Καθώς ένα νεαρό άστρο αναπτύσσεται, το ίδιο συμβαίνει και με τον πρωτοπλανητικό δίσκο σκόνης και αερίου που το περιβάλλει, έτοιμος να γεννήσει νέους πλανήτες. Οι επιστήμονες μόλις ανακάλυψαν περισσότερα για τον IRAS 23077+6707, τον μεγαλύτερο πρωτοπλανητικό δίσκο που έχει παρατηρηθεί ποτέ από τηλεσκόπιο.
Το σύστημα, που εντοπίστηκε για πρώτη φορά πέρυσι, απέχει περίπου 1.000 έτη φωτός από τη Γη και έχει διάμετρο σχεδόν 644 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα, περισσότερο από 100 φορές την απόσταση μεταξύ του Ήλιου και του Πλούτωνα, αναφέρει το Science Alert.
Το IRAS 23077+6707 είναι επίσης γνωστό ως «σάντουιτς του Δράκουλα» – και πιο συγκεκριμένα Dracula’s Chivito. Το όνομα του προέρχεται από τον διάσημο βρικόλακα της Τρανσυλβανίας και το σάντουιτς με κρέας που είναι το εθνικό πιάτο της Ουρουγουάης. Άλλωστε μοιάζει με… διαστημικό σάντουιτς, και ο ένας αστροφυσικός που το ανακάλυψε είναι από την Τρανσυλβανία ενώ ο άλλος από την Ουρουγουάη (χιούμορ αστροφυσικών, καταλαβαίνετε…).
Χαοτικό και ταραχώδες
Τώρα, ερευνητές της NASA από τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν νέες εικόνες ορατού φωτός από το τηλεσκόπιο Hubble που αποκαλύπτουν πόσο χαοτικός και ταραχώδης είναι αυτός ο τεράστιος δίσκος, καθώς και μερικά από τα στοιχεία που μπορεί να ευθύνονται για το γιγαντιαίο του μέγεθος.
«Τόσο το Hubble όσο και το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb της NASA έχουν παρατηρήσει παρόμοιες δομές σε άλλους δίσκους, αλλά το IRAS 23077+6707 μας προσφέρει μια εξαιρετική προοπτική, επιτρέποντάς μας να εντοπίσουμε τις υποδομές του στο ορατό φως με ένα πρωτοφανές επίπεδο λεπτομέρειας», λέει η αστροφυσικός Kristina Monsch, από το Κέντρο Αστροφυσικής (CfA) στις ΗΠΑ.
«Αυτό καθιστά το σύστημα ένα μοναδικό, νέο εργαστήριο για τη μελέτη της δημιουργίας πλανητών και των περιβαλλόντων όπου αυτή συμβαίνει», εξηγεί.
Το IRAS 23077+6707 διαφέρει σημαντικά από αυτό που θα περίμενε κανείς από τους συνηθισμένους, κλασικούς πρωτοπλανητικούς δίσκους. Νήματα υλικού εκτείνονται σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις απ’ ό,τι συνήθως, ενώ η δομή του είναι έντονα ασύμμετρη. Από τη μία πλευρά, μακριά ρεύματα αερίου καταρρέουν προς το εσωτερικό του δίσκου, ενώ από την άλλη το όριο είναι απότομα κομμένο, με σαφώς λιγότερο υλικό ικανό να σχηματίσει πλανήτες.
Σε μελέτη που δημοσίευσαν στο περιοδικό The Astrophysical Journal, οι ερευνητές εκτιμούν ότι τέτοιες ιδιαιτερότητες μπορεί να οφείλονται σε αλληλεπιδράσεις με περιβάλλον αέριο, σε αστρικούς ανέμους ή ακόμη και στην κίνηση ολόκληρου του συστήματος μέσα στο διαστρικό χώρο.
Υλικό για 10 έως 30 πλανήτες σαν τον Δία
Υπολογίζεται ότι ο δίσκος περιέχει αρκετό υλικό για τη δημιουργία 10 έως 30 πλανητών μεγέθους Δία, γεγονός που τον καθιστά ιδανικό πεδίο μελέτης για την κατανόηση της πλανητογένεσης σε ακραίες συνθήκες. Ενώ ο σχηματισμός πλανητών διαρκεί εκατομμύρια χρόνια, οι αστρονόμοι θα μπορούν να δουν στιγμιότυπα της διαδικασίας από το IRAS 23077+6707 σε πολύ μικρότερες χρονικές κλίμακες.
«Το Hubble μας έχει δώσει μια θέση στην πρώτη σειρά για να παρακολουθήσουμε τις χαοτικές διαδικασίες που διαμορφώνουν τους δίσκους καθώς δημιουργούν νέους πλανήτες – διαδικασίες που δεν κατανοούμε ακόμη πλήρως, αλλά που τώρα μπορούμε να μελετήσουμε με έναν εντελώς νέο τρόπο», λέει ο αστροφυσικός Joshua Bennett Lovell, από το CfA.
