Μετά την επιχείρηση ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν, τα Στενά του Ορμούζ έχουν κλείσει, με αποτέλεσμα οι παγκόσμιες αγορές πετρελαίου να βιώνουν ένα πολύ σημαντικό πλήγμα. Οι απειλές και οι επιθέσεις της Τεχεράνης σε πλοία στον Κόλπο έχουν αυξήσει τον κίνδυνο διέλευσης από το συγκεκριμένο σημείο, με αποτέλεσμα να έχει σταματήσει η κυκλοφορία μέσω της πλωτής οδού, η οποία αποτελεί τον κύριο αγωγό για περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Άμεση συνέπεια της παύσης της κυκλοφορίας στα Στενά του Ορμούζ είναι η ενεργειακή κρίση. Βλέποντας τις συνέπειες να εντείνονται, ο Τραμπ εξετάζει διάφορα σενάρια όπως την διέλευση πετρελαιοφόρων με συνοδεία πλοίων του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ.
Παρόλα αυτά το Ιράν φαίνεται ακόμα να έχει το πάνω χέρι, τόσο λόγω των μη συμβατικών μεθόδων πολέμου, συμπεριλαμβανομένων φθηνών drones και ναρκών, όσο και λόγω της γεωπολιτικής του θέσης.
Η γεωπολιτική θέση του Ιράν
Δημοσίευμα του CNNi αναφέρει ότι το Ιράν κατέχει στρατηγικό πλεονέκτημα λόγω της μορφολογίας της περιοχής και της γεωπολιτικής του θέσης.
Τα Στενά του Ορμούζ έχουν πλάτος περίπου 24 μίλια στο στενότερο σημείο τους, όμως η ναυτιλιακή κίνηση συγκεντρώνεται σχεδόν εξ ολοκλήρου σε δύο πολύ στενές θαλάσσιες οδούς. Αυτό σημαίνει ότι τα πλοία που διέρχονται από εκεί έχουν περιορισμένα περιθώρια ελιγμών και ελάχιστο χρόνο αντίδρασης σε περίπτωση επίθεσης ή αιφνιδιαστικής απειλής.
Την ίδια στιγμή, η θέση του Ιράν δίπλα στο πέρασμα ενισχύει ακόμη περισσότερο αυτή την πίεση. Τα Στενά βρίσκονται ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν, ενώ η εγγύτητα των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών των δύο χωρών περιορίζει ακόμη περισσότερο τον διαθέσιμο χώρο για τα πλοία. Σε ένα τόσο στενό περιβάλλον, η αλλαγή πορείας ή η αποφυγή κινδύνου γίνεται εξαιρετικά δύσκολη.
Καθοριστικό ρόλο παίζει και η μεγάλη ιρανική ακτογραμμή, που εκτείνεται για σχεδόν 1.000 μίλια. Αυτό επιτρέπει στην Τεχεράνη να αναπτύσσει πυραυλικά συστήματα κατά πλοίων σε πολλά διαφορετικά σημεία, αυξάνοντας την αβεβαιότητα για κάθε διερχόμενο σκάφος. Παράλληλα, η γεωγραφία της περιοχής, με βουνά, νησιά και δύσβατα σημεία, προσφέρει φυσική κάλυψη σε κινητές στρατιωτικές μονάδες και δυσκολεύει τον εντοπισμό τους.
Ναυτικές δυνάμεις των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ (Φωτογραφία αρχείου)
Iranian Revolutionary Guard via Tasnim News Agency
Η στρατηγική του Ιράν για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ
Αναλυτές Ινστιτούτου Μελέτης του Πολέμου (ISW), το Ιράν έχει αναπτύξει μια πολυεπίπεδη στρατηγική για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ. Η στρατηγική αυτή έχει ουσιαστικά περιορίσει τη διέλευση, προκαλώντας έντονη ανησυχία στις διεθνείς ναυτιλιακές αρχές και στο Πεντάγωνο, το οποίο εξετάζει ναυτικές επιχειρήσεις για τη διασφάλιση του υδάτινου διαδρόμου.
Οι μεγαλύτερες απειλές για τα πολιτικά πλοία περιλαμβάνουν:
- Ναυτικές νάρκες
Αποτελούν την πιο σοβαρή απειλή, καθώς η τοποθέτησή τους μπορεί να γίνει από μικρά σκάφη, υποβρύχια ή ακόμη και από τις ακτές. Ακόμη και λίγες νάρκες μπορούν να διακόψουν σημαντικά τη ναυσιπλοΐα.
- Επιθέσεις από ταχύπλοα σκάφη
Το Ιράν διαθέτει μεγάλο αριθμό ταχυπλόων που μπορούν να προσεγγίσουν τα μεγαλύτερα πλοία, ακόμα και εμπορικά, ενδεχομένως μεταφέροντας εκρηκτικά.
- Αντιπλοϊκοί πύραυλοι
Οι πυραυλικές απειλές από παράκτιες βάσεις ή κινητούς εκτοξευτές θέτουν σε κίνδυνο τα εμπορικά πλοία, που δεν διαθέτουν συστήματα αμύνης.
- Επιθέσεις με drones
Τα ιρανικά drones μπορούν να χρησιμοποιηθούν για αναγνώριση ή ακόμα και για επιθέσεις, αυξάνοντας τον κίνδυνο για τα πλοία.
- Ηλεκτρονικός πόλεμος και παρεμβολές στην πλοήγηση
Η παραπλάνηση ή η διακοπή λειτουργίας συστημάτων GPS μπορεί να οδηγήσει σε συγκρούσεις ή ναυάγια, καθώς τα πολιτικά πλοία δεν διαθέτουν στρατιωτικά αντίμετρα.
- Μπλοκάρισμα ή περιορισμός διέλευσης
Η φυσική παρουσία ιρανικών ναυτικών μονάδων μπορεί να αναγκάσει τα εμπορικά πλοία να σταματήσουν ή να αλλάξουν πορεία, επηρεάζοντας την παγκόσμια ροή πετρελαίου.
- Κίνδυνοι από στρατιωτικές επιχειρήσεις
Σε περίπτωση επέμβασης των ΗΠΑ ή συμμάχων για τη διασφάλιση του στενού, τα πολιτικά πλοία μπορεί να βρεθούν στο μέσο των συγκρούσεων.
Ακόμα και αν τα εμπορικά πλοία δεν καταστρέφονται από επιθέσεις, η ύπαρξη της απειλής επαρκεί για να αποτρέψει τη διέλευση των εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ.
