Την ώρα που ο δασμολογικός σχεδιασμός του Ντόναλντ Τραμπ περνάει από το ένα δικαστήριο στο άλλο προκειμένου ο Αμερικανός πρόεδρος να εφαρμόσει την πολιτική που έχει χαράξει ως «όπλο» για την οικονομική «απελευθέρωση» των ΗΠΑ (σ.σ. όπως ο ίδιος την έχει «βαφτίσει»), οι εμπορικοί εταίροι των ΗΠΑ, διατηρούν τις επιφυλάξεις τους για το κατά πόσο μπορούν να φτάσουν σε συμφωνία μαζί του ή όχι. Χαρακτηριστική ήταν η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το Σάββατο (31/5), όπου μεταξύ άλλων εκφράζει τους προβληματισμούς της Ευρώπης, ενώ προαναγγέλλει και τη δική της «αντεπίθεση» με αντίμετρα.
Σε ανάλυσή του, ο Guardian σκιαγραφεί το περίγραμμα των ενεργειών του Αμερικανού προέδρου και πώς από την απόλυτη αισιοδοξία του για το οικονομικό πλάνο, πλέον περνάει από σαράντα -νομικά- κύματα προκειμένου να λάβει την άδεια να προχωρήσει στην επιβολή των δασμών.
«Οι δασμοί είναι εύκολοι», ισχυρίστηκε ο Τραμπ τον περασμένο Μάρτιο, ωστόσο, ούτε ο ίδιος, ούτε η κυβέρνησή του, αλλά ούτε και ο υπόλοιπος κόσμος, έχουν αντιληφθεί κάτι τέτοιο. Ο Αμερικανός πρόεδρος «έμπλεξε» στις δικαστικές διαμάχες, αφού μέσα στην εβδομάδα το εμπορικό δικαστήριο της Νέας Υόρκης «μπλόκαρε» αρχικά την εμπορική πολιτική του, ενώ λίγο αργότερο Ομοσπονδιακό Εφετείο, «επανέφερε» έστω και προσωρινά τους δασμούς, αφού είναι βέβαιο ότι αυτή η «μάχη» θα καταλήξει στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ.
Το σχέδιο ήταν απλό. Επί δεκαετίες, ο Τραμπ υποστήριζε τους δασμούς. Τώρα, στη δεύτερη θητεία του, θα τους αύξανε δραματικά σε παγκόσμιο επίπεδο, θα συγκέντρωνε τρισεκατομμύρια δολάρια για την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, θα μείωνε τους φόρους για τους Αμερικανούς και θα προσέλκυε τους κατασκευαστές στις βιομηχανικές περιοχές της χώρας, δημιουργώντας εκατομμύρια θέσεις εργασίας.
Ωστόσο, αυτή η δραστική προσπάθεια αναδιάρθρωσης της παγκόσμιας οικονομίας αποδείχθηκε αρκετά πιο περίπλοκη. Ξανά και ξανά τους τελευταίους τέσσερις μήνες, η πραγματικότητα δεν ανταποκρινόταν στη ρητορική. Οι «απειλές» ακολουθήθηκαν από καθυστερήσεις. Οι εξαιρέσεις προέκυψαν από υποτιθέμενα καθολικά κύματα δασμών. Ακόμα και όταν επιβλήθηκαν, χρειάστηκαν μέρες, αν όχι ώρες, πριν ανακοινωθούν παύσεις και «αναβολές».
Ο Τραμπ επέστρεψε στο αξίωμα αποφασισμένος να αγνοήσει όλες τις προειδοποιήσεις που οδήγησαν την πρώτη του κυβέρνηση να διστάσει να εφαρμόσει τις πιο ακραίες ιδέες του. Πολύ πριν ο πρόεδρος επιστρέψει στον Λευκό Οίκο, είχε δεσμευτεί να αυξήσει τους δασμούς στους δύο μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους της χώρας του και να ξεκινήσει εμπορικό πόλεμο με τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο. Ακολούθησαν σαρωτικοί δασμοί σε δεκάδες άλλες χώρες.
Κομισιόν: Ευρωπαϊκά «αντίμετρα» σε ισχύ στις 14 Ιουλίου
Ενδεικτικό της απογοήτευσης που επικρατεί στον κόσμο από τα αμερικανικά «πισωγυρίσματα», είναι η σημερινή ανακοίνωση της Κομισιόν που εξέφρασε «βαθιά λύπη» για τους νέους δασμούς του Ντόναλντ Τραμπ στον χάλυβα και στο αλουμίνιο, που «υπονομεύουν τις τρέχουσες προσπάθειες προκειμένου να επιτευχθεί λύση μέσω διαπραγματεύσεων» με τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως δήλωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
«Αν δεν εξευρεθεί αμοιβαία αποδεκτή λύση», ευρωπαϊκά «αντίμετρα» «θα τεθούν αυτόματα σε ισχύ στις 14 Ιουλίου, ίσως και νωρίτερα εάν οι συνθήκες το απαιτήσουν», δήλωσε μία εκπρόσωπος, υπογραμμίζοντας πως η ΕΕ είναι «έτοιμη» να ανταποδώσει.
Η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ «προσθέτει μία ακόμη αβεβαιότητα στην παγκόσμια οικονομία και αυξάνει το κόστος για τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού», αναφέρει ακόμη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ ανακοίνωσε χθες, Παρασκευή, πως οι δασμοί στον χάλυβα και στο αλουμίνιο θα αυξηθούν από την προσεχή Τετάρτη στο 50%, σε μια νέα κλιμάκωση της επίθεσης προστατευτισμού του. Αφότου επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ κατέστησε τους δασμούς ένα από τα κεντρικά σημεία της πολιτικής του.
Έπειτα από μια περίοδο εντάσεων, η Ευρώπη ήλπιζε σε μια «νέα ώθηση» στις διαπραγματεύσεις, μετά την τηλεφωνική συνδιάλεξη που είχαν ο Ντόναλντ Τραμπ και η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πριν από μία εβδομάδα.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Εμπορίου Μάρος Σέφτσοβιτς και ο Αμερικανός ομόλογός του Χάουαρντ Λούτνικ συναντήθηκαν αρκετές φορές τις τελευταίες ημέρες.
Νέες συζητήσεις ενδέχεται επίσης να λάβουν χώρα την Τρίτη και την Τετάρτη, στο περιθώριο υπουργικής συνόδου του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) στο Παρίσι, όπου συμμετέχουν κυρίως δυτικές χώρες.
Τι ακολουθεί σε νομικό επίπεδο
Για να επιβάλει γενικούς δασμούς σε χώρες από το Μεξικό και τον Μαυρίκιο έως την Κίνα και το Τσαντ, η κυβέρνηση κήρυξε «κατάσταση εθνικής έκτακτης ανάγκης» και χρησιμοποίησε τον Νόμο περί Διεθνών Οικονομικών Εξουσιών Έκτακτης Ανάγκης (IEEPA), έναν νόμο του 1977, ως νομική δικαιολογία.
Η διασυνοριακή ροή φαιντανύλης και το γεγονός ότι οι ΗΠΑ εισάγουν περισσότερα από όσα εξάγουν, αποτελούν έκτακτες ανάγκες που δικαιολογούν την επιβολή δασμών στο πλαίσιο του IEEPA, σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο. Όμως, το εμπορικό δικαστήριο διαφώνησε.
Το IEEPA «δεν εξουσιοδοτεί καμία παγκόσμια αντίποινα ή δασμολογικές διαταγές για το εμπόριο», κατέληγε η απόφαση του αμερικανικού δικαστήριο διεθνούς εμπορίου. Οι περισσότεροι δασμοί του Τραμπ -συμπεριλαμβανομένου ενός συντελεστή 10% σε όλες τις εισαγωγές, που εισήχθη τον περασμένο μήνα- «υπερβαίνουν οποιαδήποτε εξουσία που έχει χορηγηθεί στον Πρόεδρο από το IEEPA προκειμένου να ρυθμίζει τις εισαγωγές μέσω δασμών», έγραψε η επιτροπή τριών δικαστών που απεφάνθη.
Ωστόσο, το Ομοσπονδιακό Εφετείο αποφάσισε την Πέμπτη ότι η απόφαση «ανεστάλη προσωρινά μέχρι νεωτέρας, ενόσω το δικαστήριο εξετάζει τα έγγραφα των αιτήσεων».
Όμως, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτό ήταν ένα σημαντικό «πισωγύρισμα». Αντί να αποσύρει ο ίδιος τους δασμούς του και να το παρουσιάσει ως κάποιο είδος νέας διαπραγμάτευσης, όπως έχει κάνει επανειλημμένα τους τελευταίους μήνες, για πρώτη φορά, δέχτηκε σκληρή κριτική.
«Αυτή ήταν μια νέα και εκτεταμένη χρήση του IEEPA, και μάλιστα μη δοκιμασμένη», δήλωσε η Γκρέτα Πάις, πρώην Γενική Σύμβουλος στο Γραφείο του Εμπορικού Αντιπροσώπου των ΗΠΑ υπό τον Τζο Μπάιντεν. «Πραγματικά δοκίμαζαν τα όρια αυτής της εξουσίας και την ικανότητα της εκτελεστικής εξουσίας να τη χρησιμοποιήσει για να επιβάλει δασμούς» πρόσθεσε.
«Μην πιστέψετε ότι είμαστε κοντά στο δικαστικό τέλος»
Στην έφεση της κυβέρνησης υποστηρίχθηκε ότι η απόφαση αποτελούσε παράδειγμα «δικαστικής τυραννίας» στις ΗΠΑ. Ό,τι και να συμβεί, αυτή η διαδικασία είναι απίθανο να αναγκάσει τον Τραμπ να επανεξετάσει ριζικά την οικονομική του ατζέντα. Η απόφαση του αμερικανικού δικαστηρίου διεθνούς εμπορίου δεν αφορούσε το εάν ο Λευκός Οίκος θα έπρεπε να ξεκινήσει μια σειρά από δασμολογικές επιθέσεις σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά το πώς.
Παρά τις υποσχέσεις του Τραμπ, οι περισσότεροι Αμερικανοί δεν έγιναν ξαφνικά πιο πλούσιοι, χάρη στους δασμούς. Ούτε οι δασμοί έχουν συγκεντρώσει τρισεκατομμύρια δολάρια, ούτε έχουν δημιουργήσει εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Αλλά και η άποψη του Τραμπ δεν έχει αλλάξει. Παραμένουν «όμορφοι», τουλάχιστον στα δικά του μάτια.
Ωστόσο, έμπειροι νομικοί προειδοποιούν: «Μην πιστέψετε ότι είμαστε κοντά στο σημείο όπου θα μπει ένα δικαστικό τέλος. Θα υπάρξουν πολλά σκαμπανεβάσματα πριν φτάσουμε στο σημείο μιας τελικής απόφασης για τους δασμούς, υπό αυτήν την κυβέρνηση».
