Την πολιτική κατεύθυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον επόμενο χρόνο αναμένεται να παρουσιάσει σήμερα, στις 10:00, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κατά την ετήσια ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης (State of the Union – SOTEU) στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Στρασβούργο.
Παράλληλα, η πρόεδρος της Επιτροπής θα προχωρήσει σε απολογισμό της δράσης της Κομισιόν κατά τους τελευταίους δώδεκα μήνες, παρουσιάζοντας τις πρωτοβουλίες που έχουν ήδη αναληφθεί και τις βασικές προτεραιότητες της επόμενης περιόδου.
Η φετινή ομιλία πραγματοποιείται σε ένα ιδιαίτερα ρευστό γεωπολιτικό και πολιτικό περιβάλλον. Ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται, η ασφάλεια της Ευρώπης βρίσκεται στο επίκεντρο και η ενίσχυση των ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων αποτελεί πλέον βασική προτεραιότητα.
Την ίδια στιγμή, η ΕΕ επιδιώκει μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία, εν μέσω αυξανόμενων γεωπολιτικών και εμπορικών ανταγωνισμών. Η σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες έχει καταστεί πιο σύνθετη και λιγότερο προβλέψιμη, ενώ η Ρωσία εξακολουθεί να αποτελεί βασική πρόκληση για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, με τις ανησυχίες για υβριδικές επιθέσεις και ενέργειες δολιοφθοράς να εντείνονται.
Ανταγωνιστικότητα και ευρωπαϊκή ανεξαρτησία
Κεντρική θέση στην ομιλία αναμένεται να καταλάβουν η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και η μεγαλύτερη ανεξαρτησία της Ευρώπης.
Η φον ντερ Λάιεν αναμένεται να δώσει έμφαση στη στήριξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, στην καινοτομία και στην τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και στη μείωση της γραφειοκρατίας και στη διαφοροποίηση των εμπορικών σχέσεων της Ένωσης.
Η Επιτροπή παρουσιάζει ως βασικά αποτελέσματα της προηγούμενης χρονιάς την υιοθέτηση σειράς μέτρων για την απλούστευση των ευρωπαϊκών κανόνων, τον οδικό χάρτη «One Europe, One Market», τον Industrial Accelerator Act και το EU Inc., το νέο ενιαίο πλαίσιο εταιρικών κανόνων.
Στον ενεργειακό τομέα, η πρόεδρος της Επιτροπής αναμένεται να αναδείξει τα βήματα που έχουν γίνει για τη μείωση των εξαρτήσεων της Ευρώπης, μεταξύ άλλων μέσω του European Grids Package και της πρωτοβουλίας Energy Highways.
Στο πεδίο του εμπορίου, η Κομισιόν επικαλείται τις νέες συμφωνίες και συνεργασίες που έχει αναπτύξει η ΕΕ, από την περιοχή του Ινδοειρηνικού έως τη Λατινική Αμερική.
Άμυνα και στήριξη της Ουκρανίας
Ιδιαίτερη βαρύτητα αναμένεται να δοθεί στην ευρωπαϊκή άμυνα και στη συνέχιση της υποστήριξης προς την Ουκρανία.
Η Επιτροπή έχει ήδη παρουσιάσει τον Χάρτη Αμυντικής Ετοιμότητας με ορίζοντα το 2030 και έχει προτείνει πέντε νέα αμυντικά έργα μεγάλης κλίμακας. Παράλληλα, έχει συμφωνηθεί η χρηματοδότηση δανείου ύψους έως και 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία για το 2026 και το 2027.
Τον Ιούλιο, η ΕΕ και το Κίεβο υπέγραψαν νέα εταιρική σχέση στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας, ενώ έχει δημιουργηθεί και συμμαχία με την Ουκρανία για την ανάπτυξη μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Στο επίκεντρο το μεταναστευτικό
Οι αναφορές στο μεταναστευτικό αναμένεται να αποτελέσουν ένα από τα πιο ευαίσθητα πολιτικά σημεία της ομιλίας.
Η Επιτροπή εξετάζει νέα νομικά εργαλεία για την ταχύτερη διαχείριση αιφνίδιων μαζικών αφίξεων. Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνονται η δυνατότητα «ομαδικής επιστροφής», καθώς και η προσωρινή αναστολή της εξέτασης αιτήσεων ασύλου υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Η φον ντερ Λάιεν αναμένεται επίσης να επαναφέρει τον στόχο ενίσχυσης της Frontex, με προοπτική η δύναμή της να φτάσει τα 30.000 στελέχη.
Το ζήτημα αποκτά πρόσθετη πολιτική βαρύτητα μετά την κρίση στη Θέουτα και τις καταγγελίες περί «εργαλειοποίησης» της μετανάστευσης στα ανατολικά σύνορα της ΕΕ.
Οι πολιτικές ισορροπίες στο Ευρωκοινοβούλιο
Η πρόεδρος της Επιτροπής καλείται παράλληλα να ισορροπήσει ανάμεσα στις διαφορετικές προτεραιότητες των πολιτικών δυνάμεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που στηρίζουν την Κομισιόν.
Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα πιέζει για περιορισμό των ρυθμίσεων, ενίσχυση της Frontex και αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική. Από την άλλη πλευρά, οι Σοσιαλιστές ζητούν να διατηρηθούν οι δεσμεύσεις για την πράσινη μετάβαση και να τηρηθούν σαφείς αποστάσεις από οποιαδήποτε συνεργασία με την ακροδεξιά.
Η μετανάστευση, η πράσινη ατζέντα και η στάση της ΕΕ απέναντι στις ακροδεξιές δυνάμεις αποτελούν βασικά πεδία πολιτικής αντιπαράθεσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Η προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο
Στην ομιλία αναμένεται να περιλαμβάνεται και ειδική αναφορά στην προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο.
Η Επιτροπή έχει ήδη συστήσει ομάδα εμπειρογνωμόνων για την ασφάλεια των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον, ενώ η ίδια η φον ντερ Λάιεν έχει προαναγγείλει την ανάληψη περαιτέρω πρωτοβουλιών στον συγκεκριμένο τομέα.
Στο Στρασβούργο ο πρωθυπουργός του Καναδά
Την ομιλία για την Κατάσταση της Ένωσης αναμένεται να παρακολουθήσει ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ. Θα είναι ο πρώτος αρχηγός κυβέρνησης που θα παραστεί σε ετήσια ομιλία προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Κατάσταση της Ένωσης.
Ο Κάρνεϊ θα απευθυνθεί την Πέμπτη στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, παρουσία της φον ντερ Λάιεν.
Η επίσκεψή του εντάσσεται στην προσπάθεια ενίσχυσης των σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και του Καναδά, σε μια περίοδο σημαντικών γεωπολιτικών και εμπορικών ανακατατάξεων.
