Σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο υποχώρησαν το 2025 οι πυρκαγιές στο τμήμα του τροπικού δάσους του Αμαζονίου που βρίσκεται στη Βραζιλία, ενώ μόλις έναν χρόνο νωρίτερα είχαν καταγράψει δραματική έξαρση, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποίησε το δίκτυο περιβαλλοντικής παρακολούθησης MapBiomas.
Πρόκειται για τη μικρότερη καμένη έκταση που έχει καταγραφεί από το 1985, όταν άρχισε η συστηματική συλλογή σχετικών δεδομένων. Η εξέλιξη αποτελεί θετικό νέο για τον κεντροαριστερό πρόεδρο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, τρεις μήνες πριν από τις εκλογές στις οποίες θα διεκδικήσει την επανεκλογή του.
Θεαματική μείωση της καμένης έκτασης
Το μεγαλύτερο τροπικό δάσος του πλανήτη βρισκόταν σε κρίσιμη κατάσταση το 2024, όταν οι φλόγες κατέκαψαν περίπου 158 εκατομμύρια στρέμματα. Η ιστορική ξηρασία είχε ευνοήσει την ταχεία εξάπλωση των πυρκαγιών, η μεγάλη πλειονότητα των οποίων συνδεόταν με ανθρώπινες δραστηριότητες.
Ωστόσο, η ετήσια έκθεση του MapBiomas, η οποία βασίζεται στην ανάλυση δορυφορικών εικόνων, δείχνει ότι η κατάσταση αντιστράφηκε το 2025. Οι πυρκαγιές κατέστρεψαν περίπου 31 εκατομμύρια στρέμματα στον Αμαζόνιο, έκταση σημαντικά μικρότερη σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά.
Η εικόνα ήταν θετική και σε εθνικό επίπεδο, καθώς η συνολική έκταση που κάηκε στη Βραζιλία το 2025 περιορίστηκε στα 127 εκατομμύρια στρέμματα, στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2018.
Κρίσιμη η προστασία του Αμαζονίου
Η προστασία του τροπικού δάσους του Αμαζονίου θεωρείται καθοριστικής σημασίας για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Η πλούσια βλάστηση της περιοχής απορροφά μεγάλες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα και άλλων αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου.
Η πτώση των πυρκαγιών αποτέλεσε «εξαίρεση στον κανόνα» κατά τη διάρκεια του 2025, σχολίασε η γεωγράφος Άνε Αλενκάχ, συντονίστρια της έκθεσης του MapBiomas, ενός δικτύου στο οποίο συμμετέχουν πανεπιστήμια, μη κυβερνητικές οργανώσεις και εταιρείες τεχνολογίας.
Ο ρόλος των βροχοπτώσεων και των ανθρώπινων δραστηριοτήτων
Σύμφωνα με την ειδικό, η διαφοροποίηση της περιόδου των βροχοπτώσεων το 2025, σε σύγκριση με το 2024, απέτρεψε τη δημιουργία ενός «ιδανικού παραθύρου για την εκδήλωση πυρκαγιών» σε περιοχές όπου αγρότες και κτηνοτρόφοι συνηθίζουν να καθαρίζουν χωράφια και βοσκοτόπους με τη χρήση φωτιάς.
Στις ανεξέλεγκτες ή χωρίς άδεια καύσεις προστίθενται παράνομες πρακτικές, όπως η χρήση φωτιάς για την αποψίλωση περιοχών στις οποίες πραγματοποιείται παράνομη εξόρυξη πολύτιμων μετάλλων.
Η δραστική μείωση των πυρκαγιών το 2025 συνδέεται επίσης με τον περιορισμό της αποψίλωσης των δασών μετά την επιστροφή του Λούλα στην εξουσία, το 2023. Οι αποψιλωμένες εκτάσεις θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτες στην εκδήλωση και την εξάπλωση πυρκαγιών.
Η Αλενκάχ αναφέρθηκε και στον «ψυχολογικό παράγοντα» που επηρέασε τις τοπικές κοινότητες. Πολλοί κάτοικοι περιοχών που επλήγησαν από ανεξέλεγκτες πυρκαγιές το 2024, φοβούμενοι ότι θα αντιμετωπίσουν αντίστοιχες καταστάσεις, έλαβαν περισσότερα μέτρα ώστε οι φωτιές να παραμείνουν υπό έλεγχο.
Οι πυρκαγιές επιμένουν στο Σεράντου
Η μείωση των πυρκαγιών είχε ως αποτέλεσμα η Βραζιλία να καταγράψει «ιστορικά χαμηλή καμένη έκταση», επισημαίνεται στην έκθεση.
Η εικόνα, ωστόσο, δεν ήταν εξίσου θετική σε όλα τα οικοσυστήματα της χώρας. Στο Σεράντου, στο κεντρικό τμήμα της Βραζιλίας, οι πυρκαγιές συνέχισαν να κατακαίνε εκτάσεις με ρυθμό παρόμοιο με εκείνον του 2024.
Το Σεράντου αποτελεί το δεύτερο μεγαλύτερο οικοσύστημα της Βραζιλίας μετά τον Αμαζόνιο και θεωρείται η σαβάνα με την πλουσιότερη βιοποικιλότητα στον κόσμο.
Ανησυχία για ένα ενδεχόμενο «σούπερ Ελ Νίνιο»
Η ειδικός προειδοποίησε ότι υπάρχει λόγος ανησυχίας για το ενδεχόμενο εκδήλωσης ενός «σούπερ Ελ Νίνιο» το 2026.
Το φυσικό αυτό φαινόμενο θα μπορούσε να οδηγήσει σε παράταση της ξηρής περιόδου και, κατά συνέπεια, σε αύξηση του κινδύνου εκδήλωσης δασικών πυρκαγιών.
Την ίδια στιγμή, η αποψίλωση του Αμαζονίου κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία.
