Λίγα γκάτζετ είναι τόσο εμβληματικά όσο το ποντίκι του υπολογιστή, το οποίο αποτελεί βασικό εξάρτημα του από τότε που πρωτοεμφανίστηκε, πριν από περίπου… 60 χρόνια.
Μέσα σε αυτά τα χρόνια πέρασε από trackball σε λέιζερ, από ενσύρματο σε ασύρματο, με ποικίλους εργονομικούς ανασχεδιασμούς για μεγαλύτερη άνεση και μικρότερη καταπόνηση του καρπού. Ωστόσο, ο βασικός σχεδιασμός του παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό αναγνωρίσιμος – μέχρι τώρα.
Σε μια νέα μελέτη, οι ερευνητές ανέπτυξαν δύο πρωτότυπα σχέδια ποντικιών: το Fleximouse, με συμπιέσιμο σώμα από εύκαμπτο πλέγμα, και το A-frame, ένα κάθετο ποντίκι σε σχήμα «Α», αναφέρει το LiveScience. Και τα δύο έχουν σχεδιαστεί για να μειώνουν τις κινήσεις του καρπού που σχετίζονται με το σύνδρομο επαναληπτικής καταπόνησης (RSI), το οποίο, όπως αναφέρουν, δεν είχε επιλυθεί από τα υπάρχοντα εργονομικά σχέδια.
Η βασική αιτία της καταπόνησης
«Ο κύριος λόγος για αυτή τη διάδοση της καταπόνησης από το χέρι που χρησιμοποιεί το ποντίκι σε άλλα μέρη του σώματος είναι ότι οι χρήστες συχνά πρέπει να επανατοποθετούν (να σηκώνουν και να κατεβάζουν) το ποντίκι αρκετές εκατοντάδες φορές την ώρα, όπως όταν προσπαθούν να φτάσουν τις γωνίες της οθόνης. Όπως γνωρίζουν όλοι οι χρήστες ποντικιών, το σήκωμα του ποντικιού απαιτεί κίνηση του καρπού και μερικές φορές ακόμη και του αντιβράχιου», γράφουν οι ερευνητές στη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο τεύχος Σεπτεμβρίου-Οκτωβρίου 2025 του περιοδικού ACM Interactions.
Αναφέρουν ότι η κύρια αιτία τραυματισμών και δυσφορίας κατά τη χρήση ποντικιών είναι το γεγονός ότι τα περισσότερα σχέδια εξακολουθούν να διαθέτουν άκαμπτο εξωτερικό περίβλημα.
Ακόμη και όταν στη δεκαετία του 1970, μαλακότερα υλικά όπως το καουτσούκ και η σιλικόνη άρχισαν να εμφανίζονται στις λαβές εργαλείων (σφυριά, κατσαβίδια κλπ), τα ποντίκια συνέχισαν να κατασκευάζονται με σκληρά περιβλήματα, κυρίως επειδή ήταν φθηνότερα και ευκολότερα στην κατασκευή.
Σύμφωνα με τη μελέτη, οι εξελίξεις στην τρισδιάστατη εκτύπωση, στη μαλακή ρομποτική και στα εύκαμπτα ηλεκτρονικά ανοίγουν τον δρόμο για ηλεκτρονικές συσκευές που «συμμορφώνονται» καλύτερα με το ανθρώπινο σώμα.
Τα ποντίκια Fleximouse και A-frame
Το πρώτο πρωτότυπο, το Fleximouse, έχει σώμα από εύκαμπτο πλέγμα που ανταποκρίνεται στη συμπίεση. Ο χρήστης δεν χρειάζεται να μετακινεί το ποντίκι στην επιφάνεια, αλλά μπορεί να χειρίζεται τον κέρσορα σφίγγοντας ή χαλαρώνοντας τη λαβή του. Αυτό μειώνει τις συχνές ανυψώσεις του ποντικιού και, κατά συνέπεια, την καταπόνηση του καρπού.
Tο Fleximouse έχει σώμα από εύκαμπτο πλέγμα που ανταποκρίνεται στη συμπίεση
Jose Berengueres and Tony Yu, CC BY-NC-ND 4.0, Nazarbayev University
Το δεύτερο σχέδιο, το A-frame αναπτύχθηκε σε συνεργασία με τη Σχολή Σχεδιασμού της Μελβούρνης στην Αυστραλία. Προσφέρει μια πιο φυσική λαβή και είναι κατασκευασμένο με λιγότερα κινούμενα μέρη, πράγμα που σημαίνει ότι είναι λιγότερο επιρρεπές στη φθορά. Επίσης, εμποδίζει τα δύο οστά του αντιβράχιου — την κερκίδα και την ωλένη — να διασταυρώνονται συνεχώς, όπως συμβαίνει όταν το χέρι είναι σε επίπεδη θέση, κάτι που οι ερευνητές αναγνώρισαν ως μια από τις κύριες αιτίες της καταπόνησης του καρπού.
Δοκιμές και αντιδράσεις
Τα δύο πρωτότυπα δοκιμάστηκαν από 28 φοιτητές του Βασιλικού Ινστιτούτου Τεχνολογίας KTH στη Σουηδία, πολλοί από τους οποίους ήταν gamers και συχνοί χρήστες ποντικιού. Έντεκα από αυτούς είχαν ήδη χρόνιες ενοχλήσεις, ενώ τέσσερις είχαν διαγνωσμένες παθήσεις σχετικές με RSI.
Η αρχική και η τελική μορφή του ποντικιού Α-frame
Jose Berengueres and Tony Yu, CC BY-NC-ND 4.0, Nazarbayev University
Τα σχόλια ήταν ανάμεικτα. Το Fleximouse χαρακτηρίστηκε «παιχνιδιάρικο» και μείωσε την ανάγκη ανασήκωσης του ποντικιού, όμως αρκετοί χρήστες ένιωσαν ότι έλειπαν κλασικά στοιχεία όπως η ροδέλα κύλισης. Στο Α-frame, από την άλλη, ακόμη και μικρές διαφορές στο μέγεθος του χεριού επηρέαζαν το πόσο άνετη ή φυσική ήταν η λαβή. Ωστόσο, και τα δύο πρωτότυπα «μείωσαν σημαντικά την αλλαγή θέσης του καρπού», η οποία σημειώθηκε ως βασικός παράγοντας που συμβάλλει στην ταλαιπωρία. Ωστόσο, και τα δύο πρωτότυπα «μείωσαν σημαντικά την αλλαγή θέσης του καρπού», η οποία αναγνωρίζοντας ως βασικός παράγοντας δυσφορίας.
Το μέλλον του ποντικιού
Οι ερευνητές σχεδιάζουν να βελτιώσουν τις προτάσεις τους, δίνοντας έμφαση στην προσαρμογή και στην εξατομίκευση. Στόχος είναι να δημιουργηθούν ποντίκια που να μπορούν να παραγγέλλονται σε μεγέθη όπως τα γάντια ή τα παπούτσια, προσφέροντας στον καθένα καλύτερη εργονομία.
«Η ιδέα της προσαρμογής και της εξατομίκευσης του ποντικιού του υπολογιστή – όπως γίνεται με τα ρούχα – φαίνεται πλέον πιο κοντά στην πραγματικότητα», αναφέρουν στη μελέτη.
