Έναν κίνδυνο που μέχρι σήμερα δεν ήταν στην πρώτη γραμμή φέρνει μια νέα μελέτη. Την αρτηριακή θρόμβωση στους ασθενείς με καρκίνο.
Περίπου 8% κινδυνεύουν να υποστούν οξύ στεφανιαίο επεισόδιο, όπως έμφραγμα, ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο, ή θρόμβωση στις περιφερικές αρτηρίες. Αν συνυπολογιστεί και το άλλο 10% που κινδυνεύει να πάθει φλεβική θρόμβωση, το ποσοστό φτάνει περίπου στο 20% — δηλαδή ένας στους πέντε ασθενείς με καρκίνο θα πάθει κάποιο είδος θρόμβωσης.
Τα στοιχεία προέρχονται από μια σημαντική διεθνή ερευνητική προσπάθεια με έντονο ελληνικό χρώμα, που παρουσιάστηκε στο πρόσφατο Πανευρωπαϊκό Καρδιολογικό συνέδριο στο Μόναχο. Στο επίκεντρο βρίσκεται το διεθνές ερευνητικό πρόγραμμα Arterial Cancer Associated Thrombosis, το οποίο μελετά τη σχέση του καρκίνου με την αρτηριακή θρόμβωση και ειδικότερα, με το οξύ στεφανιαίο σύνδρομο. Το πρόγραμμα συντονίζει ο καθηγητής Αιματολογίας της Σορβόννης και διευθυντής του Κέντρου Καρκίνου και Θρόμβωσης (INSERM – Sorbonne University) Γρηγόρης Γεροτζιάφας, ο οποίος μίλησε στο Πρακτορείο Fm.
Μοντέλα AI θα μπορούν να εκτιμούν με μεγαλύτερη ακρίβεια ποιος ασθενής κινδυνεύει περισσότερο
«Πρόκειται για ένα πολυεθνικό ερευνητικό πρόγραμμα που συνδέει ερευνητικές ομάδες από τη Δύση έως την Ανατολή. Από την Ελλάδα συμμετέχει η Α΄ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική του ΕΚΠΑ στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών, με τον καθηγητή Κωνσταντίνο Τούτουζα και την ερευνητική του ομάδα, ενώ principal investigator της ελληνικής συμμετοχής είναι η Μαρία Δρακοπούλου, η οποία παρουσίασε τα αποτελέσματα στο καρδιολογικό συνέδριο. Στο διεθνές πρόγραμμα συμμετέχουν επίσης ερευνητές από πανεπιστημιακά κέντρα της Μόσχας (Sechenov) και του Σικάγο (Loyola).
Στη μελέτη συμμετείχαν 1.064 ασθενείς με καρκίνο, με διάμεση ηλικία τα 65 έτη. Το 60% ήταν άνδρες. Το 72% με προχωρημένη, ή μεταστατική νόσο. Ογδόντα πέντε ασθενείς, δηλαδή 7,98%, εμφάνισαν τουλάχιστον ένα αρτηριακό θρομβωτικό επεισόδιο». Στο επόμενο στάδιο, η ερευνητική ομάδα, σύμφωνα με τον κ. Γεροτζιάφα, φιλοδοξεί να αξιοποιήσει προηγμένες τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να δημιουργηθούν μοντέλα που θα μπορούν να εκτιμούν με μεγαλύτερη ακρίβεια ποιος ασθενής κινδυνεύει περισσότερο και ποια θεραπευτική στρατηγική μπορεί να είναι καταλληλότερη. «Το ζητούμενο είναι, η γνώση αυτή να μεταφραστεί τελικά σε πρακτική κλινική εφαρμογή».
Όπως τόνισε ο καθηγητής, μέχρι σήμερα η έρευνα είχε επικεντρωθεί κυρίως στη φλεβική θρόμβωση στους ασθενείς με καρκίνο. Η νέα μελέτη έρχεται να αναδείξει έναν εξίσου σημαντικό, αλλά λιγότερο αναγνωρισμένο κίνδυνο: την αρτηριακή θρόμβωση. «Η προοπτική μελέτη COMPASS-Cancer Associated Arterial Thrombosis παρακολουθεί τους ασθενείς από την ένταξή τους στη μελέτη και για έναν χρόνο, προκειμένου να καταγραφούν οι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο. Τόσο η αρτηριακή όσο και η φλεβική θρόμβωση μπορεί να αποβούν θανατηφόρες».
Ο καρκίνος μπορεί να γίνει χρόνια νόσος, αλλά ο αγγειακός κίνδυνος παραμένει
Ο διεθνώς διακεκριμένος αιματολόγος επισήμανε ότι η πρόοδος στις αντικαρκινικές θεραπείες έχει αλλάξει σημαντικά την πορεία πολλών μορφών καρκίνου. Οι ασθενείς μπορούν πλέον να ζουν για πολλά χρόνια με τη νόσο, η οποία σε αρκετές περιπτώσεις αντιμετωπίζεται ως χρόνια πάθηση. «Ωστόσο, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή και στις άλλες απειλές για την υγεία τους. Ο ασθενής, μπορεί να επιβιώσει από τον καρκίνο του, αλλά να βρεθεί αντιμέτωπος με ένα σοβαρό θρομβωτικό επεισόδιο, όπως το έμφραγμα ή το εγκεφαλικό, από καταστάσεις που η σύγχρονη ιατρική γνωρίζει πλέον πώς να προλαμβάνει και να αντιμετωπίζει».
Η ηλικία, το κάπνισμα και ο καρκίνος του πνεύμονα αυξάνουν τον κίνδυνο
Η μελέτη αρχίζει να διαμορφώνει ένα προφίλ του ασθενούς υψηλού κινδύνου. Όπως ανέφερε ο καθηγητής, η μεγαλύτερη ηλικία συνδέεται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο — έως και δύο φορές υψηλότερο. «Παράλληλα, το κάπνισμα αποτελεί σημαντικό επιβαρυντικό παράγοντα, ενώ ιδιαίτερα αυξημένος εμφανίζεται ο κίνδυνος στους ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα. Σημαντικό ρόλο παίζει επίσης το στάδιο της νόσου. Όσο πιο προχωρημένος είναι ο καρκίνος, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος αρτηριακής θρόμβωσης». Όλα αυτά, όπως εξήγησε ο κ. Γεροτζιάφας επιτρέπουν πλέον στους ερευνητές να αρχίσουν να εντοπίζουν ποιοι ασθενείς ανήκουν στην ομάδα υψηλού κινδύνου.
Ποιος φταίει, ο καρκίνος ή η αντικαρκινική θεραπεία;
Στο ερώτημα αν ο αυξημένος κίνδυνος προέρχεται από τον ίδιο τον καρκίνο, ή από τις θεραπείες του, ο καθηγητής εξήγησε ότι η απάντηση είναι σύνθετη. «Ορισμένες σύγχρονες θεραπείες, όπως οι στοχευμένες θεραπείες και οι ανοσοτροποποιητικές θεραπείες, μπορούν να επηρεάσουν τον αγγειακό κίνδυνο. Παράλληλα, όμως, σημαντικό ρόλο παίζουν τα χαρακτηριστικά και οι παράγοντες κινδύνου του ίδιου του ασθενούς. Στόχος της ερευνητικής προσπάθειας είναι πλέον να προσδιοριστούν με μεγαλύτερη ακρίβεια οι ασθενείς που χρειάζονται ιδιαίτερη προστασία και στη συνέχεια, να μελετηθεί ποια φαρμακευτική παρέμβαση είναι αποτελεσματικότερη, μεταξύ άλλων και με αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα».
Ο καθηγητής Γεροτζιάφας υπογράμμισε ότι, παρότι η επιστημονική γνώση για την αρτηριακή θρόμβωση στον καρκίνο βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, υπάρχουν ήδη πράγματα που μπορούν να γίνουν. «Οι γιατροί και οι ασθενείς θα πρέπει να δίνουν ιδιαίτερη σημασία στη ρύθμιση των κλασικών καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου, όπως η χοληστερίνη, η αρτηριακή πίεση και το σάκχαρο, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει και η διακοπή του καπνίσματος. Η πρόληψη, δεν αποτελεί απλώς ατομική υπόθεση, αλλά απαιτεί την οργανωμένη παρέμβαση του συστήματος υγείας».
Ο αγγειακός κίνδυνος πρέπει να αντιμετωπίζεται από την πρώτη μέρα
Το βασικό μήνυμα που προκύπτει από τα νέα ευρήματα είναι ότι ο αγγειακός κίνδυνος δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα δευτερεύον ζήτημα στον ασθενή με καρκίνο. Ο Έλληνας καθηγητής της Σορβόνης τόνισε ότι η εκτίμηση του κινδύνου θρόμβωσης –αρτηριακής αλλά και φλεβικής– θα πρέπει να αποτελεί μέρος της συνολικής αντιμετώπισης του ασθενούς από την πρώτη ημέρα της διάγνωσης του καρκίνου και σε όλη την πορεία της ζωής του. «Γιατί σήμερα υπάρχουν οι γνώσεις και οι κατευθυντήριες οδηγίες που μπορούν να συμβάλουν στην πρόληψη θρομβωτικών επεισοδίων και τελικά, στη διάσωση ζωών».
