Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απειλεί να προχωρήσει στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ενός κρίσιμου θαλάσσιου διαύλου τον οποίο έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι το Ιράν πρέπει να ανοίξει εκ νέου χωρίς όρους.
«Με άμεση ισχύ, το Πολεμικό Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών, το καλύτερο στον κόσμο, θα ξεκινήσει τη διαδικασία αποκλεισμού κάθε πλοίου που επιχειρεί να εισέλθει ή να εξέλθει από τα Στενά του Ορμούζ», έγραψε ο Τραμπ στην πλατφόρμα Truth Social το πρωί της Κυριακής. «Κάποια στιγμή, θα φτάσουμε σε ένα καθεστώς όπου θα επιτρέπεται η ελεύθερη είσοδος και έξοδος για όλους, αλλά το Ιράν δεν έχει επιτρέψει να συμβεί αυτό».
Η απόφαση του Ιράν να κλείσει τα στενά στη διέλευση δεξαμενόπλοιων πετρελαίου έχει προκαλέσει σοβαρή οικονομική ζημιά σε ορισμένες χώρες που εξαρτώνται από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής και έχει οδηγήσει σε εκτόξευση των τιμών παγκοσμίως — συμπεριλαμβανομένων και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το ερώτημα, ωστόσο, είναι γιατί ο Τραμπ θα ήθελε να επιβάλει αποκλεισμό στα ίδια στενά τα οποία απαιτεί να ανοίξουν εκ νέου.
Τα στενά δεν είναι τεχνικά κλειστά — το Ιράν επιτρέπει σταδιακά τη διέλευση ορισμένων δεξαμενόπλοιων με αντάλλαγμα «διόδια» έως και 2 εκατομμύρια δολάρια ανά πλοίο. Και, καθοριστικά, το Ιράν συνεχίζει να επιτρέπει τη διακίνηση του δικού του πετρελαίου προς και από την περιοχή καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου. Σύμφωνα με δεδομένα της εταιρείας ανάλυσης Kpler, το Ιράν είχε καταφέρει να εξάγει κατά μέσο όρο 1,85 εκατομμύρια βαρέλια αργού ημερησίως έως τον Μάρτιο — περίπου 100.000 βαρέλια ημερησίως περισσότερα από το προηγούμενο τρίμηνο.
Τι θα σήμαινε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ
Με το κλείσιμο των στενών, ο Τραμπ θα μπορούσε να διακόψει μια βασική πηγή χρηματοδότησης για την κυβέρνηση του Ιράν και τις στρατιωτικές της επιχειρήσεις.
Πρόκειται για έναν μοχλό που η κυβέρνηση έχει μέχρι στιγμής αποφύγει να ενεργοποιήσει: ένας αποκλεισμός των στενών — ακόμη και για το ιρανικό πετρέλαιο — θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου.
Γι’ αυτό και το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ έχει επιτρέψει τη διέλευση ιρανικών δεξαμενόπλοιων από την περιοχή. Κάθε ροή πετρελαίου από την περιοχή συμβάλλει στη διατήρηση των τιμών σε σχετικά χαμηλότερα επίπεδα.
Μάλιστα, οι Ηνωμένες Πολιτείες τον Μάρτιο χορήγησαν προσωρινή άδεια στο Ιράν για την πώληση πετρελαίου που είχε παραμείνει αποθηκευμένο σε δεξαμενόπλοια.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιβάλει κυρώσεις στο ιρανικό πετρέλαιο κατά διαστήματα επί δεκαετίες, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ είχε μπλοκάρει τις πωλήσεις του ιρανικού αργού μετά την αποχώρησή της από τη συμφωνία για τα πυρηνικά το 2018. Η απόφαση του Τραμπ να άρει τις κυρώσεις τον περασμένο μήνα απελευθέρωσε μεγάλες ποσότητες πετρελαίου: 140 εκατομμύρια βαρέλια, ποσότητα αρκετή για να καλύψει την παγκόσμια ζήτηση για περίπου μιάμιση ημέρα, σύμφωνα με την Υπηρεσία Ενεργειακής Πληροφόρησης των ΗΠΑ.
Ωστόσο, η εικόνα της προσωρινής μηνιαίας εξαίρεσης από τις κυρώσεις ήταν πολιτικά δύσκολη, καθώς επέτρεπε στο Ιράν να πουλά το πετρέλαιό του ώστε να χρηματοδοτεί τον πόλεμό του κατά των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους. Το Ιράν, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, αποκόμιζε σημαντικά κέρδη, πουλώντας το πετρέλαιό του με premium αρκετών δολαρίων πάνω από την τιμή του Brent, του διεθνούς σημείου αναφοράς.
Η ανησυχία για τις αυξημένες τιμές καυσίμων άσκησε πίεση στην κυβέρνηση Τραμπ να τερματίσει τον πόλεμο, ενώ η απελευθέρωση εκατοντάδων εκατομμυρίων βαρελιών πιθανώς προσέφερε προσωρινό «ανάχωμα». Καθώς το Ιράν πουλούσε ήδη το πετρέλαιό του, η άρση των κυρώσεων επέτρεψε τη διοχέτευσή του σε δυτικές χώρες αντί να κατευθύνεται αποκλειστικά στην Κίνα, τον μεγαλύτερο πελάτη του Ιράν.
Η κυβέρνηση έχει επιχειρήσει να χρησιμοποιήσει κάθε διαθέσιμο μοχλό για να συγκρατήσει τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου ενώ διεξάγει τον πόλεμο. Συντόνισε μια ιστορική απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου παγκοσμίως και η κυβέρνηση Τραμπ αποχαρακτήρισε επίσης εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια ρωσικού πετρελαίου τον περασμένο μήνα.
Τώρα, ο Τραμπ ρισκάρει να οδηγήσει σε ακόμη υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, προκειμένου να ενισχύσει τη διαπραγματευτική πίεση προς το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου.
