Τις αλλαγές για την επιτάχυνση των επενδύσεων στον τομέα της άμυνας και τη βελτίωση της ανταπόκρισης της ΕΕ στις προκλήσεις στον τομέα της ασφάλειας ενέκρινε την Τετάρτη (16/9) το Ευρωκοινοβούλιο.
Συγκεκριμένα οι αλλαγές περιστρέφονται γύρω από τα εξής:
- Επιτάχυνση της αδειοδότησης έργων αμυντικής ετοιμότητας
- Απλούστερες διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων
- Επιτάχυνση των επενδύσεων και μείωση των περιττών φραγμών
Η δέσμη νομοθετικών προτάσεων, η οποία αποτελεί μέρος των μέτρων απλούστευσης «Omnibus V» της ΕΕ, συμφωνήθηκε ανεπίσημα μεταξύ των διαπραγματευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου στις 10 Ιουνίου 2026.
Αναμένεται να επιταχύνει την έγκριση αδειών για έργα που σχετίζονται με την άμυνα και την εξαγωγή αμυντικού εξοπλισμού μεταξύ των χωρών της ΕΕ. Επιδιώκει επίσης να απλουστεύσει τις διαδικασίες προμηθειών στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας και τη συνεργασία για τις αμυντικές συμβάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, να διασφαλίσει ότι οι κανονισμοί της ΕΕ για τα χημικά προϊόντα αντικατοπτρίζουν επαρκώς τις αμυντικές απαιτήσεις και να απλουστεύσει την υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας.
Οι προτάσεις έχουν σχεδιαστεί για να στηρίξουν επενδύσεις ύψους έως και 800 δισ. ευρώ στον τομέα της άμυνας κατά την επόμενη τετραετία στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας ReArm Europe Plan/Readiness 2030, δίνοντας τη δυνατότητα στα κράτη μέλη και στην αμυντική βιομηχανία να ανταποκριθούν καλύτερα στις αυξανόμενες προκλήσεις στον τομέα της ασφάλειας.
Επιτάχυνση της αδειοδότησης έργων
Για την επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης για αμυντικά έργα, όπως η κατασκευή νέων εργοστασίων ή η επέκταση υφιστάμενων εγκαταστάσεων, οι νέοι κανόνες θα θεσπίσουν σε επίπεδο ευρωπαϊκής νομοθεσίας μια προκαθορισμένη περίοδο 42 εργάσιμων ημερών από την επίσημη υποβολή της σχετικής αίτησης για την έκδοση της απόφασης. Οι εθνικές αρχές θα μπορούν να παρατείνουν την προθεσμία το πολύ δύο φορές και για μέχρι 60 ημέρες σε εξαιρετικές περιστάσεις, π.χ. για σύνθετα έργα ή όταν υπάρχουν κίνδυνοι για το περιβάλλον ή για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων και απαιτείται πρόσθετος χρόνος για την επίλυσή τους. Στις περιπτώσεις αυτές, η συνολική διάρκεια της διαδικασίας αδειοδότησης δεν θα υπερβαίνει τις 102 εργάσιμες.
Οι εν λόγω παρατάσεις θα κοινοποιούνται στον φορέα υλοποίησης του έργου, συνοδευόμενες από επεξήγηση και την αναμενόμενη ημερομηνία απόφασης, ενώ αν οι εθνικές αρχές δεν αποφασίσουν εντός της προθεσμίας, θα πρέπει να εφαρμόζεται η αρχή της «σιωπηρής έγκρισης». Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι εθνικές αρχές θα πρέπει να ενημερώνουν τους φορείς υλοποίησης έργων εντός οκτώ εργάσιμων ημερών από τη λήξη της προθεσμίας και να προσδιορίζουν τις απαιτήσεις στις οποίες υπόκεινται οι άδειες.
Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, οι χώρες της ΕΕ θα πρέπει να δημιουργήσουν υπηρεσίες για την επικοινωνία με τους φορείς υλοποίησης αμυντικών έργων, οι οποίες θα είναι επιφορτισμένες με την ψηφιακή παρακολούθηση των αιτήσεων, την ετήσια υποβολή εκθέσεων στην Επιτροπή σχετικά με τη δραστηριότητα αδειοδότησης και τη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, καθώς και την παρακολούθηση από την ΕΕ των σιωπηρών εγκρίσεων για τη διασφάλιση της διαφάνειας και της συνεπούς εφαρμογής.
Ενδοενωσιακές μεταφορές προϊόντων – Απλουστευμένες δημόσιες συμβάσεις
Η συμφωνία περιλαμβάνει επίσης μέτρα για την άρση των κανονιστικών εμποδίων για τη διευκόλυνση και την επιτάχυνση των δημόσιων συμβάσεων στον τομέα της άμυνας και των ενδοενωσιακών μεταφορών προϊόντων συνδεόμενων με τον τομέα της άμυνας.
Οι κανόνες θεσπίζουν μια νέα γενική άδεια μεταφοράς για προϊόντα συνδεόμενα με τον τομέα της άμυνας, η οποία αναμένεται να διευκολύνει τις αμυντικές εταιρείες να δραστηριοποιούνται πέραν των συνόρων της ΕΕ. Τα κράτη μέλη θα υποχρεούνται να δημοσιεύουν τις εν λόγω άδειες, παρέχοντας στον κλάδο ένα πιο προβλέψιμο πλαίσιο για τις ενδοενωσιακές μεταφορές.
Όσον αφορά τις δημόσιες συμβάσεις στον τομέα της άμυνας, οι νομοθέτες συμφώνησαν να επικαιροποιήσουν και να αυξήσουν το κατώτατο όριο για την εφαρμογή των κανόνων της ΕΕ για τις δημόσιες συμβάσεις, να παρατείνουν τη μέγιστη διάρκεια των συμφωνιών-πλαισίων από επτά σε δέκα έτη και να εισαγάγουν μεγαλύτερη ευελιξία για τα κράτη μέλη όσον αφορά τη διεξαγωγή περιστασιακών κοινών δημόσιων συμβάσεων.
Το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν επίσης κοινή δήλωση με την οποία δεσμεύονται να εξετάσουν στο μέλλον κάθε πρωτοβουλία που αποσκοπεί στην απλούστευση της μεταφοράς αμυντικών προϊόντων και στη διασφάλιση της ενίσχυσης της ευρωπαϊκής βιομηχανικής και τεχνολογικής βάσης στον τομέα της άμυνας (ΕΒΤΒΑ) μέσω του κανονιστικού πλαισίου της ΕΕ για τις δημόσιες συμβάσεις στον τομέα της άμυνας.
Διευκόλυνση αμυντικών επενδύσεων
Οι νέοι κανόνες αποσκοπούν στην απλούστευση της διαχείρισης και της υλοποίησης του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας (ΕΤΑ). Επικαιροποιούν και αποσαφηνίζουν τον κατάλογο των κριτηρίων ανάθεσης που πρέπει να πληρούν τα αμυντικά έργα για να λάβουν χρηματοδότηση από το ΕΤΑ, δίνοντας προτεραιότητα (όπως προτάθηκε από το ΕΚ) σε έργα που παρουσιάζουν τα υψηλότερα πρότυπα αριστείας, ποιότητας και αποτελεσματικότητας.
Η μεταρρύθμιση επικαιροποιεί τις διατάξεις που σχετίζονται με την αύξηση της χρηματοδότησης στο πλαίσιο του ΕΤΑ, τόσο για τις επιλέξιμες δράσεις όσο και για τα ποσοστά χρηματοδότησης, ώστε να καταστεί δυνατή η παροχή περαιτέρω χρηματοδοτικής στήριξης σε δραστηριότητες στις οποίες συμμετέχουν μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.
Κατόπιν αιτήματος των ευρωβουλευτών, η συμφωνία επεκτείνει την αυξημένη χρηματοδότηση στο πλαίσιο του ΕΤΑ σε δράσεις που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος εξοπλισμών (SEAP), το οποίο θεσπίστηκε στο πλαίσιο του προγράμματος για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία (EDIP). Για την ενίσχυση της συνεργασίας με ουκρανικές οντότητες, οι ευρωβουλευτές και τα κράτη μέλη συμφώνησαν ότι οι δαπάνες που σχετίζονται με τις δοκιμές στην υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ Ουκρανία θα είναι επιλέξιμες για χρηματοδότηση από το ΕΤΑ.
Τέλος, σύμφωνα με τη νέα νομοθεσία, οι χώρες της ΕΕ θα μπορούν να εφαρμόζουν ορισμένες εξαιρέσεις στους περιβαλλοντικούς και χημικούς κανόνες της ΕΕ για λόγους άμυνας, όταν συντρέχουν ουσιαστικοί λόγοι.
Αποτελέσματα των ψηφοφοριών
Το κείμενο σχετικά με την επιτάχυνση της αδειοδότησης για έργα αμυντικής ετοιμότητας εγκρίθηκε με 540 ψήφους υπέρ, 105 κατά και 22 αποχές.
Το κείμενο σχετικά με τις ενδοενωσιακές μεταφορές προϊόντων συνδεόμενων με τον τομέα της άμυνας και τις απλουστευμένες δημόσιες συμβάσεις εγκρίθηκε με 549 ψήφους υπέρ, 92 κατά και 27 αποχές.
Το κείμενο σχετικά με τη διευκόλυνση των επενδύσεων στον τομέα της άμυνας και των συνθηκών για την αμυντική βιομηχανία εγκρίθηκε με 530 ψήφους υπέρ, 125 κατά και 12 αποχές.
Οι νέοι κανόνες θα τεθούν σε ισχύ την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
