Το διάβασμα για ευχαρίστηση μπορεί να αποτελεί έναν απλό και χαμηλού κόστους τρόπο υποστήριξης της υγείας του εγκεφάλου, σύμφωνα με νέα ανασκόπηση ερευνητών του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ.
Τα διαθέσιμα στοιχεία συνδέουν την ανάγνωση με καλύτερη προσοχή στα παιδιά, λιγότερο στρες στους ενήλικες και χαμηλότερο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης και άνοιας σε μεγαλύτερες ηλικίες, σύμφωνα με ανασκόπηση προηγούμενων μελετών που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychological Medicine.
Τα στοιχεία για τους εφήβους
Ιδιαίτερα ενδεικτικά είναι τα ευρήματα μελέτης του 2024 σε 10.243 εφήβους στις ΗΠΑ. Περίπου οι μισοί είχαν αρχίσει από μικρή ηλικία να διαβάζουν για ευχαρίστηση. Αυτά τα παιδιά παρουσίαζαν αργότερα καλύτερες επιδόσεις στην προσοχή, στη μνήμη εργασίας και στις εκτελεστικές λειτουργίες, ενώ εμφάνιζαν λιγότερα προβλήματα ψυχικής υγείας, χαμηλότερα επίπεδα στρες και κατάθλιψης, περισσότερο ύπνο και λιγότερο χρόνο μπροστά σε οθόνες.
Οι εγκεφαλικές απεικονίσεις έδειξαν επίσης περισσότερη εγκεφαλική ουσία σε περιοχές που σχετίζονται με τη γλώσσα, τη σκέψη και τη ρύθμιση των συναισθημάτων. Οι διαφορές παρέμεναν ακόμη και όταν λαμβάνονταν υπόψη παράγοντες όπως η οικογενειακή κατάσταση, το μορφωτικό επίπεδο των γονέων και το εισόδημα, αναφέρει το Earth.com.
Σύμφωνα με την καθηγήτρια του Κέιμπριτζ Μπάρμπαρα Σαχάκιαν, τα μεγαλύτερα οφέλη στην πρώιμη παιδική ηλικία συνδέθηκαν με περίπου οκτώ έως 12 ώρες ανάγνωσης την εβδομάδα.
Παρά τα ευρήματα αυτά, οι έρευνες του βρετανικού οργανισμού National Literacy Trust δείχνουν ότι τα παιδιά διαβάζουν για ευχαρίστηση όλο και λιγότερο, ιδιαίτερα τα αγόρια ηλικίας 11 έως 16 ετών. Οι κοινωνικοοικονομικές διαφορές είναι επίσης εμφανείς. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι κόμικς και graphic novels μπορούν να λειτουργήσουν ως πιο προσιτή είσοδος στην ανάγνωση για παιδιά που βρίσκουν τα μυθιστορήματα δύσκολα ή βαρετά.
Τα στοιχεία για τους ενήλικες
Στους ενήλικες, τα στοιχεία προέρχονται κυρίως από έρευνες αυτοαναφοράς. Σε δείγμα 4.164 ανθρώπων, το 38% δήλωσε ότι καταφεύγει στα βιβλία για χαλάρωση.
Η ανάγνωση για μόλις έξι λεπτά συνδέθηκε με μείωση του στρες κατά 68%. Σε άλλη έρευνα, το 74% όσων συμμετείχαν σε ομάδες κοινής ανάγνωσης ανέφερε ότι το διάβασμα βοηθούσε την ψυχική του υγεία.
Οι πιο μακροχρόνιες μελέτες αφορούν τους ηλικιωμένους. Σε έρευνα με 469 άτομα άνω των 75 ετών χωρίς άνοια κατά την έναρξη, η τακτική ανάγνωση συνδέθηκε με κατά 35% μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας μέσα σε περίπου πέντε χρόνια. Άλλη μελέτη σε 801 άτομα άνω των 65 ετών κατέγραψε 33% χαμηλότερο κίνδυνο Αλτσχάιμερ μεταξύ όσων διάβαζαν συχνά εφημερίδες, περιοδικά και βιβλία.
Ακόμη μεγαλύτερη έρευνα, σε 1.962 άτομα άνω των 64 ετών που παρακολουθήθηκαν επί 14 χρόνια, έδειξε ότι η ανάγνωση τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα συνδεόταν με μικρότερο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης, ανεξάρτητα από το μορφωτικό επίπεδο.
Η περίπτωση των audiobooks
Όσο για τα audiobooks, τα δεδομένα είναι περιορισμένα. Η Σαχάκιαν εκτιμά ότι μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του στρες, αλλά η ανάγνωση απαιτεί πιο ενεργή συγκέντρωση της προσοχής. Επιπλέον, πολλοί ακούν βιβλία ενώ οδηγούν ή κάνουν δουλειές, γεγονός που μπορεί να δυσκολεύει τη συγκράτηση πληροφοριών.
Οι ερευνητές σχεδιάζουν να εξετάσουν στη συνέχεια εάν η έναρξη συστηματικής ανάγνωσης σε μεγαλύτερη ηλικία μπορεί να προκαλέσει αντίστοιχες αλλαγές στον εγκέφαλο.
