Τέσσερις λευκούς νάνους (το πυκνό υπόλειμμα που αφήνει ένα άστρο σαν τον Ήλιο όταν πεθαίνει), οι οποίοι παρέμεναν αθέατοι δίπλα τέσσερις ερυθρούς νάνους (πιο ψυχρά και αμυδρά άστρα), εντόπισαν αστρονόμοι σε απόσταση έως 65 ετών φωτός από τον Ήλιο. Μάλιστα, ένας από αυτούς αποτελεί πλέον τον ένατο κοντινότερο γνωστό λευκό νάνο στο ηλιακό μας σύστημα.
Η ανακάλυψη έγινε με τη βοήθεια φασματοσκοπικών παρατηρήσεων στο εγγύς υπεριώδες από το όργανο STIS (Space Telescope Imaging Spectrograph) του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble της NASA και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος και η σχετική μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.
Οι τέσσερις λευκοί νάνοι βρίσκονται σε διπλά αστρικά συστήματα, μαζί με ερυθρούς νάνους, και φέρουν τις ονομασίες G 203-47, GJ 207.1, LHS 1817 και Wolf 1130. Τα συστήματα είχαν προσελκύσει το ενδιαφέρον των επιστημόνων επειδή οι ερυθροί νάνοι παρουσίαζαν έντονη μεταβολή της ακτινικής τους ταχύτητας – μια μικρή παλινδρομική κίνηση που υποδήλωνε ότι γύρω τους περιφερόταν ένα αθέατο σώμα μεγάλης μάζας.
Γιατί παρέμεναν αθέατοι
Οι μεμονωμένοι λευκοί νάνοι εντοπίζονται συνήθως εύκολα. Στις συγκεκριμένες περιπτώσεις, όμως, το φως των ερυθρών νάνων κάλυπτε σχεδόν πλήρως την ακτινοβολία τους στα ορατά μήκη κύματος, αναφέρει το Sci News. Ακόμη και στο υπεριώδες, όπου οι λευκοί νάνοι ξεχωρίζουν περισσότερο, οι συχνές και ισχυρές εκλάμψεις των ερυθρών νάνων μπορούσαν να δημιουργήσουν παρόμοιο σήμα. Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ειδικές τεχνικές βαθμονόμησης, επιβεβαιώνοντας τελικά την παρουσία των τεσσάρων άστρων.
«Αυτό μας υπενθυμίζει ότι ακόμη και στη δική μας κοσμική γειτονιά, μπορούμε ακόμα να βρούμε εκπλήξεις αν κοιτάξουμε με τον σωστό τρόπο, στα σωστά μήκη κύματος», δήλωσε η αστρονόμος του Πανεπιστημίου του Γουόρικ, Mairi O’Brien.
Ένα από αυτά τα συστήματα, το G 203-47, αποδείχθηκε ιδιαίτερα αινιγματικό. Παρά το γεγονός ότι απέχει μόλις 25 έτη φωτός, χρειάστηκαν 27 χρόνια από την πρώτη ανίχνευση της χαρακτηριστικής κίνησης του ερυθρού νάνου για να εντοπιστεί ο λευκός νάνος που τον συνοδεύει. Τώρα είναι επίσημα ο ένατος πλησιέστερος λευκός νάνος στον Ήλιο.
Μια ασυνήθιστη δυναμική
Το σύστημα εμφανίζει επίσης μια ασυνήθιστη δυναμική. Ο ερυθρός νάνος χρειάζεται περίπου 100 ημέρες για να περιστραφεί γύρω από τον άξονά του, ενώ ολοκληρώνει μία περιφορά γύρω από τον λευκό νάνο σε μόλις 14,9 ημέρες. Κανονικά, οι παλιρροϊκές δυνάμεις θα έπρεπε να είχαν συγχρονίσει τις δύο κινήσεις. Η απόκλιση δείχνει ότι το συγκεκριμένο ζεύγος πιθανώς είχε μια ηπιότερη και συντομότερη αλληλεπίδραση κατά την εξέλιξή του σε σχέση με άλλα παρόμοια συστήματα.
Η ανακάλυψη συμφωνεί με θεωρητικά μοντέλα, τα οποία προέβλεπαν την ύπαρξη τεσσάρων έως πέντε κοντινών ζευγών λευκών και ερυθρών νάνων. «Μόνο περίπου το 30% των κόκκινων νάνων σε απόσταση έως 20 παρσέκ (σ.σ. μονάδα μέτρησης αποστάσεων που ισοδυναμεί με 3,36 έτη φωτός) έχουν ερευνηθεί συστηματικά για κρυμμένους λευκούς νάνους-συνοδούς», δήλωσε ο καθηγητής Pier-Emmanuel Tremblay του Πανεπιστημίου του Γουόρικ. «Πιστεύουμε ότι θα μπορούσαν να υπάρχουν έως και 9 ή 10 επιπλέον διπλά συστήματα στο τοπικό αστρικό μας περιβάλλον που δεν έχουμε εντοπίσει ακόμη».
