Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανακοίνωσε το Σάββατο (20/6) ότι επέστρεψε στην Πολωνία την ανώτατη διάκριση που του είχε απονεμηθεί, μετά την απόφαση του Πολωνού ομολόγου του να του την αφαιρέσει, με φόντο την κρίση στις σχέσεις των δύο γειτονικών χωρών που σχετίζονται με την ερμηνεία γεγονότων της κοινής ιστορίας τους.
«Νομίζαμε ότι το Τάγμα του Λευκού Αετού, που απονεμήθηκε το 2023, προοριζόταν για τον ουκρανικό λαό και τον στρατό μας. Αυτό είχε δηλωθεί εκείνη την εποχή», έγραψε ο Ζελένσκι σε ανάρτησή του σε ιστοτόπους κοινωνικής δικτύωσης. Παρ’ όλ’ αυτά, διαβεβαίωσε ότι η Ουκρανία «παραμένει ανοιχτή σε κάθε μορφή ουσιαστικής δέσμευσης με την Πολωνία, προκειμένου να αποφύγει αντιφατικές ερμηνείες των δύσκολων και οδυνηρών κεφαλαίων του κοινού παρελθόντος μας».
Ο πρόεδρος της Πολωνίας Κάρολ Ναβρότσκι ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι θα αφαιρέσει το παράσημο του Τάγματος του Λευκού Αετού από τον Ουκρανό ομόλογό του επειδή ο τελευταίος αποφάσισε τον Μάιο να δώσει σε μια στρατιωτική μονάδα το όνομα του Ουκρανικού Επαναστατικού Στρατού (UPA), μιας εθνικιστικής οργάνωσης που έδρασε κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και θεωρείται από τη Βαρσοβία υπεύθυνη για τον θάνατο περισσότερων από 100.000 Πολωνών.
Σε ένδειξη διαμαρτυρίας, πολλοί Ουκρανοί αξιωματούχοι ανακοίνωσαν από την πλευρά τους ότι θα επιστρέψουν τις διακρίσεις που τους απένειμε η Πολωνία τα τελευταία χρόνια, όπως ο υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σιμπίχα, ο Ουκρανός πρέσβης στη Βαρσοβία και ο επικεφαλής του Γραφείου του προέδρου της Ουκρανίας Κιρίλο Μπουντάνοφ. Ο τελευταίος υποστήριξε ότι η απόφαση του Ναβρότσκι είναι ένα «δώρο» προς τη Ρωσία, η οποία «δεν θα παραλείψει να το χρησιμοποιήσει ενάντια στις χώρες μας».
Από τη Μόσχα, ο πρώην πρόεδρος και πρώην πρωθυπουργός της Ρωσίας Ντμίτρι Μεντβέντεφ εξέφρασε ικανοποίηση για την κίνηση του Πολωνού προέδρου, κατηγορώντας το Κίεβο για «δεσμούς» με τον ναζισμό.
Ο UPA ήταν το στρατιωτικό σκέλος ενός ουκρανικού αυτονομιστικού κινήματος που πολέμησε εναντίον του Κόκκινου Στρατού αλλά ταυτόχρονα συγκρούστηκε και με την πολωνική αντίσταση και σκότωσε Πολωνούς και Εβραίους πολίτες. Ο UPA κατά διαστήματα συνεργάστηκε με τους Ναζί, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις στράφηκε εναντίον τους.
Κατά την Πολωνία, η δράση του UPA ισοδυναμεί με εθνοκάθαρση και γενοκτονία. Η Ουκρανία αναγνωρίζει τις σφαγές αλλά απορρίπτει τον όρο γενοκτονία, προτιμώντας να μιλά για μια τραγική σύγκρουση με φόντο τον πόλεμο.
Ο πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ, ένθερμος υποστηρικτής της Ουκρανίας, σχολίασε επίσης στην πλατφόρμα Χ: «η σύγκρουση μεταξύ της Πολωνίας και της Ουκρανίας χαροποιεί τον Πούτιν και σοκάρει τους συμμάχους μας».
