Μια κορυφαία επιστημονική επιτυχία, που φέρει την υπογραφή Ελλήνων γιατρών καταλαμβάνει πλέον σημαντική θέση στη διεθνή ιατρική βιβλιογραφία. Ερευνητική ομάδα από τη Θεσσαλονίκη και συγκεκριμένα από την Κλινική «Άγιος Λουκάς» , κατάφερε να τεκμηριώσει μια εξαιρετικά σπάνια και επικίνδυνη επιπλοκή του ιού SARS-CoV-2, δηλαδή του κορονοϊού, η οποία οδηγεί σε υπογονιμότητα.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο Springer Nature (περιοδικό Cureus), πριν από μόλις 5 ημέρες και αφορά το τέταρτο περιστατικό παγκοσμίως. Ο χειρουργός ουρολόγος-ανδρολόγος, δρ Νάσος Ιωαννίδης, μέλος της ερευνητικής ομάδας με επιστημονικά υπεύθυνο τον χειρουργό ουρολόγο Γεώργιο Χυτά, μιλά αποκλειστικά στο iatropedia.gr για το χρονικό της ανακάλυψης της σχέσης της Covid-19 με την υπογονιμότητα που ξεκίνησε από το δικό του ιατρείο στη Θεσσαλονίκη και έφτασε να απασχολεί την παγκόσμια ιατρική κοινότητα.
Το ιατρικό «θρίλερ» και η διάγνωση της αυτοάνοσης ορχίτιδας
Όλα ξεκίνησαν όταν ένας 40χρονος άνδρας, με άριστη φυσική κατάσταση και χωρίς κανένα προηγούμενο ιατρικό πρόβλημα, επισκέφθηκε τον δρα Ιωαννίδη λόγω προβλημάτων γονιμότητας. Ο ασθενής προσκόμισε σπερμοδιαγράμματα που έδειχναν μια σοκαριστική, ραγδαία επιδείνωση του αριθμού και της ποιότητας των σπερματοζωαρίων.
Μέσα σε διάστημα μόλις ενός έτους, όπως αναφέρει ο γιατρός, οι παράμετροί του είχαν καταρρεύσει κατά 90%, και μαζί με αυτούς και η ελπίδα του να μπορέσει κάποια στιγμή, να αποκτήσει παιδί.
«Ήρθε ένας πολύ νέος άνθρωπος ο οποίος ήταν σχεδόν στείρος», αναφέρει στο iatropedia.gr o Δρ, Ιωαννίδης.
«Επειδή είδα τόσο ραγδαία αυτή την πτώση των παραμέτρων, κατευθείαν έλεγξα τον άξονα υποφύσεως-γονάδων. Αυτός είναι ένας άξονας που ελέγχει πώς ο εγκέφαλος ρυθμίζει την παραγωγή σπερματοζωαρίων. Η εξέταση έδειξε ότι υπήρχε πάρα πολύ αυξημένη ανάγκη από τον οργανισμό να παράξει σπερματοζωάρια, γεγονός που με οδήγησε στην υποψία μιας αυτοάνοσης ορχίτιδας. Μιλάμε για εξαιρετικά σπάνιο περιστατικό παγκοσμίως. Ζήτησα από τον παθολογοανατόμο να αναλύσει συγκεκριμένα κύτταρα, τα CD4 και CD8, και όταν με πήρε τηλέφωνο μετά από δύο μέρες μου είπε: «Δεν το πιστεύω, είναι θετικά».
Ουσιαστικά, τα κύτταρα CD4 και CD8 είναι οι «στρατιώτες» του ανοσοποιητικού μας συστήματος, οι οποίοι στην προκειμένη περίπτωση μπέρδεψαν τον στόχο και επιτέθηκαν στους όρχεις αντί για τον ιό. Η παρουσία τους εκεί επιβεβαίωσε ότι ο ίδιος ο οργανισμός, λόγω της Covid-19, κατέστρεψε κατά λάθος το δικό του «εργοστάσιο» παραγωγής σπέρματος, θεωρώντας το λανθασμένα ως απειλή.
Η «μάχη» με τον χρόνο και η σωτήρια κρυοσυντήρηση
Ο γιατρός συνειδητοποίησε αμέσως ότι ο χρόνος λειτουργούσε εις βάρος του ασθενούς του. Η φλεγμονή κατέστρεφε τον ορχικό ιστό με τέτοια ταχύτητα, που η παρέμβαση έπρεπε να είναι ακαριαία. Ο δρ Ιωαννίδης προχώρησε σε μια κίνηση που τελικά έσωσε τη δυνατότητα του 40χρονου να γίνει πατέρας.
«Είχε ένα σπερμοδιάγραμμα που έδειχνε μόλις 400.000 σπερματοζωάρια, αριθμός τρομερά χαμηλός αν σκεφτεί κανείς ότι ο μέσος όρος είναι άνω των 40 εκατομμυρίων. Του είπα αμέσως: «Αν δεν μπούμε στο χειρουργείο αυτήν την εβδομάδα, δεν ξέρω τι θα έχεις την επόμενη». Καταψύξαμε αμέσως αυτό το δείγμα. Μία εβδομάδα μετά, στο χειρουργείο, βρήκαμε μόλις ένα σπερματοζωάριο, το οποίο ήταν ήδη νεκρό. Είχαμε μπροστά μας μια περίπτωση ορχικής αποτυχίας, το απόλυτο μηδέν, κάτι που ήταν πρωτόγνωρο για εμάς».
Η σύνδεση με τον Covid-19 και η «ανοσολογική σκανδάλη»
Όπως εξηγεί ο γιατρός, η διερεύνηση του αιτίου που οδήγησε σ’ αυτή τη ραγδαία έκπτωση της σπερμογένεσης ήταν εξαντλητική. Απευθύνθηκε σε ομάδα γιατρών, όπου όλοι μαζί, έλεγξαν περισσότερους από 15 ιούς και μικρόβια, από τον ιό Ζίκα μέχρι τον έρπητα, όμως όλοι οι δείκτες ήταν αρνητικοί.
Ο μόνος θετικός δείκτης ήταν αυτός της νόσου Covid-19, τα αντισώματα του οποίου βρίσκονταν σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα και συνέχιζαν να αυξάνονται, παρά το γεγονός ότι ο ασθενής πρέπει να είχε νοσήσει σε ανύποπτο χρόνο, ως ασυμπτωματικός.
Η μελέτη αποκάλυψε ότι ο ιός προκάλεσε μια «καταιγίδα κυτταροκινών» (cytokine storm) τοπικά στον όρχι, οδηγώντας σε ρήξη του αιματοορχικού φραγμού. Όπως εξηγεί ο δρ Ιωαννίδης, ο ασθενής είχε μια γενετική προδιάθεση που λειτούργησε ως «σκανδάλη».
Παράλληλα βρέθηκαν οι παρακάτω παράμετροι που συνέβαλλαν στο αποτέλεσμα. Και συγκεκριμένα:
- Το γενετικό υπόβαθρο: Η ανάλυση DNA έδειξε μια ισοζυγισμένη μετάθεση (balanced translocation), η οποία δεν ήταν εμφανής στο παρουσιαστικό του ασθενούς, αλλά τον καθιστούσε ευάλωτο στην ανοσολογική αντίδραση.
- Η ρήξη φραγμού: Ο όρχις είναι κανονικά ένα όργανο ανοσολογικά προστατευμένο (διαθέτει «φυσικό τοίχο προστασίας»), ωστόσο, η ρήξη του φραγμού επέτρεψε στο ανοσοποιητικό να επιτεθεί στον ίδιο τον οργανισμό.
Η δημοσίευση των επιστημονικών συμπερασμάτων, έγινε δεκτή από τον οίκο Springer, καθώς περιλάμβανε πλήρη ιστολογική ανάλυση, κάτι που έλειπε από τα ελάχιστα προηγούμενα περιστατικά παγκοσμίως.
Ανδρική υπογονιμότητα: Μεγαλύτερη η επίπτωσή της απ’ όσο πιστεύουμε
Πέρα από το σπάνιο του περιστατικού, η επιτυχία αυτή ανοίγει μια μεγάλη συζήτηση για την ανδρική γονιμότητα στην Ελλάδα. Ο ασθενής, μετά από έξι μήνες εξειδικευμένης αντιοξειδωτικής αγωγής (με συνένζυμο Q10 και L-αργινίνη), παρουσιάζει ήδη σημάδια ανάκαμψης, με τον γιατρό να αισιοδοξεί, όχι μόνο για την ολική αποκατάστασή του, αλλά και για την ικανότητά του να γίνει πατέρας.
Όπως λέει ο Δρ. Ιωαννίδης, «πρέπει να εξαλειφθεί η ιδέα ότι η υπογονιμότητα είναι αποκλειστικά γυναικείο ζήτημα. Στο 50% των ζευγαριών που δυσκολεύονται, ευθύνεται ο ανδρικός παράγοντας. Πολλοί άνδρες μπορούν να δουν τεράστια βελτίωση με πολύ απλές και φθηνές αγωγές, αποφεύγοντας μη αναγκαίες εξωσωματικές. Το σπερμοδιάγραμμα δεν είναι μια απλή φωτογραφία της στιγμής αλλά απεικονίζει τη γενική κατάσταση του ασθενούς, τις συνήθειές του, ακόμα και την έκθεσή του σε πλαστικά. Πρέπει να βλέπουμε την υγεία των ανδρών ολιστικά και να μην υποτιμάμε την επίδραση των ιών, όπως ο Covid-19, στο αναπαραγωγικό σύστημα», καταλήγει ο επιστήμονας.
