Ο Τέο Τζέιμς, ο ελληνικής καταγωγής ηθοποιός που θεωρείται εδώ και καιρό ένας από τους βασικούς υποψήφιους για τον ρόλο του James Bond, αποκαλύπτει τη ιστορία της οικογένειάς του, θυμίζοντας πώς ο πρόσφυγας παππούς του, δρ. Νικόλας Ταπτικλής, διέφυγε με μια βάρκα από την κατεχόμενη από τους Ναζί Ελλάδα το 1941 αναζητώντας μια δεύτερη ζωή.
Ο διάσημος ηθοποιός, με αφορμή τις προσωπικές του ρίζες και την ολοένα και αυξανόμενη προσφυγική κρίση ανά τον κόσμο με την ιδιότητα του ως Πρέσβης Καλής Θέλησης της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), υπογράφει ένα βαθιά προσωπικό κείμενο στέλνοντας ηχηρό μήνυμα για την προστασία των προσφύγων και την υπεράσπιση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας σε έναν κόσμο που δείχνει να ξεχνά τα μαθήματα της ιστορίας.
«Το 1941, καθώς οι Ναζί σάρωναν την Ελλάδα και κατελάμβαναν την Αθήνα, ο παππούς μου, Νικόλας Ταπτικλής, τράπηκε σε φυγή για να σώσει τη ζωή του» αναφέρει αρχικά ο ηθοποιός.
«Μέσα στη νύχτα, επιβιβάστηκε σε μια μικροσκοπική βάρκα μαζί με άλλα δώδεκα άτομα και διέσχισε τα επικίνδυνα νερά του Αιγαίου Πελάγους με προορισμό την Τουρκία. Υπό τη ναζιστική κατοχή, η θητεία του στο Βρετανικό Ναυτικό καθιστούσε την παραμονή στην Ελλάδα έναν κίνδυνο που δεν μπορούσε να αναλάβει.
Οι Έλληνες που βοηθούσαν τους Συμμάχους διέτρεχαν τον κίνδυνο σύλληψης, φυλάκισης ή εκτέλεσης, και η τιμωρία μπορούσε να φτάσει ακόμη και στις οικογένειες και τις κοινότητές τους. Από την Τουρκία, ταξίδεψε μαζί με χιλιάδες άλλους στη Συρία, όπου βρήκε επιτέλους ασφάλεια στη Δαμασκό.
«Όταν οι πρόσφυγες προστατεύονται, οι κοινότητες είναι ισχυρότερες, η αστάθεια μειώνεται και λιγότεροι άνθρωποι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις εστίες τους. Ένας κόσμος που προστατεύει τους ανθρώπους στη στιγμή της μεγαλύτερης ανάγκης τους είναι ένας ασφαλέστερος και πιο ανθρώπινος κόσμος για όλους»
Εκείνο το ταξίδι δεν τον εγκατέλειψε ποτέ. Όταν τελείωσε ο πόλεμος, η Ευρώπη ήταν γεμάτη από ανθρώπους που είχαν επίσης χάσει τα σπίτια τους, τις οικογένειές τους και, σε πολλές περιπτώσεις, σχεδόν τις ζωές τους.
Περίπου 11 εκατομμύρια άνθρωποι είχαν εκτοπιστεί στη Γερμανία: επιζώντες του Ολοκαυτώματος, πρώην αιχμάλωτοι πολέμου, καταναγκαστικοί εργάτες και άλλοι που είχαν μείνει σε στρατόπεδα, περιμένοντας τον κόσμο να αποφασίσει τι θα ακολουθούσε.
Ο παππούς μου επέστρεψε στην Ευρώπη και έθεσε τις ιατρικές του γνώσεις στην υπηρεσία ανθρώπων των οποίων οι ζωές είχαν διαλυθεί από τον ίδιο πόλεμο από τον οποίο είχε φυγάδει ο ίδιος.
Εντάχθηκε στη Διοίκηση Αρωγής και Αποκατάστασης των Ηνωμένων Εθνών, έναν από τους πρώτους ανθρωπιστικούς οργανισμούς και πρόδρομο της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR).
Σε ένα στρατόπεδο στο Γκέτινγκεν της Γερμανίας, θεράπευσε ασθενείς με φυματίωση, τύφο, καθώς και ανθρώπους των οποίων τα σώματα είχαν επιζήσει από τον πόλεμο αλλά έφεραν ακόμα τα σημάδια του.
Ο κόσμος είχε μάθει, με βασανιστικό ανθρώπινο κόστος, τι συμβαίνει όταν οι άνθρωποι που φεύγουν από τον πόλεμο δεν έχουν κανένα ασφαλές μέρος να πάνε.
Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, οικογένειες εκτέθηκαν σε κινδύνους, άνθρωποι επέστρεψαν σε χώρες όπου φοβούνταν για τη ζωή τους, και εκατομμύρια έμειναν σε στρατόπεδα επειδή το σπίτι τους δεν ήταν πλέον ασφαλές ή δεν υπήρχε καν.
Από αυτή την καταστροφή προέκυψε ένα απλό μάθημα: οι άνθρωποι που διαφεύγουν από τον πόλεμο και τις συγκρούσεις θα πρέπει να μπορούν να βρίσκουν ασφάλεια. Δεν πρέπει να εξαναγκάζονται να επιστρέψουν σε ένα μέρος όπου θα μπορούσαν να σκοτωθούν ή να βασανιστούν. Όταν οι άνθρωποι φεύγουν για να σώσουν τη ζωή τους, χρειάζονται ένα ασφαλές μέρος για να πάνε.
«Ακόμη και τα πιο ξεκάθαρα μαθήματα της ιστορίας μπορούν να ξεθωριάσουν. Ένας κόσμος αδιαφορίας, ακόμη και σκληρότητας, επανεμφανίζεται σιγά-σιγά. Η ξενοφοβία αυξάνεται. Η ανθρωπιστική βοήθεια συρρικνώνεται. Η διεθνής αλληλεγγύη αποδυναμώνεται. Και πάλι, η υπόσχεση της ασφάλειας δοκιμάζεται» αναφέρει ο Τζειμς.
