιο κρίσιμων στρατιωτικών και πυρηνικών του υποδομών.

Φωτογραφίες που ελήφθησαν αυτόν τον μήνα δείχνουν Ιρανούς μηχανικούς να απομακρύνουν συντρίμμια από πυρηνικές εγκαταστάσεις που υπέστησαν ζημιές κατά τη 12ήμερη σύγκρουση του περασμένου Ιουνίου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, ενώ παράλληλα ενισχύουν καίρια σημεία ενόψει ενδεχόμενων νέων επιθέσεων.

Αμερικανοί και Ιρανοί διπλωμάτες συναντήθηκαν σήμερα, Πέμπτη, στη Γενεύη, σε μια ύστατη –όπως τη χαρακτηρίζουν– προσπάθεια να αποτραπεί νέα κλιμάκωση. Και οι δύο πλευρές δηλώνουν ότι επιθυμούν συμφωνία. Αν όμως οι συνομιλίες αποτύχουν, ο Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι είναι έτοιμος να προχωρήσει σε κλιμάκωση, στηριζόμενος –κατά Αμερικανούς αξιωματούχους– στη μεγαλύτερη στρατιωτική συγκέντρωση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή εδώ και πάνω από είκοσι χρόνια.

Διασκορπισμένοι και θωρακισμένοι στόχοι σε δύσβατο έδαφος

Σε περίπτωση στρατιωτικής εμπλοκής, οι αμερικανικοί επιχειρησιακοί σχεδιασμοί θα έπρεπε να αντιμετωπίσουν ένα πλέγμα στόχων διασπαρμένων και εν μέρει συγκαλυμμένων, μέσα σε μια χώρα με έντονο ορεινό ανάγλυφο.

Το εύρος και η πολυπλοκότητα μιας τέτοιας επιχείρησης θα επιβαρύνονταν περαιτέρω από τη μειωμένη διεθνή επιτήρηση και από τα όρια ακόμη και των ισχυρότερων συμβατικών όπλων.

Οι εμπορικές δορυφορικές εικόνες αναδεικνύουν, σύμφωνα με ειδικούς στη μη διάδοση των πυρηνικών, τη βασική πρόκληση για μια πιθανή αμερικανική επέμβαση: η αεροπορική ισχύς μπορεί να καταστρέψει κτήρια, όχι όμως την επιστημονική τεχνογνωσία, τα αποθέματα υλικών ή την πολιτική βούληση για ανασυγκρότηση.

Ισφαχάν: Ενίσχυση και σφράγιση στο μεγαλύτερο πυρηνικό συγκρότημα

Πριν περιοριστούν οι επιθεωρήσεις, η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA) είχε αναφέρει ότι το Ιράν είχε συγκεντρώσει επαρκές απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου για περίπου δώδεκα πυρηνικές συσκευές. Η ακριβής κατάσταση και τοποθεσία αυτού του υλικού δεν έχουν επαληθευθεί ανεξάρτητα εδώ και περισσότερους από οκτώ μήνες, μετά την αναστολή της πρόσβασης της IAEA στα βομβαρδισμένα σημεία.

Αν και εκτιμάται ότι το πιο ευαίσθητο υλικό φυλάσσεται σε ενισχυμένες υπόγειες εγκαταστάσεις, μόνο επιτόπιες επιθεωρήσεις θα μπορούσαν να επιβεβαιώσουν ότι δεν έχει μετακινηθεί ή εκτραπεί.

«Η ενίσχυση έναντι επιθέσεων αποδεικνύει ανθεκτικότητα», δήλωσε η Ντάρια Ντολζικόβα, ανώτερη ερευνήτρια στο Royal United Services Institute του Λονδίνου. «Πρόκειται για μια χώρα που μπορεί να ανασυγκροτηθεί, αν το επιλέξει».

Οι εικόνες δείχνουν ότι πολλαπλές είσοδοι σηράγγων κοντά στο πυρηνικό συγκρότημα του Ισφαχάν έχουν επιχωματωθεί. Σύμφωνα με αναλυτές, η κίνηση αυτή αποσκοπεί στην αποτροπή καταρρεύσεων από αεροπορικά πλήγματα και στη σφράγιση ευάλωτων σημείων που θα μπορούσαν να αποτελέσουν στόχο διατρητικών πυρομαχικών.

Ο Λευκός Οίκος επιμένει ότι η ικανότητα του Ιράν να παράγει πυρηνικό καύσιμο έχει «εξαλειφθεί». Ωστόσο, η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαθέτει αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου, τα οποία –αν υποστούν περαιτέρω επεξεργασία– θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την κατασκευή όπλων.

«Προειδοποιήθηκαν να μην επιχειρήσουν ξανά την ανασυγκρότηση του οπλικού τους προγράμματος, ιδίως των πυρηνικών όπλων», ανέφερε ο Τραμπ στην ομιλία του για την Κατάσταση της Ένωσης.

«Κι όμως συνεχίζουν. Ξεκινούν από την αρχή. Το εξαλείψαμε και θέλουν να το ξαναρχίσουν, επιδιώκοντας αυτή τη στιγμή τις σκοτεινές τους φιλοδοξίες», πρόσθεσε.

Νατάνζ: Αβεβαιότητα για τις υπόγειες εγκαταστάσεις

Ο περιορισμός της πρόσβασης της IAEA έχει διευρύνει τα κενά πληροφόρησης. Χωρίς επιθεωρητές στο πεδίο, οι ξένες κυβερνήσεις δυσκολεύονται να διαπιστώσουν αν οι φυγοκεντρητές εμπλουτισμού καταστράφηκαν, μετακινήθηκαν ή απομακρύνθηκαν εγκαίρως. Η αβεβαιότητα αυτή περιπλέκει τόσο τις αποφάσεις στοχοποίησης όσο και την αποτίμηση ζημιών μετά από ενδεχόμενα πλήγματα.

Ακόμη κι αν οι γνωστές εγκαταστάσεις καταστούν ανενεργές, αναλυτές επισημαίνουν ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να επανασυστήσει τον εμπλουτισμό σε άλλη τοποθεσία.

Σε αντίθεση με τους αντιδραστήρες Οσιράκ στο Ιράκ και Αλ-Κιμπάρ στη Λιβύη –που καταστράφηκαν από το Ισραήλ το 1981 και το 2007– το ιρανικό πρόγραμμα έχει βιομηχανική κλίμακα και στηρίζεται σε δεκαετίες συσσωρευμένης τεχνογνωσίας.

«Αν ο στόχος είναι η ανασύσταση με βάση ό,τι έχει διασωθεί, είναι εύκολο», δήλωσε ο Ρόμπερτ Κέλεϊ, πρώην αξιωματούχος του αμερικανικού υπουργείου Ενέργειας και πρώην διευθυντής της IAEA, ο οποίος συμμετείχε στη διάλυση πυρηνικών προγραμμάτων στο Ιράκ, τη Λιβύη και τη Νότια Αφρική.

Ένας σχετικά μικρός αριθμός προηγμένων φυγοκεντρητών μπορεί, εφόσον υπάρχει διαθέσιμη πρώτη ύλη, να εμπλουτίσει ουράνιο σε επίπεδο κατάλληλο για όπλα, πρόσθεσε.

Η δορυφορική απεικόνιση δείχνει εργασίες αποκατάστασης στη Νατάνζ, μεταξύ άλλων νέα οροφή σε πιλοτική μονάδα εμπλουτισμού καυσίμου που χρησιμοποιείται για δοκιμές προηγμένων φυγοκεντρητών. Παραμένει πάντως σημαντική αβεβαιότητα ως προς τις υπόγειες υποδομές, ιδίως τα ηλεκτρικά συστήματα που είναι κρίσιμα για τη λειτουργία του εμπλουτισμού.

Παράλληλα, εικόνες καταγράφουν , νοτιοδυτικά της Νατάνζ, όπου εκτιμάται ότι βρίσκεται τρίτη εγκατάσταση εμπλουτισμού. Δύο είσοδοι σηράγγων έχουν επεκταθεί και καλύπτονται με χαλίκι και άμμο.

Το Ιράν είχε ανακοινώσει προετοιμασίες για επιπλέον εγκατάσταση εμπλουτισμού, χωρίς όμως οι επιθεωρητές να προλάβουν να την επιβεβαιώσουν πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών. Το ενδεχόμενο ύπαρξης μυστικών ή ημιτελών εγκαταστάσεων πέραν των γνωστών προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο αβεβαιότητας.

Η επιχείρηση «Midnight Hammer» και τα όρια των διατρητικών βομβών

Η επιχείρηση «Midnight Hammer», η αμερικανική εκστρατεία βομβαρδισμών που ξεκίνησε στις 22 Ιουνίου, περιλάμβανε βομβαρδιστικά B-2 τα οποία έριξαν βόμβες GBU-57 βάρους 13,6 τόνων στις εγκαταστάσεις εμπλουτισμού στο Φορντό και τη Νατάνζ.

Η GBU-57 έχει σχεδιαστεί για να διαπερνά οπλισμένο σκυρόδεμα και στρώματα γης πριν εκραγεί. Οι δορυφορικές εικόνες καταγράφουν εκτεταμένες επιφανειακές ζημιές, ωστόσο η έκταση της καταστροφής σε βαθιά υπόγειες αίθουσες φυγοκεντρητών παραμένει ασαφής.

Εγκαταστάσεις όπως το Φορντό είναι ενσωματωμένες σε ορεινούς όγκους, με βασικούς θαλάμους να εκτιμάται ότι βρίσκονται δεκάδες μέτρα κάτω από τον βράχο. Ακόμη και βαριά διατρητικά όπλα έχουν επιχειρησιακά όρια, ιδίως απέναντι σε σκληρούς γεωλογικούς σχηματισμούς.

Η πλήρης κατάρρευση τέτοιων συγκροτημάτων θα απαιτούσε πιθανότατα επανειλημμένα πλήγματα ή ακόμη και χερσαίες επιχειρήσεις, επιλογές με αυξημένο κίνδυνο κλιμάκωσης και σημαντικό πολιτικό κόστος.

Ο Κέλεϊ σημείωσε ότι η ανάλυση των δορυφορικών εικόνων υποδηλώνει πως οι ΗΠΑ ενδέχεται να χρησιμοποίησαν μόνο δύο βόμβες GBU-57 εναντίον υπόγειας αίθουσας στη Νατάνζ, ενώ τα μοτίβα κρατήρων αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο μία από αυτές να μην εξερράγη όπως προβλεπόταν. Παρά τα ίχνη εκρήξεων και τα πεδία συντριμμιών που διακρίνονται, δεν μπορεί να εξακριβωθεί αν οι βαθιά υπόγειες εγκαταστάσεις παραμένουν επισκευάσιμες.

To Πάρτσιν και οι βαλλιστικοί πύραυλοι στο επίκεντρο της διαμάχης

Η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται στον εμπλουτισμό ουρανίου. Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι οι συνομιλίες πρέπει να αφορούν αποκλειστικά πυρηνικούς περιορισμούς με αντάλλαγμα την άρση κυρώσεων. Αντίθετα, η κυβέρνηση Τραμπ απαιτεί επαληθεύσιμα όρια και στην παραγωγή βαλλιστικών πυραύλων, διευρύνοντας έτσι τον κατάλογο πιθανών στόχων σε περίπτωση νέας σύγκρουσης ώστε να περιλαμβάνει βιομηχανικές εγκαταστάσεις που συνδέονται με συμβατικά οπλικά συστήματα.

Μεταξύ των πλέον ευαίσθητων σημείων συγκαταλέγεται το στρατιωτικό συγκρότημα Πάρτσιν, νοτιοανατολικά της Τεχεράνης, έκτασης 52 τετραγωνικών χιλιομέτρων, το οποίο έχει συνδεθεί με δοκιμές υψηλών εκρηκτικών.

Η διευθέτηση εκκρεμοτήτων για παλαιότερη έρευνα σχετική με όπλα στο Πάρτσιν αποτέλεσε κεντρικό στοιχείο της πυρηνικής συμφωνίας του 2015, από την οποία ο Τραμπ αποχώρησε κατά την πρώτη του θητεία.

Πρόσφατες εικόνες δείχνουν πρόσθετη οχύρωση σε δομή στην τοποθεσία Ταλεγκάν-2 εντός του Πάρτσιν. Αναλυτές του Institute for Science and International Security εκτιμούν ότι η εγκατάσταση έχει «στρατηγική σημασία». Μηχανικοί φαίνεται να κάλυψαν το προστατευτικό κέλυφος σκυροδέματος με γη, δημιουργώντας καμουφλαρισμένο καταφύγιο.

Οι θάλαμοι εκρήξεων στο Πάρτσιν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για δοκιμές συμβατικών πυρομαχικών, αλλά συνδέονται και με πειράματα εκρηκτικής συμπίεσης, κρίσιμης για τον σχεδιασμό πυρηνικών όπλων.

«Το Ιράν ενισχύει αυτό το κτήριο έναντι μελλοντικών επιθέσεων, γεγονός που υποδηλώνει τη σημασία του για ορισμένα προγράμματα», δήλωσε ο Κέλεϊ, επισημαίνοντας ότι τα αεροπορικά πλήγματα μπορούν να καθυστερήσουν ένα πρόγραμμα, όχι όμως να το τερματίσουν οριστικά.

Χοτζίρ: Η πρόκληση της γεωγραφίας και της διασποράς

Η γεωγραφία του Ιράν ενισχύει τις δυσκολίες. Η χώρα εκτείνεται σε περίπου 1,6 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα –σχεδόν διπλάσια έκταση από το Τέξας– με ορεινό τοπίο που ευνοεί τη διάνοιξη σηράγγων, τη διασπορά και την απόκρυψη υποδομών.

Το συγκρότημα Χοτζίρ, ανατολικά της Τεχεράνης, κοντά στην κορυφή Κουχ-ε Μπαρτζαμαλί (2.108 μέτρα), αποτελεί εκτεταμένο βιομηχανικό χώρο κρίσιμο για την προμήθεια καυσίμων και εξαρτημάτων βαλλιστικών πυραύλων.

Οι εικόνες δείχνουν κτήρια διαχωρισμένα με αναχώματα και τοίχους ανάσχεσης εκρήξεων, σχεδιασμένα ώστε να αποτρέπουν αλυσιδωτές αντιδράσεις. Η εξάλειψη μιας τέτοιας παραγωγικής ικανότητας θα απαιτούσε, κατά πάσα πιθανότητα, επανειλημμένα πλήγματα.

Ακόμη και μια παρατεταμένη αεροπορική εκστρατεία ενδέχεται να επιφέρει καθυστερήσεις, χωρίς να εξαλείψει πλήρως την παραγωγή πυραύλων. Ταυτόχρονα, η διεύρυνση του φάσματος των στόχων αυξάνει τον κίνδυνο αντιποίνων σε ολόκληρη την περιοχή.