Οι παγκόσμιες φιλοδοξίες της Σαουδικής Αραβίας – Γιατί φιλοξενεί τις επαφές ΗΠΑ και Ρωσίας

Ωστόσο ίσως να υπάρχει ένας άλλος πιθανός στόχος, όπως αναφέρει το CNNi: Ενίσχυση του ρόλου και του λόγου του Ριάντ σε μελλοντικές συνομιλίες για την τύχη της μεταπολεμικής Γάζας.

Στη συνάντηση της Τρίτης(18/2) μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας, το βασίλειο αναμένει να προχωρήσει πέρα από τη φιλοξενία και να διαδραματίσει διαμεσολαβητικό ρόλο, δήλωσε Σαουδάραβας αξιωματούχος στο CNNi.

Επικεφαλής της σαουδαραβικής ομάδας θα είναι ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας της χώρας.

Ο τόπος διεξαγωγής των συνομιλιών αυτών – με τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ να κάνει λόγο για ένα μέρος που «γενικά ταιριάζει» στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Ρωσία- θεωρείται ευρέως νίκη για τον 39χρονο de facto ηγέτη του βασιλείου, τον πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.

Ο τελευταίος βρίσκεται σε μια αποστολή να μεταμορφώσει την πλούσια σε πετρέλαιο χώρα του και το φονταμενταλιστικό ισλαμιστικό παρελθόν της, σε ένα έθνος που μπορεί να καλλιεργήσει την ήπια ισχύ μέσα από τον τεράστιο πλούτο.

«Δεν νομίζω ότι υπάρχει άλλο μέρος όπου ο ηγέτης έχει τόσο καλή προσωπική σχέση τόσο με τον Τραμπ όσο και με τον Πούτιν», δήλωσε ο Σαουδάραβας σχολιαστής Αλί Σιμπάμπι, προσθέτοντας ότι για «τη Σαουδική Αραβία, οι συνομιλίες έχουν κύρος και ενισχύουν τη σαουδαραβική ήπια ισχύ σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο».

Όλα είναι μέρος μιας ευρύτερης αλλαγής.

Τα τελευταία χρόνια, η Σαουδική Αραβία έχει αναπροσαρμόσει τις πολιτικές της προς την κατεύθυνση της ουδετερότητας στις παγκόσμιες συγκρούσεις με την ελπίδα να προσελκύσει δισεκατομμύρια επενδύσεων που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην επίτευξη του «Οράματος 2030» – του σχεδίου του πρίγκιπα διαδόχου για τη διαφοροποίηση της σαουδαραβικής οικονομίας από το πετρέλαιο.

Ο πρίγκιπας μπιν Σαλμάν έχει αποσυρθεί σημαντικά από την Υεμένη μετά από χρόνια πολέμου με τους γειτονικούς Χούθι, αποκαθιστά τους δεσμούς με τον περιφερειακό αντίπαλο Ιράν και έχει διατηρήσει στενές σχέσεις με την Κίνα και τη Ρωσία, όλα αυτά διατηρώντας παράλληλα τη στενή σχέση της Σαουδικής Αραβίας με τη Δύση.

Δεσμοί τόσο με τον Πούτιν όσο και με τον Τραμπ

Εκτός από τη φιλοξενία διεθνών αγώνων πυγμαχίας και φεστιβάλ ηλεκτρονικής μουσικής, η Σαουδική Αραβία έχει προσπαθήσει να προβάλει την εικόνα ενός παγκόσμιου ειρηνοποιού, φιλοξενώντας συναντήσεις δωρητών και ειρηνευτικές διασκέψεις.

Τον Αύγουστο του 2023, φιλοξένησε μια διήμερη ειρηνευτική σύνοδο κορυφής για την Ουκρανία με εκπροσώπους από περισσότερες από 40 χώρες, απούσης της Ρωσίας, και τον Φεβρουάριο του ίδιου έτους, υποσχέθηκε βοήθεια ύψους 400 εκατομμυρίων δολαρίων στην Ουκρανία.

Η ανάδειξη του πρίγκιπα μπιν Σαλμάν ως παράγοντα ισχύος στις συνομιλίες οφείλεται στη στενή σχέση του με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος υποστήριξε τον νεαρό γαλαζοαίματο, όταν η διεθνής κοινότητα του γύρισε την πλάτη μετά τη δολοφονία του αρθρογράφου Τζαμάλ Κασόγκι από Σαουδάραβες πράκτορες.

Το 2017, ο Τραμπ έσπασε την παράδοση επιλέγοντας τη Σαουδική Αραβία για την πρώτη του διεθνή προεδρική επίσκεψη. Ακόμη και μετά την ήττα του στις εκλογές του 2020, η Σαουδική Αραβία συνέχισε τους στενούς επιχειρηματικούς δεσμούς με τον Τραμπ, επενδύοντας δύο δισεκατομμύρια δολάρια σε μια εταιρεία της οποίας πρόεδρος είναι ο γαμπρός του προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ και ανακοινώνοντας σχέδια για την κατασκευή πύργων Τραμπ στο βασίλειο.

Ο πρίγκιπας διάδοχος έχει επίσης στενούς δεσμούς με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος αρνήθηκε να απομονώσει τον πρίγκιπα μετά τη δολοφονία Κασόγκι.

Ο πρίγκιπας μπιν Σαλμάν αντιστάθηκε στις πιέσεις της Δύσης να αποξενωθεί από τη Μόσχα μετά την εισβολή στην Ουκρανία και συνέχισε να συντονίζεται στενά με τον Πούτιν για τον έλεγχο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, παίρνοντας μάλιστα το μέρος της Ρωσίας και αποκρούοντας τις εκκλήσεις της κυβέρνησης Μπάιντεν για αύξηση της παραγωγής πετρελαίου το 2022.

Ο Πούτιν επισκέφθηκε το βασίλειο το 2023 και άσκησε πιέσεις στο Ριάντ για να ενταχθεί στα BRICS – ένα μπλοκ χωρών που επιδιώκει να αντιμετωπίσει την οικονομική επιρροή των ΗΠΑ.

Ασκήσεις ισορροπίας

Η ισορροπία που επιδεικνύει στις σχέσεις της η Σαουδική Αραβία σε έναν κόσμο όπου κυριαρχεί η πόλωση έχει αποδειχθεί επωφελής, υποστηρίζουν οι αναλυτές.

Ο πρίγκιπας μπιν Σαλμάν έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην απελευθέρωση του Αμερικανού δασκάλου Μαρκ Φόγκελ από τη ρωσική κράτηση την περασμένη εβδομάδα, δήλωσε ο απεσταλμένος του Τραμπ στη Μέση Ανατολή Στιβ Γουίτκοφ.

Η Σαουδική Αραβία, μαζί με τα γειτονικά της Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα συνέβαλαν με επιτυχία στη διαμεσολάβηση για αρκετές ανταλλαγές κρατουμένων μεταξύ της Ουκρανίας και της Ρωσίας.

Τη Δευτέρα (17/2), ο Γουίτκοφ μαζί με τον σύμβουλο εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ Μάικ Βάλτς και τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο συναντήθηκαν με τον πρίγκιπα Μπιν Σαλμάν στην πρωτεύουσα της Σαουδικής Αραβίας Ριάντ, μόλις μία ημέρα πριν από τις προγραμματισμένες συνομιλίες με τον Ρώσο υπουργό Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, τον σύμβουλο του Πούτιν Γιούρι Ουσάκοφ και τον επικεφαλής του ρωσικού κρατικού επενδυτικού ταμείου Κιρίλ Ντμίτριεφ.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι συνομιλίες της Τρίτης (18/2) δεν θα περιλαμβάνουν την Ουκρανία. Ωστόσο, ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος βρίσκεται στην πρωτεύουσα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων Αμπού Ντάμπι, δήλωσε ότι θα μεταβεί στη Σαουδική Αραβία αργότερα αυτή την εβδομάδα για ξεχωριστές συνομιλίες με Σαουδάραβες αξιωματούχους.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες συναντήθηκαν εν τω μεταξύ στο Παρίσι για να συζητήσουν μια συντονισμένη αντίδραση στις συνομιλίες στη Σαουδική Αραβία, έχοντας μείνει εκτός άμεσης συμμετοχής – ένα μήνυμα από την Ουάσινγκτον ότι ο ρόλος της Ευρώπης στην ασφάλεια μπορεί να μην αποτελεί πλέον προτεραιότητα για τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το βλέμμα στη Γάζα

Μακροπρόθεσμα, η Σαουδική Αραβία μπορεί να επιδιώξει να χρησιμοποιήσει το ρόλο της ως διαμεσολαβητή στη συνάντηση μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ για να επωφεληθεί από ένα πιεστικό περιφερειακό ζήτημα. Ο λόγος η αμφιλεγόμενη πρόταση του Τραμπ να αναλάβουν οι ΗΠΑ την ιδιοκτησία της Γάζας και να μετεγκαταστήσουν μόνιμα τους κατοίκους της.

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο Τραμπ παρουσίασε ένα όραμα για την επίτευξη ειρήνης στη Μέση Ανατολή με την ανάπλαση της κατεστραμμένης από τον πόλεμο Λωρίδας της Γάζας με κατοικίες υψηλής ποιότητας τύπου «Ριβιέρα» και τη μόνιμη μετεγκατάσταση των περισσότερων από δύο εκατομμυρίων κατοίκων της.

Οι αραβικές χώρες απέρριψαν γρήγορα την ιδέα. Στο τέλος αυτής της εβδομάδας θα πραγματοποιηθεί σύνοδος κορυφής στη Σαουδική Αραβία, όπου θα συζητηθεί μια αντιπρόταση προτού παρουσιαστεί στον Τραμπ.

«Διευκολύνοντας τον διακηρυγμένο στόχο του προέδρου Τραμπ να τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία, η Σαουδική Αραβία αποκτά έδαφος ώστε να αποκομίσει οφέλη από την Ουάσινγκτον. Το βασίλειο, το οποίο είναι προγραμματισμένο να φιλοξενήσει μια μίνι αραβική σύνοδο κορυφής την Παρασκευή (21/2), θα μπορούσε να αξιοποιήσει τις καλές σχέσεις με την κυβέρνηση Τραμπ για να βοηθήσει στη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των θέσεων των ΗΠΑ και των αραβικών χωρών για την τύχη της Γάζας», δήλωσε ο Χασάν Αλ Χασάν, ανώτερος συνεργάτης για την πολιτική της Μέσης Ανατολής στο Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών στο Μπαχρέιν.

Τα επόμενα τέσσερα χρόνια ο πρίγκιπας Μπιν Σαλμάν θα μπορούσε να βασιστεί στη στενή του σχέση με τον Τραμπ, αλλά ο πρίγκιπας μπορεί να βρεθεί σε δύσκολη θέση προσπαθώντας να εξισορροπήσει τα περιφερειακά του συμφέροντα εν μέσω των απαιτήσεων από τον Αμερικανό πρόεδρο.

Ο Τραμπ θα ήθελε να δει τις σχέσεις Σαουδικής Αραβίας-Ισραήλ να εξομαλύνονται, αλλά εν μέσω της αυξανόμενης οργής στη Μέση Ανατολή για τη στρατιωτική εκστρατεία του Ισραήλ στη Γάζα, η υπεράσπιση μιας πορείας προς την παλαιστινιακή κρατική οντότητα είναι πολιτικά αδιαπραγμάτευτη για τον πρίγκιπα μπιν Σαλμάν.

«Η επίτευξη διαρκούς και δίκαιης ειρήνης είναι αδύνατη χωρίς ο παλαιστινιακός λαός να αποκτήσει τα νόμιμα δικαιώματά του σύμφωνα με τις διεθνείς αποφάσεις, όπως έχει διευκρινιστεί στο παρελθόν τόσο στην προηγούμενη όσο και στην τρέχουσα αμερικανική κυβέρνηση», ανέφερε το βασίλειο σε δήλωσή του νωρίτερα αυτό το μήνα, αντιδρώντας στο σχέδιο του Τραμπ για τη Γάζα.

Why is Saudi Arabia hosting talks between the US and Russia?

Analysis by Mostafa Salem, CNN