Οι περισσότεροι γνωρίζουμε την αίσθηση: μετά από μερικά ποτά, δεν μπορούμε να αντισταθούμε σε κάτι αλμυρό – τσιπς, τηγανητές πατάτες, πίτσα ή ένα μπέργκερ αργά τη νύχτα.
Είναι εύκολο να αποδώσουμε τη λαχτάρα αυτή στη μείωση των αναστολών ή σε μια στιγμιαία έλλειψη αυτοέλεγχου. Νέα έρευνα, όμως, δείχνει ότι πίσω από αυτή την επιθυμία μπορεί να κρύβεται ένας βιολογικός μηχανισμός, και συγκεκριμένα μία ορμόνη, σύμφωνα με το Earth.com.
Μελέτη του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Obesity εξηγεί πώς το αλκοόλ μπορεί να ενισχύει την επιθυμία για αλμυρά, γευστικά και συχνά υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, επηρεάζοντας σταδιακά και το σωματικό βάρος. Ο βασικός παράγοντας είναι μια ορμόνη που ονομάζεται FGF21.
Πώς λειτουργεί η ορμόνη FGF21
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, η FGF21 αυξάνεται όταν ο οργανισμός έχει ανάγκη από πρωτεΐνη. Δρα στον εγκέφαλο και ενισχύει την επιθυμία για τροφές πλούσιες σε πρωτεΐνη. Το αλκοόλ, σύμφωνα με τους ερευνητές, φαίνεται να ενεργοποιεί την ίδια ορμόνη, κάνοντας το σώμα να συμπεριφέρεται σαν να χρειάζεται περισσότερη πρωτεΐνη, ακόμη και όταν αυτό δεν ισχύει.
Η FGF21 φαίνεται να λειτουργεί με δύο τρόπους: ενισχύει την επιθυμία για γεύσεις αλμυρές και ουμάμι (σ.σ. η ιαπωνική λέξη ουμάμι αναφέρεται στην πέμπτη γεύση μετά το γλυκό, το αλμυρό, το ξινό και το πικρό και υποδηλώνει τη νοστιμιά), ενώ ταυτόχρονα μειώνει την επιθυμία για γλυκά. Γι’ αυτό, μετά το αλκοόλ, η έλξη αφορά συνήθως τα πατατάκια και την πίτσα και όχι ένα κομμάτι κέικ. Για το μεγαλύτερο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας, αυτός ο μηχανισμός είχε νόημα, επειδή οι αλμυρές και «κρεάτινες» γεύσεις αποτελούσαν ένδειξη πρωτεΐνης. Το να αναζητάς αυτή τη γεύση σήμαινε ότι έπαιρνες την πρωτεΐνη που πραγματικά ήθελε το σώμα σου.
Τα «πρωτεϊνικά δολώματα»
Το πρόβλημα είναι ότι η σύγχρονη διατροφή έχει διαρρήξει αυτή τη σχέση. Πολλά αλμυρά σνακ έχουν γεύση που παραπέμπει σε πρωτεΐνη, χάρη σε πρόσθετα όπως το γλουταμινικό μονονάτριο, αλλά περιέχουν ελάχιστη πραγματική πρωτεΐνη. Οι ερευνητές τα αποκαλούν «πρωτεϊνικά δολώματα»: ξεγελούν τον οργανισμό, ενεργοποιώντας την όρεξη για πρωτεΐνη χωρίς να την ικανοποιούν.
Έτσι, το άτομο μπορεί να συνεχίσει να τρώει αναζητώντας κορεσμό, αλλά τελικά να καταναλώνει περισσότερα λιπαρά, υδατάνθρακες και θερμίδες. Παρόμοια επίδραση μπορεί να έχουν και λιπαρά τρόφιμα με έντονη αλμυρή γεύση, όπως κομμάτια κρέατος με πολύ λίπος ή πάπια με την πέτσα, που συνδυάζουν γεύση ουμάμι με πολλά λιπαρά και σχετικά λιγότερη πρωτεΐνη.
Λαχτάρα που επιμένει και την επόμενη μέρα
Η χρονική διάρκεια της επίδρασης μπορεί επίσης να εξηγεί γιατί η επιθυμία για ένα βαρύ, αλμυρό γεύμα εμφανίζεται και την επόμενη ημέρα. Προηγούμενες δοκιμές έδειξαν ότι η FGF21 αυξάνεται μέσα σε περίπου 15 λεπτά από την κατανάλωση αλκοόλ και παραμένει υψηλή για μερικές ώρες. Μετά από βαριά κατανάλωση, όμως, μπορεί να παραμείνει αυξημένη πολύ περισσότερο. Σε άτομα που είχαν πιει πολύ στο Oktoberfest (σ.σ. η μεγάλη γερμανική γιορτή της μπύρας), τα επίπεδα της ορμόνης παρέμεναν υψηλά ακόμη και τρεις ημέρες αργότερα.
Τα ευρήματα βοηθούν να εξηγηθεί γιατί οι μελέτες για το αλκοόλ και την αύξηση βάρους έχουν δώσει αντικρουόμενα αποτελέσματα. Η νέα μελέτη υποδηλώνει ότι η απάντηση εξαρτάται λιγότερο από το ίδιο το ποτό και περισσότερο από το περιβάλλον γύρω από αυτό. Αν γύρω από το ποτό υπάρχουν πλήρεις, ελάχιστα επεξεργασμένες τροφές, η επιθυμία για αλμυρή γεύση μπορεί να οδηγήσει σε πραγματική πρωτεΐνη. Αν όμως κυριαρχούν υπερεπεξεργασμένα αλμυρά τρόφιμα, η ίδια επιθυμία μπορεί να οδηγήσει σε υπερκατανάλωση.
Η λύση είναι απλή: αν το σώμα σας θέλει πρωτεΐνη, δώστε του πραγματική πρωτεΐνη. Τροφές όπως ψητά ρεβίθια, καπνιστός σολομός, άπαχα αλλαντικά, γαρίδες ή στρείδια μπορούν να λειτουργήσουν ως πιο κατάλληλες επιλογές.
