Η οδική ασφάλεια στην Ελλάδα φαίνεται να περνά σε μια νέα φάση. Ο συνδυασμός του νέου Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, της αυστηροποίησης των ελέγχων και της εισαγωγής καμερών τεχνητής νοημοσύνης αλλάζει σταδιακά την εικόνα στους δρόμους, με μετρήσιμα –και σε μεγάλο βαθμό θετικά– αποτελέσματα.
Για πρώτη φορά μετά από χρόνια τα στοιχεία δείχνουν μια σαφή βελτίωση. Η Ελλάδα καταγράφει σημαντική μείωση της τάξης του 22% στα θανατηφόρα τροχαία, φτάνοντας μάλιστα στη 2η θέση μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ταυτόχρονα, στην Αττική, μετά την εφαρμογή του νέου ΚΟΚ, τα θανατηφόρα τροχαία μειώθηκαν κατά 27% και οι νεκροί κατά 24% μέσα σε μόλις έξι μήνες.
Αυτά τα νούμερα δεν είναι τυχαία. Ο νέος ΚΟΚ βασίζεται σε μια πιο στοχευμένη φιλοσοφία που θέλει αυστηρότερες ποινές για επικίνδυνες παραβάσεις, μεγαλύτερη έμφαση στην υποτροπή και, κυρίως, εντατικοποίηση των ελέγχων.
Το στοιχείο όμως που αλλάζει ουσιαστικά το τοπίο είναι η τεχνολογία. Στους δρόμους της Αθήνας έχουν ήδη τοποθετηθεί κάμερες τεχνητής νοημοσύνης, οι οποίες δεν λειτουργούν απλώς ως μέσα καταγραφής αλλά ως ολοκληρωμένα συστήματα επιτήρησης της κυκλοφορίας. Αναλύουν σε πραγματικό χρόνο την κίνηση και εντοπίζουν παραβάσεις όπως υπερβολική ταχύτητα, παραβίαση κόκκινου, χρήση κινητού, μη χρήση ζώνης ή κράνους, ακόμη και παράνομη στάθμευση.
Σε ορισμένα σημεία της πρωτεύουσας καταγράφηκαν χιλιάδες παραβάσεις μέσα σε λίγες εβδομάδες, ενώ συνολικά οι κάμερες εντοπίζουν δεκάδες χιλιάδες παραβάσεις καθημερινά.
Σε αντίθεση με τον παραδοσιακό έλεγχο από την Τροχαία, που είναι περιορισμένος χρονικά και γεωγραφικά, οι κάμερες λειτουργούν συνεχώς και χωρίς εξαιρέσεις. Δεν υπάρχει επιλεκτικότητα, ούτε «τύχη». Αυτό από μόνο του αλλάζει τη συμπεριφορά των οδηγών, ακόμη και πριν επιβληθούν πρόστιμα.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι μονοδιάστατη καθώς οι οδηγοί εμφανίζονται διχασμένοι απέναντι στη νέα πραγματικότητα. Από τη μία πλευρά, υπάρχει σαφής αποδοχή ότι οι δρόμοι έχουν γίνει πιο «ελεγχόμενοι» και, σε αρκετές περιπτώσεις, πιο ασφαλείς. Η μείωση των σοβαρών ατυχημάτων και των θυμάτων δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί.
Από την άλλη, δεν λείπουν οι επιφυλάξεις. Πολλοί οδηγοί θεωρούν ότι η μαζική επιτήρηση δημιουργεί μια αίσθηση υπερβολικού ελέγχου, ενώ τίθενται και ζητήματα αναλογικότητας των προστίμων ή ακόμα και προστασίας προσωπικών δεδομένων. Υπάρχει επίσης η άποψη ότι το πρόβλημα της οδικής ασφάλειας δεν λύνεται μόνο με καταστολή, αλλά απαιτεί καλύτερη εκπαίδευση, υποδομές και συνολική αλλαγή νοοτροπίας.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία. Ο νέος ΚΟΚ και οι κάμερες με AI φαίνεται πως λειτουργούν αποτελεσματικά ως εργαλεία άμεσης παρέμβασης. Μειώνουν τις παραβάσεις, ενισχύουν την πειθαρχία και οδηγούν σε λιγότερα ατυχήματα. Όμως δεν μπορούν να αλλάξουν την οδηγική συμπεριφορά και κουλτούρα μας.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν οι κάμερες «δουλεύουν». Τα στοιχεία δείχνουν ότι δουλεύουν. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν αυτή η αλλαγή θα έχει διάρκεια.
