Πολλοί δυσκολεύονται να τρέξουν δύο χιλιόμετρα, ενώ άλλοι κάνουν ένα δεκάρι για πλάκα. Κάποιες γενναίες δοκιμάζουν τις δυνάμεις τους σε υπερμαραθωνίους, δηλαδή αποστάσεις μεγαλύτερες των 42,2 χιλιομέτρων. Πόσο μακριά όμως μπορεί να τρέξει ένας άνθρωπος χωρίς να σταματήσει;
Για να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα, πρέπει πρώτα να ορίσουμε τι πραγματικά σημαίνει «σταματώ». Ο Ελληνοαμερικανός Ντιν Καρνάζης κατέχει το ανεπίσημο ρεκόρ για το περισσότερο τρέξιμο χωρίς ύπνο: τα 563 χιλιόμετρα που έτρεξε μέσα σε τρεισήμισι ημέρες το 2005. Το 2023, ο υπερδρομέας Χάρβεϊ Λιούις σημείωσε νέο ρεκόρ σε έναν τύπο αγώνα μεγάλων αποστάσεων που ονομάζεται backyard ultra. Εδώ, οι δρομείς ολοκληρώνουν έναν κύκλο 6,7 χλμ. κάθε ώρα, ανά ώρα, μέχρι να μείνει μόνο ένας δρομέας όρθιος. Ο Λιούις έτρεξε 108 τέτοιες διαδρομές σε ισάριθμες ώρες (που αντιστοιχούν σε 4,5 ημέρες), διανύοντας συνολικά 724 χλμ., με λίγα λεπτά ξεκούρασης στο τέλος κάθε ώρας πριν ξεκινήσει ξανά.
Επειδή οι υπερμαραθωνοδρόμοι συχνά κάνουν μικρά διαλείμματα για να περπατήσουν, να φάνε, να δέσουν τα παπούτσια τους, να πάνε στην τουαλέτα ή – ανάλογα με το είδος και τη διάρκεια του αγώνα – να κοιμηθούν, δεν υπάρχει επίσημο ρεκόρ για το μεγαλύτερο τρέξιμο χωρίς στάσεις. Αλλά αν υπήρχε, το κάλεσμα της φύσης θα ήταν πιθανότατα ο μεγαλύτερος περιορισμός.
Τα «όπλα» του ανθρώπου
Πέρα από τα σύντομα διαλείμματα για βιολογικές ανάγκες, οι άνθρωποι έχουν μια σειρά από χαρακτηριστικά που τους επιτρέπουν να αποδίδουν καλά στο τρέξιμο αντοχής, δήλωσε στο LiveScience ο Γκιγιόμ Μιλέ, φυσιολόγος άσκησης στο γαλλικό Πανεπιστήμιο Jean Monnet. Οι άνθρωποι έχουν συγκριτικά μεγάλους γλουτιαίους μύες που βοηθούν στην προώθηση προς τα εμπρός, την ικανότητα να αποθηκεύουν ελαστική ενέργεια στους τένοντες και τους μύες τους, καθώς και ισχυρούς συνδέσμους στον αυχένα για να κρατούν τον εγκέφαλό τους σταθερό κατά τη διάρκεια του τρεξίματος.
Δρομείς στον υπερμαραθώνιο Badwater των 217 χιλιομέτρων στην Κοιλάδα του Θανάτου της Καλιφόρνια, τον Ιούλιο του 2024
AP Photo/Ty ONeil
Οι άνθρωποι είναι επίσης καλά προσαρμοσμένοι στο τρέξιμο στη ζέστη, επειδή μπορούν να ρυθμίζουν τη θερμοκρασία του σώματός τους μέσω της εφίδρωσης, «ένα τεράστιο πλεονέκτημα σε σύγκριση με τα περισσότερα είδη», δήλωσε ο Μιλέ.
Σωματικοί και πνευματικοί παράγοντες
Παρά τις ικανότητες αυτές, οι άνθρωποι δεν εξελίχθηκαν ποτέ ειδικά για να τρέχουν τέτοιες ακραίες αποστάσεις. «Για το μεγαλύτερο μέρος της ύπαρξής μας, μέχρι πρόσφατα, οι άνθρωποι έπρεπε να δουλεύουν πολύ σκληρά για να επιβιώσουν», δήλωσε ο Ντάνιελ Λίμπερμαν, εξελικτικός βιολόγος στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ.
«Αν τρέχεις σωστά και δεν τραυματίζεσαι και τροφοδοτείσαι σωστά, είναι εκπληκτικό το τι μπορεί να κάνει το σώμα, αλλά δεν είναι αυτό για το οποίο εξελιχθήκαμε. Αυτές είναι φυσιολογικές προσαρμογές που τις ωθούμε στα άκρα».
Μια σειρά από φυσικούς παράγοντες, όπως ο τραυματισμός, η μυϊκή κόπωση ή η στέρηση ύπνου, μπορούν να αναγκάσουν έναν δρομέα να σταματήσει για να ανακάμψει. Αλλά το ψυχικό σθένος παίζει επίσης ρόλο στο τρέξιμο αντοχής. Για να συνεχίσουν να κινούνται για μέρες ολόκληρες, οι υπερμαραθωνοδρόμοι πρέπει να είναι σε θέση να αντέχουν τον πόνο και την εξάντληση. «Έχουμε αναπτυχθεί αρκετά για να κάνουμε εξαιρετικά πράγματα – αλλά πρέπει να τα θέλουμε πραγματικά. Ο πιο σημαντικός παράγοντας που περιορίζει την αντοχή μας είναι ο πνευματικός», συμπλήρωσε ο Λίμπερμαν.
Αξίζει, πάντως, να σημειωθεί ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι επιχειρούν υπερμαραθώνιους κάθε χρόνο, με τη συμμετοχή να έχει εκτοξευθεί κατά 1.676% μεταξύ 1996 και 2020. Καθώς το άθλημα αυξάνει τη δημοτικότητά του, νέοι δρομείς είναι πιθανό να καταρρίψουν τα παλιά ρεκόρ. Ως άνθρωποι, ακόμη δεν έχουμε φτάσει τα όριά μας στο τρέξιμο.
