Η μυωπία αυξάνεται με ανησυχητικούς ρυθμούς παγκοσμίως, κάτι που συχνά αποδίδεται στον υπερβολικό χρόνο που περνάμε μπροστά σε οθόνες. Ωστόσο, μια νέα μελέτη υποστηρίζει ότι ο βασικός παράγοντας ίσως δεν είναι απλώς οι ψηφιακές συσκευές, αλλά η γενικότερη τάση μας να περνάμε περισσότερο χρόνο σε εσωτερικούς χώρους.
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Cell Reports και πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Κολλεγίου Οπτομετρίας του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, εστιάζει στο πώς συμπεριφέρεται το μάτι κατά τη λεγόμενη «κοντινή εργασία» — δηλαδή δραστηριότητες που απαιτούν κοντινή όραση όπως το διάβασμα ή η χρήση κινητού και υπολογιστή.
Τι συμβαίνει στα μάτια ενός μύωπα
Όπως αναφέρει το Science Alert, στη μελέτη συμμετείχαν 34 εθελοντές: 21 με μυωπία και 13 με φυσιολογική όραση. Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να εστιάζουν επανειλημμένα, με το ένα μάτι κάθε φορά, σε τετράγωνους στόχους που διέφεραν ως προς τη φωτεινότητα και την αντίθεση. Οι ερευνητές κατέγραψαν τρεις βασικές παραμέτρους: την προσαρμογή (δηλαδή την ικανότητα εστίασης), τη σύγκλιση των ματιών προς τα μέσα και τη συστολή της κόρης.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι στους μύωπες τα μάτια τείνουν να συγκλίνουν περισσότερο προς τα μέσα ακόμη και πριν ξεκινήσει η εστίαση, ενώ οι κόρες τους συστέλλονται σε μεγαλύτερο βαθμό σε σύγκριση με τα άτομα με φυσιολογική όραση. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε το γεγονός ότι η αντίθεση των αντικειμένων επηρέαζε περισσότερο αυτές τις αντιδράσεις από ό,τι η απλή φωτεινότητα.
Στους μύωπες τα μάτια τείνουν να συγκλίνουν περισσότερο προς τα μέσα ακόμη και πριν ξεκινήσει η εστίαση, ενώ οι κόρες τους συστέλλονται σε μεγαλύτερο βαθμό σε σύγκριση με τα άτομα με φυσιολογική όραση
Freepik
Οι επιστήμονες συνδέουν τα ευρήματα με τη λειτουργία των οπτικών οδών του αμφιβληστροειδούς, των συστημάτων που επεξεργάζονται το φως (οδός ON) και το σκοτάδι (οδός OFF). Προηγούμενες έρευνες είχαν δείξει ότι η εξασθένηση της οδού ON σχετίζεται με τη μυωπία, χωρίς όμως να είναι σαφής ο μηχανισμός. Η νέα μελέτη προτείνει ότι η υπερβολική σύγκλιση και η αυξημένη συστολή της κόρης μειώνουν την ποσότητα φωτός που φτάνει στον αμφιβληστροειδή, εξασθενώντας περαιτέρω αυτή τη διαδρομή.
Το πρόβλημα με τους εσωτερικούς χώρους
Με βάση τα δεδομένα, οι ερευνητές διατυπώνουν μια νέα υπόθεση: στη μυωπία, το οπτικό σύστημα φαίνεται να «προτεραιοποιεί» την ευκρίνεια εις βάρος της φωτεινότητας. Δημιουργείται έτσι ένας φαύλος κύκλος, όπου η συνεχής προσπάθεια για καθαρή εστίαση σε κοντινά αντικείμενα οδηγεί σε μείωση της διέγερσης του αμφιβληστροειδούς, ενισχύοντας τη διαταραχή.
Το πρόβλημα επιτείνεται στους εσωτερικούς χώρους, όπου τα επίπεδα φωτισμού είναι πολύ χαμηλότερα από ό,τι στο φυσικό φως. Σε έντονο εξωτερικό φωτισμό, η κόρη συστέλλεται για να προστατεύσει το μάτι, αλλά εξακολουθεί να επιτρέπει άφθονο φως να φτάσει στον αμφιβληστροειδή. Αντίθετα, σε εσωτερικό περιβάλλον με χαμηλό φωτισμό, η συστολή της κόρης κατά την κοντινή εργασία μειώνει ακόμη περισσότερο το φως που εισέρχεται στο μάτι.
Τα συμπεράσματα και οι νέες στρατηγικές
Η μυωπία προκαλείται από την επιμήκυνση του βολβού του ματιού, με αποτέλεσμα η εικόνα να μην εστιάζεται σωστά στον αμφιβληστροειδή. Παρότι η γενετική παίζει σημαντικό ρόλο, οι περιβαλλοντικοί παράγοντες φαίνεται να επιταχύνουν την εμφάνιση και επιδείνωσή της. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι έως το 2050 σχεδόν το 40% των νέων θα είναι μύωπες.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η μελέτη έχει περιορισμούς: το δείγμα ήταν μικρό και δεν παρακολούθησε την εξέλιξη της όρασης με την πάροδο του χρόνου, ούτε σύγκρινε άμεσα εξωτερικές και εσωτερικές συνθήκες. Ωστόσο, η νέα υπόθεση βασίζεται σε μετρήσιμα φυσιολογικά δεδομένα και ενσωματώνει προηγούμενα επιστημονικά ευρήματα. Αν επιβεβαιωθεί, η θεωρία θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέες στρατηγικές πρόληψης και θεραπείας – από την ενθάρρυνση περισσότερου χρόνου σε εξωτερικούς χώρους μέχρι την επανεξέταση της χρήσης υπερβολικά ισχυρών διορθωτικών φακών, που ενδέχεται να μειώνουν επιπλέον το φως που φτάνει στον αμφιβληστροειδή.
