Μία «ανάσα» πριν από την επίσημη υπογραφή του μνημονίου κατανόησης μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν για εκεχειρία 60 ημερών, οι όροι εξακολουθούν να παραμένουν… μυστικοί, ενώ η τελική συμφωνία θα εγκριθεί μέσω δεσμευτικού ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Σύμφωνα με το Bloomberg, το προσχέδιο των 14 σημείων περιγράφει ένα ευρύ πλαίσιο δεσμεύσεων που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων κατάπαυση των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, άρση κυρώσεων, επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, οικονομική στήριξη του Ιράν και νέους κανόνες για το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Διαπραγματεύσεις 60 ημερών για την τελική συμφωνία
Το μνημόνιο προβλέπει ότι ΗΠΑ και Ιράν θα ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις με στόχο την επίτευξη τελικής συμφωνίας μέσα σε διάστημα έως 60 ημερών, με δυνατότητα παράτασης εφόσον υπάρξει αμοιβαία συναίνεση.
Στο ίδιο πλαίσιο, οι δύο πλευρές αναλαμβάνουν να σεβαστούν την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα η μία της άλλης, καθώς και να απέχουν από παρεμβάσεις στις εσωτερικές τους υποθέσεις.
Μόνιμος τερματισμός του πολέμου
Το πρώτο άρθρο προβλέπει ότι η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες, μαζί με τους συμμάχους τους, κηρύσσουν με την υπογραφή του μνημονίου τον άμεσο και μόνιμο τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Οι δύο πλευρές δεσμεύονται να μην προχωρήσουν στο μέλλον σε εχθρικές ενέργειες και να απέχουν από απειλές ή χρήση βίας η μία απέναντι στην άλλη.
Παράλληλα, αναλαμβάνουν την υποχρέωση να σέβονται την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα εκατέρωθεν, καθώς και να μην παρεμβαίνουν στις εσωτερικές υποθέσεις της άλλης πλευράς.
Επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ
Κεντρικό σημείο της συμφωνίας είναι η πλήρης αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν να άρουν άμεσα τον ναυτικό αποκλεισμό και να αποκαταστήσουν μέσα σε 30 ημέρες την ομαλή κυκλοφορία πλοίων στα προπολεμικά επίπεδα.
Επιπλέον, δεσμεύονται να αποσύρουν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις από τις γύρω περιοχές εντός 30 ημερών από την υπογραφή της τελικής συμφωνίας.
Από την πλευρά του, το Ιράν θα λάβει άμεσα μέτρα ώστε η διέλευση εμπορικών πλοίων μεταξύ Περσικού Κόλπου και Θάλασσας του Ομάν να επανέλθει επίσης στα προπολεμικά επίπεδα μέσα σε έναν μήνα, συμπεριλαμβανομένης της αποναρκοθέτησης των θαλάσσιων διαδρόμων.
Πακέτο 300 δισ. δολαρίων για το Ιράν
Ένα από τα πλέον κρίσιμα σημεία του προσχεδίου είναι η δέσμευση των ΗΠΑ και των περιφερειακών συμμάχων τους να καταρτίσουν ολοκληρωμένο πρόγραμμα οικονομικής ανασυγκρότησης και ανάπτυξης του Ιράν.
Το σχέδιο προβλέπει χρηματοδότηση ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων, ενώ ο μηχανισμός υλοποίησης θα καθοριστεί στο πλαίσιο της τελικής συμφωνίας.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ
(AP Photo/Susan Walsh)
Σταδιακή άρση όλων των κυρώσεων
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να προχωρήσουν, βάσει χρονοδιαγράμματος που θα συμφωνηθεί αργότερα, στην κατάργηση όλων των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στο Ιράν.
Αυτό περιλαμβάνει τόσο τις κυρώσεις των Ηνωμένων Εθνών και του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, όσο και τις πρωτογενείς και δευτερογενείς αμερικανικές κυρώσεις.
Στο επίκεντρο το πυρηνικό πρόγραμμα
Σε ό,τι αφορά τα πυρηνικά, το Ιράν δεσμεύεται ότι δεν θα κατασκευάσει ποτέ πυρηνικά όπλα. Το σχέδιο προβλέπει ότι ζητήματα, όπως τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου, οι πυρηνικές ανάγκες της Τεχεράνης και όλες οι τεχνικές λεπτομέρειες, θα συζητηθούν στην τελική συμφωνία.
Μέχρι τότε θα διατηρηθεί το υφιστάμενο καθεστώς: το Ιράν δεν θα επεκτείνει το πυρηνικό του πρόγραμμα και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις ούτε θα ενισχύσουν τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή.
Μηχανισμός εποπτείας και διεθνής κατοχύρωση
Οι δύο χώρες συμφωνούν στη δημιουργία ειδικού μηχανισμού παρακολούθησης για την εφαρμογή της τελικής συμφωνίας και την τήρηση των δεσμεύσεων που θα προκύψουν.
Το τελικό κείμενο της συμφωνίας προβλέπεται να εγκριθεί μέσω δεσμευτικού ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, προσδίδοντας διεθνή νομική ισχύ στις προβλέψεις του.
Συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών
AP Photo/Yuki Iwamura
Κρίσιμα ερωτήματα
Παρά την προς έγκριση συμφωνία, προκύπτουν τρία κρίσιμα ερωτήματα που χρήζουν απάντησης, αλλά και προκλήσεις από τις οποίες θα κριθούν μελλοντικά οι ισορροπίες στη Μέση Ανατολή, αλλά και η «προεδρική κληρονομιά» του Ντόναλντ Τραμπ.
Τα άμεσα ερωτήματα που προκύπτουν είναι τρία, όπως σημειώνει το CNNi:
- Μήπως το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και το τέλος του αποκλεισμού σηματοδοτούν μόνο μια επιστροφή στο προπολεμικό status quo, δεδομένου ότι δεν έχουν ληφθεί αποφάσεις για το κρίσιμο πυρηνικό ζήτημα;
- Είναι ο Τραμπ πιο κοντά στην εξασφάλιση μιας πυρηνικής συμφωνίας ανώτερης από εκείνη που διαπραγματεύτηκε η κυβέρνηση Ομπάμα, με την οποία το Ιράν συμμορφωνόταν μέχρι που ο Τραμπ την ακύρωσε κατά την πρώτη του θητεία;
- Και το πιο ουσιαστικό ερώτημα είναι αν τα κέρδη του πολέμου δικαιολογούν το τεράστιο κόστος του για τις ΗΠΑ, αλλά και ολόκληρο τον πλανήτη.
Ασαφές παραμένει επίσης το πώς και αν το Ιράν θα χρησιμοποιήσει τη δυνατότητά του να μετατρέπει τα Στενά του Ορμούζ σε μοχλό πίεσης και στο μέλλον.
Επίσης, η αποτυχία των ΗΠΑ και του Ισραήλ, μετά τη δολοφονία του προηγούμενου Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, να «καταστρέψουν» το ιρανικό καθεστώς αφήνει ανοικτό το έδαφος για νέες εντάσεις στο μέλλον.
