Όταν η γλώσσα δυσκολεύεται, αλλά η νοημοσύνη παραμένει άθικτη

«Η αφασία είναι μια κατάσταση που μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα επικοινωνίας δηλαδή την ομιλία, τη γραφή και την κατανόηση της γλώσσας, προφορικής και γραπτής, αυτό που δεν επηρεάζει όμως είναι τη νοημοσύνη», επισημαίνει ο κ.Κωνσταντίνος Βουμβουράκης Διευθυντής-Υπεύθυνος Τμήματος Σκλήρυνσης Κατά Πλάκας Metropolitan Hospital, Καθηγητής Νευρολογίας Νευροανοσολογίας στο ΕΚΠΑ και συνεχίζει:

Που οφείλεται η αφασία;

Η αφασία αποτελεί σύμπτωμα και όχι πάθηση, μπορεί να εμφανιστεί οξέως, βραδέως επιδεινούμενη ή να είναι παροδική. Συνήθως οφείλεται σε:

• Εγκεφαλικό επεισόδιο
• Τραυματισμό στο κεφάλι
• Νευροεκφυλιστικές παθήσεις
• Λοιμώξεις του κεντρικού νευρικού συστήματος
• Ημικρανία με αύρα
• Επιληπτικές κρίσεις

Συμπτώματα αφασίας:

• Ομιλία με σύντομες ή ημιτελείς προτάσεις
• Προτάσεις χωρίς νόημα
• Αντικατάσταση λέξεων ή ήχων με άλλους
• Προφορά αγνώριστων λέξεων
• Αδυναμία παρακολούθησης συζήτησης άλλων
• Γραφή προτάσεων δίχως νόημα

Τύποι αφασίας:

• Αφασία εκπομπής – έκφρασης του λόγου (Broca’s): Οι πάσχοντες μπορούν να κατανοήσουν τι τους λένε αλλά δεν μπορούν να εκφραστούν με τρόπο κατανοητό, χρησιμοποιούν σύντομες προτάσεις παραλείποντας λέξεις. Ο τύπος αυτός της αφασίας μπορεί να συνοδεύεται από παράλυση ή αδυναμία στη δεξιά πλευρά του σώματος.
• Αφασία πρόσληψης – κατανόησης του λόγου (Wernicke): Οι ασθενείς μιλούν με μεγάλες, σύνθετες προτάσεις που δεν έχουν νόημα ή περιλαμβάνουν μη αναγνωρίσιμες, λανθασμένες ή περιττές λέξεις. Συνήθως δεν συνειδητοποιούν ότι δεν είναι κατανοητοί από τους άλλους.
• Ολική αφασία (Dejerine): Εμφανίζεται με φτωχή κατανόηση του λόγου, δυσκολία στο σχηματισμό λέξεων και προτάσεων, προσδίδοντας στο άτομο σοβαρή αναπηρία στην επικοινωνία.
• Ανομική αφασία: Είναι η ηπιότερη μορφή αφασίας και εκφράζεται με αδυναμία ανεύρεσης των κατάλληλων λέξεων, οπότε συχνά χρησιμοποιείται περιφραστικός ή επεξηγηματικός λόγος για να δοθεί το ακριβές νόημα του λόγου.

Θεραπευτική αγωγή:

• Αποκατάσταση λόγου και γλώσσας: Αν το άτομο που πάσχει από αφασία ξεκινήσει θεραπεία νωρίς, συμμετέχει σε ομάδες ατόμων με αφασία και περιλάβει στην καθημερινότητά του την χρήση υπολογιστών, μπορεί να έχει σημαντική πρόοδο αν και είναι μια σχετικά αργή διαδικασία
• Φάρμακα: Είναι υπό μελέτη, ενώ η χορήγηση νευροδιαβιβαστών δείχνουν ότι είναι μία πολλά υποσχόμενη θεραπευτική προσέγγιση.
• Άλλες θεραπείες: Η διέγερση εγκεφάλου μέσω μαγνητικών πεδίων ή με χαμηλό ρεύμα μέσω ηλεκτροδίων που τοποθετούνται στο κεφάλι, αποτελεί επίσης άλλη θεραπευτική προσπάθεια με αμφίβολα όμως αποτελέσματα.

Πρακτικές συμβουλές για τα άτομα με αφασία:

• Να έχετε μαζί σας μια κάρτα που να εξηγεί ότι έχετε αφασία και τι είναι η αφασία
• Να έχετε ταυτότητα και στοιχεία επικοινωνίας
• Να έχετε μαζί σας μολύβι και χαρτί
• Χρησιμοποιείστε σχέδια, διαγράμματα ή φωτογραφίες
• Χρησιμοποιείστε χειρονομίες ή δείξτε αντικείμενα

Συμβουλές για τον κοινωνικό περίγυρο

• Μιλήστε αργά και καθαρά
• Διατηρείστε βλεμματική επαφή κατά τη διάρκεια της συνομιλίας
• Μειώστε τον θόρυβο του περιβάλλοντος προτού μιλήσετε στο άτομο με αφασία
• Χρησιμοποιείστε απλές λέξεις και εκφράσεις
• Προσπαθήστε να απευθύνετε ερωτήσεις που απαντώνται με ένα «ναι» ή «όχι»
• Υποστηρίξτε το λόγο με φωτογραφίες, σχήματα, χειρονομίες, κ.λπ. αν χρειάζεται
• Να είστε υπομονετικοί και να θυμάστε ότι η αφασία δεν είναι διαταραχή της νοημοσύνης