Κατά την 12χρονη θητεία του ο πάπας Φραγκίσκος έγινε ένας από τους μεγαλύτερους πρέσβεις της «μάχης» κατά της κλιματικής κρίσης, με την εγκύκλιο «Laudato si’» να αποτελεί «τομή» στο ρόλο της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας στη μάχη αυτή.
Η εγκύκλιος αυτή δημοσιεύτηκε το 2015 και ήταν η πρώτη επιστολή που γράφτηκε ποτέ από έναν Πάπα με θέμα το περιβάλλον.
Δεν αποτέλεσε όμως απλώς μια έκκληση για δράση. Το «Laudato si’» είχε σημαντικό αντίκτυπο στην πολιτική, καθώς εκτιμάται πως συνέβαλε στην άσκηση πίεσης για να υπάρξει συναίνεση 196 χωρών για τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα, σύμφωνα με την οποία δεσμεύτηκαν να διατηρήσουν την υπερθέρμανση του πλανήτη κάτω από τους 2°C.
«Υπάρχει ένα μυστικό νόημα σε μια δροσοσταλίδα»
Το «Laudato si’», σύμφωνα με το Vatican News, συνδυάζει εντυπωσιακούς και ενίοτε «ποιητικούς» προβληματισμούς για τη σημασία της φροντίδας του φυσικού περιβάλλοντος, αλλά και εκκλήσεις για ριζοσπαστική πολιτική δράση.
Ο Πάπας γράφει, για παράδειγμα, ότι:
«Το σύμπαν ξεδιπλώνεται στον Θεό, ο οποίος το γεμίζει. Υπάρχει ένα μυστικό νόημα σε ένα φύλλο, σε ένα μονοπάτι, σε μια δροσοσταλίδα, στο πρόσωπο ενός φτωχού ανθρώπου. Στεκόμενοι με δέος μπροστά σε ένα βουνό, δεν μπορούμε να διαχωρίσουμε αυτή την εμπειρία από τον Θεό».
Ξεδιπλώνοντας αυτή τη σκέψη ο Πάπας καταδικάζει «πολιτικές που υποστηρίζονται από καταναλωτικά τμήματα του πληθυσμού».
Αυτό που χρειαζόμαστε, έλεγε, είναι «ένας νέος τρόπος σκέψης για τα ανθρώπινα όντα, τη ζωή, την κοινωνία και τη σχέση μας με τη φύση».
Η υπόθεση της «ολοκληρωμένης» ανάπτυξης
Κεντρική θέση στο Laudato si’ κατέχει η ιδέα της «ολοκληρωμένης οικολογίας» – η ιδέα ότι η κλιματική κρίση είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τα σημερινά κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά μας προβλήματα και δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μεμονωμένα από αυτά.
«Δεν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με δύο ξεχωριστές κρίσεις, μία περιβαλλοντική και μία κοινωνική» έγραφε ο Πάπας «αλλά μάλλον με μία σύνθετη κρίση που είναι τόσο κοινωνική όσο και περιβαλλοντική».
Έτσι, όπως έλεγε, χρειαζόμαστε «μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για την καταπολέμηση της φτώχειας», μια προσέγγιση που «προστατεύει τη φύση» ενώ ταυτόχρονα «αποκαθιστά την αξιοπρέπεια των αποκλεισμένων συνανθρώπων μας».
Μια τέτοια προσέγγιση, σύμφωνα με τον Ποντίφικα, υποστηρίζει την «ολοκληρωμένη ανθρώπινη ανάπτυξη», ή την ανάπτυξη που δεν δίνει προτεραιότητα στην οικονομική ανάπτυξη και την τεχνολογική πρόοδο πάνω απ’ όλα.
Το Laudato si’ στην πράξη
Το «Laudato si’» συνέβαλε επίσης σημαντικά στην ενίσχυση της περιβαλλοντικής ευαισθησίας και ακτιβισμού των Καθολικών.
Αρκετές νέες καθολικές περιβαλλοντικές οργανώσεις ιδρύθηκαν, ενώ άλλες προϋπάρχουσες οργανώσεις επέκτειναν το έργο τους σε περιβαλλοντικά ζητήματα.
