Οι επιστήμονες έλυσαν επιτέλους το μυστήριο του γιατί οι λοιμώξεις κόβουν την όρεξη – και όλα ξεκινούν από κρυμμένα κύτταρα του εντέρου που επικοινωνούν με τον εγκέφαλό μας.
Όποιος έχει περάσει μια σοβαρή γαστρεντερική ασθένεια γνωρίζει την εμπειρία. Η όρεξη εξαφανίζεται και συχνά παραμένει χαμηλή ακόμα και αφού περάσουν τα χειρότερα συμπτώματα. Για εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο που ζουν με χρόνιες παρασιτικές λοιμώξεις από σκουλίκια, παρατηρείται το ίδιο μοτίβο. Μέχρι τώρα, οι επιστήμονες δεν είχαν κατανοήσει πλήρως το γιατί, αναφέρει το SciTech Daily.
Η νέα μελέτη από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Σαν Φρανσίσκο που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature, χαρτογραφεί τη βιολογική οδό μέσω της οποίας το ανοσολογικό σύστημα του εντέρου επικοινωνεί με τον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια μιας παρασιτικής λοίμωξης, καταστέλλοντας ενεργά την επιθυμία για φαγητό.
Από το έντερο στον εγκέφαλο
Η έρευνα επικεντρώθηκε σε δύο σπάνιους τύπους κυττάρων του εντέρου. Τα κύτταρα tuft λειτουργούν ως αισθητήρες που ανιχνεύουν τα παράσιτα και ενεργοποιούν την ανοσολογική άμυνα, ενώ τα κύτταρα εντεροχρωμαφίνης (EC) απελευθερώνουν χημικά σήματα που διεγείρουν νευρικές ίνες συνδεδεμένες με τον εγκέφαλο. Τα κύτταρα EC είναι ήδη γνωστό ότι σχετίζονται με αισθήματα ναυτίας, πόνου και γενικής εντερικής δυσφορίας, όμως μέχρι σήμερα δεν ήταν σαφές αν επικοινωνούν άμεσα με τα κύτταρα tuft.
Η ερευνητική ομάδα διαπίστωσε ότι όταν τα κύτταρα tuft εκτίθενται σε άλας ηλεκτρικού οξέως, μια χημική ουσία που παράγουν τα παρασιτικά σκουλήκια, απελευθερώνουν ακετυλοχολίνη, ένα μόριο σηματοδότησης που συνήθως συνδέεται με τα νευρικά κύτταρα. Στη συνέχεια, η ακετυλοχολίνη ενεργοποιεί τα κύτταρα EC, τα οποία απελευθερώνουν σεροτονίνη. Η σεροτονίνη, με τη σειρά της, διεγείρει ίνες του πνευμονογαστρικού νεύρου, μεταφέροντας το μήνυμα από το έντερο στον εγκέφαλο.
Γιατί η όρεξη δεν χάνεται αμέσως
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν επίσης ότι η απελευθέρωση της ακετυλοχολίνης γίνεται σε δύο φάσεις, γεγονός που εξηγεί γιατί η απώλεια της όρεξης δεν εμφανίζεται απαραίτητα αμέσως μετά τη μόλυνση. Στο αρχικό στάδιο, τα κύτταρα tuft απελευθερώνουν μια σύντομη ποσότητα ακετυλοχολίνης. Αργότερα, όταν η ανοσολογική αντίδραση έχει πλέον εγκατασταθεί, αυξάνεται ο αριθμός των κυττάρων tuft και η παραγωγή της ουσίας γίνεται πιο συνεχής και παρατεταμένη, σε επίπεδο αρκετό ώστε να ενεργοποιήσει τα κύτταρα EC και να σταλεί το σχετικό σήμα στον εγκέφαλο.
Σε πειράματα με ποντίκια που είχαν μολυνθεί με παρασιτικά σκουλήκια, εκείνα με φυσιολογική λειτουργία των κυττάρων tuft κατανάλωναν λιγότερη τροφή όσο η λοίμωξη προχωρούσε. Αντίθετα, ποντίκια των οποίων τα κύτταρα tuft είχαν τροποποιηθεί ώστε να μην παράγουν ακετυλοχολίνη συνέχισαν να τρώνε κανονικά, επιβεβαιώνοντας ότι η συγκεκριμένη οδός επηρεάζει άμεσα την όρεξη.
Χρήσιμα συμπεράσματα
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα ευρήματα μπορεί να ανοίξουν νέους δρόμους όχι μόνο για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων που συνοδεύουν τις παρασιτικές λοιμώξεις, αλλά και για την κατανόηση άλλων γαστρεντερικών διαταραχών, όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, οι τροφικές δυσανεξίες και ο χρόνιος σπλαχνικός πόνος. Τα κύτταρα tuft, άλλωστε, δεν υπάρχουν μόνο στο έντερο, αλλά και στους αεραγωγούς, στη χοληδόχο κύστη και στο αναπαραγωγικό σύστημα.
