Τα τελευταία 25 χρόνια η τεχνολογία προχώρησε με ρυθμούς που στις αρχές του 21ου αιώνα έμοιαζαν αδιανόητοι. Τότε, η πρόσβαση στο διαδίκτυο γινόταν με αργές και θορυβώδεις συνδέσεις dial-up, το Netflix λειτουργούσε ως online υπηρεσία ενοικίασης DVD και η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων δεν είχε καν ακούσει για τα smartphones.
Δυόμισι δεκαετίες αργότερα, η τεχνητή νοημοσύνη, η ρομποτική και πολλοί άλλοι τομείς εξελίσσονται με καταιγιστικούς ρυθμούς. Το ερώτημα που θέτει σε ειδικούς το BBC News είναι τι μπορεί να ακολουθήσει μέχρι το 2050 και πώς αυτές οι τεχνολογίες θα επηρεάσουν τον τρόπο που ζούμε, εργαζόμαστε και μαθαίνουμε.
Συγχώνευση ανθρώπου και μηχανής
Η επιστημονική φαντασία που διαδραματίζεται στη δεκαετία του 2050 είναι γεμάτη ανθρώπους με τεχνολογικές βελτιώσεις που ενισχύουν το σώμα και το μυαλό. Στο βιντεοπαιχνίδι «Deus Ex», που διαδραματίζεται το 2052, οι ήρωες βάζουν μέσα στα σώματά τους νανορομπότ για να αποκτήσουν υπεράνθρωπες ικανότητες. Αν και αυτό μοιάζει ακόμη μακρινό, η νανοτεχνολογία αποτελεί ήδη θεμέλιο της σύγχρονης ζωής: τα μικροτσίπ των υπολογιστών και των κινητών βασίζονται σε δισεκατομμύρια μικροσκοπικά τρανζίστορ.
Στο βιντεοπαιχνίδι «Deus Ex», ο πρωταγωνιστής – ο οποίος ενισχύει τις ικανότητές του με εμφυτεύματα νανοτεχνολογίας – ερευνά μια παγκόσμια συνωμοσία
Eidos
Ο καθηγητής στο Κέντρο Νανοτεχνολογίας του Λονδίνου Στίβεν Μπράμγουελ εκτιμά ότι έως το 2050 τα όρια ανάμεσα στη βιολογία, τα ηλεκτρονικά και τις μηχανές «θα έχουν θολώσει σημαντικά». Οι εμφυτεύσιμες τεχνολογίες «θα στοχεύουν κυρίως στην παρακολούθηση της υγείας και στη βελτίωση της επικοινωνίας, ενώ η ιατρική θα αξιοποιεί νανομηχανές για τη στοχευμένη χορήγηση φαρμάκων».
Πιο ριζοσπαστικές προβλέψεις κάνει ο καθηγητής κυβερνητικής Κέβιν Γουόργουικ, ο οποίος το 1998 έγινε ο πρώτος άνθρωπος που εμφύτευσε μικροτσίπ στο νευρικό του σύστημα. Ο Γουόργουικ θεωρεί πιθανό ότι θεραπείες όπως η βαθιά ηλεκτρονική διέγερση του εγκεφάλου θα χρησιμοποιούνται αντί φαρμάκων για ορισμένες παθήσεις, ενώ δεν αποκλείει ένα μέλλον όπου «ο ανθρώπινος εγκέφαλος και το σώμα θα μπορούν να βρίσκονται σε διαφορετικά μέρη».
O καθηγητής κυβερνητικής Κέβιν Γουόργουικ κέρδισε το παρατσούκλι «Captain Cyborg» όταν έγινε ο πρώτος άνθρωπος που εμφύτευσε μικροτσίπ στο νευρικό του σύστημα
Kevin Warwick
Ο καθηγητής Ρότζερ Χάιφιλντ, διευθυντής του Μουσείου Επιστήμης, φαντάζεται ότι ο καθένας μας θα διαθέτει εικονικές εκδοχές του εαυτού του, τους «ψηφιακούς δίδυμους», που θα επιτρέπουν την προσομοίωση θεραπειών, διατροφικών αλλαγών ή διαφορετικών τρόπων ζωής, πριν εφαρμοστούν στην πραγματικότητα.
Η επόμενη γενιά τεχνητής νοημοσύνης
Η τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να κυριαρχήσει ακόμη περισσότερο τις επόμενες δεκαετίες. Κολοσσοί όπως η Google και η IBM επενδύουν τεράστια ποσά στην κβαντική πληροφορική, μια τεχνολογία που υπόσχεται ασύγκριτη υπολογιστική ισχύ. Ο επικεφαλής της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ, έχει εκτιμήσει ότι πρακτικά χρήσιμες κβαντικές εφαρμογές θα εμφανιστούν μέσα στα επόμενα 20 χρόνια.
Η εκπαίδευση αναμένεται να αλλάξει ριζικά. Η φουτουρίστρια συγγραφέας Τρέισι Φόλοουζ προβλέπει ότι «η μάθηση θα πραγματοποιείται σε εικονικές και φυσικές πραγματικότητες», με ΑΙ δασκάλους που «θα προσαρμόζονται σε πραγματικό χρόνο στις ανάγκες κάθε μαθητή». Τα σχολικά βιβλία θα αντικατασταθούν από εμβυθιστικές προσομοιώσεις, ενώ η εκπαίδευση θα γίνεται λιγότερο ομοιόμορφη και περισσότερο εξατομικευμένη, καθώς θα μελετώνται τα ατομικά δεδομένα DNA ή τα βιομετρικά δεδομένα κάθε παιδιού για να κατανοηθεί ο καλύτερος τρόπος μάθησης για αυτό.
Δρόμοι χωρίς κίνηση και βάσεις στη Σελήνη
Στον τομέα των μεταφορών, οι προβλέψεις είναι εξίσου εντυπωσιακές. Ο συγγραφέας Μπιλ Ντάγκλας – που το 2000 κέρδισε έναν παγκόσμιο διαγωνισμό φουτουριστικής συγγραφής με τίτλο «Ο κόσμος το 2050» και έπαθλο 20.000 δολάρια – εκτιμά ότι τα αυτόνομα οχήματα θα μειώσουν δραστικά την κυκλοφοριακή συμφόρηση και τα τροχαία δυστυχήματα. «Τα αυτοκίνητα θα οδηγούν πολύ πιο κοντά το ένα στο άλλο από ό,τι σήμερα», λέει. «Και αν ένα αυτοκίνητο πρέπει να φρενάρει, όλα φρενάρουν. Σε ιδιωτικούς δρόμους με διόδια για αυτόνομα οχήματα, δεν υπάρχει λόγος αυτά να μην κινούνται με 160 χιλιόμετρα την ώρα – θα δείτε τη θνησιμότητα από τροχαία ατυχήματα να μειώνεται δραματικά».
Αυτόνομα οχήματα της Waymo στο Σαν Φρανσίσκο
AP Photo/Jeff Chiu
Μακριά από τη Γη, ο διαστημικός αγώνας επίσης θα επιταχυνθεί. Η δημοσιογράφος και συν-παρουσιάστρια του podcast «Space Boffins» Σου Νέλσον, θεωρεί πιθανή τη δημιουργία μόνιμης βάσης στη Σελήνη μέσα στα επόμενα 25 χρόνια. Παράλληλα, βιομηχανίες όπως η φαρμακευτική ενδέχεται να μεταφέρουν τμήμα της παραγωγής τους στο διάστημα, αξιοποιώντας τη μικροβαρύτητα για τη δημιουργία καθαρότερων και αποδοτικότερων υλικών.
Η επιστημονική φαντασία συναντά την επιστήμη
Η σχέση επιστημονικής φαντασίας και πραγματικής τεχνολογίας παραμένει στενή. Η ταινία «Minority Report» (2002) του Στίβεν Σπίλμπεργκ, βασισμένη σε έργο του Φίλιπ Κ. Ντικ, παρουσίασε ένα τεχνολογικά προηγμένο αλλά σκοτεινό μέλλον, που ο σκηνοθέτης μετέφερε στην οθόνη μετά από μια τριήμερη σύνοδο με 15 ειδικούς, ανάμεσά τους και ο εμπνευστής της εικονικής πραγματικότητας Τζέρον Λάνιερ. Όπως πολλές ταινίες επιστημονικής φαντασίας, παρουσιάζει μια δυστοπική εικόνα του μέλλοντος μας – αλλά και σήμερα, ο φόβος ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να εξελιχθεί ανεξέλεγκτα απασχολεί σοβαρά επιστήμονες και κοινωνίες.
Ωστόσο, πριν αρχίσουμε να φοβόμαστε για όσα μας περιμένουν το 2050, αξίζει να επιστρέψουμε στα λόγια του ίδιου του Φίλιπ Κ. Ντικ. «Εγώ, προσωπικά, πιστεύω ότι η επιστήμη θα μας βοηθήσει», έγραψε στο αυτοβιογραφικό του δοκίμιο του 1968 με τίτλο «Self Portrait». «Η επιστήμη μας έχει δώσει περισσότερες ζωές από όσες έχει πάρει. Πρέπει να το θυμόμαστε αυτό».
