Ο παγωμένος ώμος ή συμφυτική θυλακίτιδα είναι μια πάθηση που επηρεάζει συχνά την άρθρωση αυτή, συνήθως μετά τα 40 και πιο συχνά στις γυναίκες.
Μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν παγωμένο ώμο διατρέχουν τα άτομα με διαβήτη τύπου 1 και 2 σε σχέση με τα άτομα χωρίς την νόσο. Το ίδιο ισχύει και για όσους βρίσκονται ακόμα στο στάδιο του προδιαβήτη, σύμφωνα με τις τελευταίες έρευνες.
Επίσης, είναι πιθανότερο να έχουν χειρότερη πορεία και γι’ αυτό θα πρέπει να παρακολουθούνται στενότερα και να λαμβάνουν πιο εντατική φροντίδα, αφού ο πόνος και η έλλειψη λειτουργικότητας μπορεί να επιμείνουν, καθιστώντας τον παγωμένο ώμο ένα χρόνιο πρόβλημα.
«Ο παγωμένος ώμος ή συμφυτική θυλακίτιδα είναι μια πάθηση που επηρεάζει συχνά την άρθρωση αυτή, συνήθως στην 4η έως 6η δεκαετία της ζωής. Στον γενικό πληθυσμό η συχνότητα εμφάνισής του κυμαίνεται μεταξύ 2%-5%, αν και η μεταβλητότητα των διαγνωστικών κριτηρίων δεν επιτρέπει την ακριβή εκτίμηση.
Οι γυναίκες είναι πιο πιθανό να την αναπτύξουν από τους άνδρες. Στο 6% έως 17% πλήττει και στον ετερόπλευρο ώμο, συνήθως εντός 5 ετών από την ανάρρωση του ώμου που την παρουσίασε αρχικά.
Προκαλείται από την εμφάνιση φλεγμονής στον αρθρικό θύλακα, η οποία οδηγεί σε οίδημα και απώλεια των αρθρικών υγρών. Δημιουργεί συμφύσεις, με συνέπεια την εμφάνιση έντονου πόνου στο άνω μέρος του βραχίονα και στον ώμο, ο οποίος αναπτύσσεται και επιδεινώνεται σταδιακά, και δυσκαμψίας που περιορίζει την κινητικότητα της άρθρωσης», εξηγεί ο δρ Παναγιώτης Πάντος, Ορθοπαιδικός Χειρουργός, Διευθυντής της Ορθοπαιδικής Κλινικής Άνω Άκρου στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών και υπεύθυνος των τμημάτων Άνω Άκρου και Αθλητικών Κακώσεων της Osteon Orthopedic & Spine Clinic.
Η πάθηση έχει 3 στάδια.
Το 1ο χαρακτηρίζεται από την έναρξη του πόνου που περιορίζει τις κινήσεις, το 2ο από μείωση του πόνου και αύξηση της δυσκαμψίας που καθιστά δύσκολες ακόμα και απλές δραστηριότητες, και το 3ο από επαναφορά της κίνησης και υποχώρηση του πόνου.
Συχνά, αλλά λανθασμένα, θεωρείται μια πάθηση που με την πάροδο του χρόνου υποχωρεί χωρίς ιατρική παρέμβαση. Υπάρχουν πολλά στοιχεία που υποδηλώνουν ότι το ποσοστό των ατόμων με παγωμένο ώμο που υποφέρουν από μακροχρόνιο πόνο και περιορισμό της κίνησης είναι αξιοσημείωτο.
Η διάγνωση τίθεται βάσει συμπτωμάτων. Κατά την κλινική εξέταση συνυπολογίζεται το ιστορικό έναρξης των συμπτωμάτων και αξιολογείται το ενεργητικό και παθητικό εύρος κίνησης, όπου και τα δύο περιορίζονται σημαντικά, ιδιαίτερα η έξω στροφή.
Οι απεικονιστικές εξετάσεις, όπως οι ακτινογραφίες, ο υπέρηχος ή η μαγνητική τομογραφία, διενεργούνται για να αποκλείσουν άλλα προβλήματα στην άρθρωση που προκαλούν πόνο, όπως ρήξη του στροφικού πετάλου και όχι για να διαγνώσουν τον παγωμένο ώμο.
Ο παγωμένος ώμος αντιμετωπίζεται αρχικά με συντηρητικές μεθόδους, όπως με αναλγητικά, τοπικές ενέσεις κορτικοστεροειδών ή PRP για την καταπολέμηση της φλεγμονής, ήπια κινητοποίηση και άσκηση, για την αποκατάσταση της λειτουργικότητας του ώμου.
Οι περιπτώσεις που είναι ανθεκτικές στη συντηρητική θεραπεία μπορούν να αντιμετωπιστούν χειρουργικά με αρθροσκόπηση του ώμου.
«Αν και η ακριβής αιτιολογία εμφάνισης της πάθησης παραμένει ασαφής, έχουν βρεθεί διάφοροι παράγοντες, όπως τραύμα, δυσλειτουργία του θυρεοειδούς, καρδιαγγειακές παθήσεις, μεταβολικοί παράγοντες και άλλες μυοσκελετικές παθήσεις. Η έρευνα αποκάλυψε ότι υψηλό ποσοστό ανθρώπων με παγωμένο ώμο είναι διαβητικοί.
Έχουν πραγματοποιηθεί πολλές μελέτες και ανασκοπήσεις τα τελευταία χρόνια και όλες συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι τα συγκεκριμένα άτομα έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν την πάθηση.
Η έρευνα έχει δείξει επίσης ότι οι διαβητικοί έχουν πιο σοβαρή και δυσεπίλυτη μορφή της, πονούν περισσότερο, έχουν πιο περιορισμένο εύρος κίνησης και χειρότερη κινητικότητα σε σύγκριση με ασθενείς χωρίς διαβήτη.
Ο λόγος για τον οποίο έχουν μικρότερο εύρος κίνησης και χειρότερη κινητικότητα θα μπορούσε να είναι επειδή βιώνουν εντονότερο πόνο, ο οποίος εμποδίζει την ικανότητά τους να κάνουν τις ασκήσεις που συνιστώνται ως θεραπεία», διευκρινίζει.
Γιατί όμως ο σακχαρώδης διαβήτης προκαλεί παγωμένο ώμο;
Οι δύο επικρατέστεροι λόγοι είναι είτε επειδή η υπεργλυκαιμία προάγει τη γλυκοζυλίωση των ιστών του θύλακα, με αποτέλεσμα τη διασύνδεση κολλαγόνου (δεσμοί μεταξύ των ινών κολλαγόνου), η οποία θα εξηγούσε την παρατηρούμενη ίνωση του θύλακα στον παγωμένο ώμο, είτε επειδή η φλεγμονή που προκαλεί ο διαβήτης ξεκινά τη φλεγμονώδη-ινωτική διαδικασία που αποτελεί τη βάση της παθογένεσης του παγωμένου ώμου.
Μερικοί ερευνητές υποστηρίζουν ότι η φλεγμονή που σχετίζεται με το μεταβολικό σύνδρομο, όχι μόνο με τον διαβήτη τύπου 2, θα μπορούσε να ξεκινήσει την ανάπτυξη του παγωμένου ώμου, αφού και άλλες διαταραχές του συνδρόμου (υπερλιπιδαιμία, υπέρταση, παχυσαρκία) απαντώνται πολύ συχνά στα άτομα με παγωμένο ώμο.
Μια μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025 στο BMC Musculoskeletal Disorders επιχείρησε να το εξετάσει. Περιλήφθηκαν 43.977 άτομα που είχαν πρόσφατα διαγνωστεί με διαβήτη τύπου 2 και 43.977 άτομα χωρίς διαβήτη, με στόχο να βρεθεί εάν υπάρχει βάση στην άποψη ότι η φλεγμονή που σχετίζεται με τον διαβήτη τύπου 2 και άλλους μεταβολικούς παράγοντες προδιαθέτει για την ανάπτυξη παγωμένου ώμου.
Μετά από παρακολούθηση των διαβητικών για 8,2 έτη και 9,1 έτη των μη διαβητικών συμμετεχόντων, κατά μέσο όρο, διαπιστώθηκε ότι ο διαβήτης τύπου 2 μπορεί να είναι αιτία του παγωμένου ώμου, αλλά δεν βρέθηκαν στοιχεία που να υποδηλώνουν ότι σχετίζεται και με άλλους μεταβολικούς παράγοντες.
«Το 30% των ατόμων με παγωμένο ώμο είναι διαβητικοί. Μεταξύ των διαβητικών, η συχνότητα εμφάνισης του παγωμένου ώμου έχει εκτιμηθεί στο 13,4%. Με αυτά τα υψηλά ποσοστά και της αύξησης των ατόμων με σακχαρώδη διαβήτη παγκοσμίως, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε τα αίτια εμφάνισής του, καθώς και εάν και γιατί η πορεία διαφέρει από εκείνη των ατόμων χωρίς διαβήτη, προκειμένου να διαχειριστούμε την πάθησή τους αποτελεσματικότερα. Η έρευνα συνεχίζεται και ελπίζουμε να έχουμε σύντομα απαντήσεις.
Δεδομένων των σημαντικών επιπτώσεων που έχει ο παγωμένος ώμος στην ποιότητα ζωής, η εμφάνιση πόνου στην άρθρωση θα πρέπει να κινητοποιεί αμέσως τα άτομα με προδιαβήτη και διαβήτη, όπως και όσους δεν πάσχουν από αυτές τις νόσους, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν οφείλεται σε παγωμένο ώμο.
Γιατί η έγκαιρη παρέμβαση από έναν εξειδικευμένο στις παθήσεις του ώμου ορθοπαιδικό μπορεί να βοηθήσει στην ταχύτερη ανάρρωση και βελτίωση της ποιότητας ζωής των πασχόντων», καταλήγει ο δρ Πάντος.
