Το «μπλόκο» πληροφοριών των ΗΠΑ στην Ουκρανία προκαλεί κρίση εμπιστοσύνης στο ΝΑΤΟ

Αυτό υποστηρίζουν νυν και πρώην αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ που μίλησαν στο POLITICO, τονίζοντας ότι εδώ και αρκετό καιρό υπάρχουν εντάσεις που εκκινούν από την έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ των παραδοσιακών δυτικών μελών της συμμαχίας και των νεοεισερχόμενων μελών που προέρχονται από την πρώην κομμουνιστική ανατολή.

Το κλίμα αυτό επιδεινώθηκε μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Τότε, η φιλορωσική Ουγγαρία και στη συνέχεια η Σλοβακία, θεωρήθηκαν αναξιόπιστες, λένε οκτώ νυν και πρώην αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ με γνώση στην ανταλλαγή πληροφοριών.

Τώρα, η αμερικανική στροφή προς τη Ρωσία κλονίζει έτι περαιτέρω τον πυρήνα της συμμαχίας, ωθώντας τις χώρες να αναρωτηθούν για τον κίνδυνο ανταλλαγής πληροφοριών με την Ουάσινγκτον, δήλωσαν στο POLITICO πέντε από τους αξιωματούχους.

Επιφυλακτικότητα

Η σύγχυση γύρω από την αξιοπιστία των ΗΠΑ επιδεινώθηκε αυτή την εβδομάδα, μετά τις αναφορές ότι διέκοψαν προσωρινά την ανταλλαγή πληροφοριών με την Ουκρανία προκειμένου να ασκήσουν πίεση στο Κίεβο να προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με την Ρωσία.

«Υπάρχουν πολλοί ψίθυροι στους διαδρόμους του ΝΑΤΟ σχετικά με το μέλλον της ανταλλαγής πληροφοριών εντός της συμμαχίας», δήλωσε η Τζούλι Σμιθ, πρέσβειρα των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ υπό τον Τζο Μπάιντεν, προσθέτοντας ότι άκουσε ορισμένους συμμάχους να εκφράζουν ανησυχίες σχετικά με το αν η Ουάσινγκτον θα συνεχίσει να μοιράζεται πληροφορίες με τη συμμαχία ή όχι.

Σύμφωνα με τον Ντάνιελ Στάντον, πρώην αξιωματούχο της υπηρεσίας εξωτερικών πληροφοριών CSIS του Καναδά, «σε μια εποχή που πραγματικά χρειάζονται περισσότερες πληροφορίες, θα παράσχονται λιγότερες εν τέλει».

«Υπάρχει μικρότερη συναίνεση σχετικά με το ποιος είναι ο κοινός εχθρός» και «οι άνθρωποι θα είναι πιο επιφυλακτικοί στο να μοιραστούν (σ.σ. πληροφορίες)», προσθέτει ο Στάντον.

Η επιλογή της Τούλσι Γκάμπαρντ για τη θέση της διευθύντριας της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών των ΗΠΑ, έχει προκαλέσει επίσης ανησυχία, δήλωσε ο αναλυτής στην Εθνική Ακαδημία Άμυνας της Βιέννης και πρώην συνεργάτης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων Γκουστάβ Γκρέσελ.

Η Γκάμπαρντ έχει επαναλάβει τα ρωσικά επιχειρήματα σχετικά με τους πολέμους στην Ουκρανία και τη Συρία και συναντήθηκε με τον πρώην πρόεδρο της Συρίας Μπασάρ αλ Άσαντ, ο οποίος είχε απομονωθεί από τη διεθνή κοινότητα για τη χρήση χημικών όπλων εναντίον των ίδιων των πολιτών της χώρας του.

Τον περασμένο μήνα, οι Financial Times ανέφεραν ότι ο κορυφαίος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου Πίτερ Ναβάρο πιέζει να αποκοπεί ο Καναδάς από το δίκτυο ανταλλαγής πληροφοριών «Five Eyes», ένα φόρουμ που περιλαμβάνει επίσης το Ηνωμένο Βασίλειο, την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία και θεωρείται η πιο στενή πολυεθνική ομάδα ανταλλαγής πληροφοριών στον κόσμο.

Αρκετοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η μετατόπιση των ΗΠΑ δεν έχει ακόμη επηρεάσει την ανταλλαγή πληροφοριών, αλλά εξέφρασαν φόβους ότι θα μπορούσε να το κάνει σύντομα.

Ένας νυν αξιωματούχος του ΝΑΤΟ δήλωσε ότι μετά την καταστροφική συνάντηση στον Λευκό Οίκο μεταξύ του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι και του Ντόναλντ Τραμπ την Παρασκευή 28/02, προέκυψαν «πολλά ερωτήματα».

«Φυσικά υπάρχει διάβρωση λόγω της προσέγγισης του ουκρανικού ζητήματος», δήλωσε ο ίδιος αξιωματούχος, «αλλά παραμένουμε της άποψης ότι ο Τραμπ δεν έχει πραγματικά προβλήματα με το ΝΑΤΟ πέραν των δαπανών. Οπότε κάτι είναι κι αυτό».

Ένας πρώην αξιωματούχος του ΝΑΤΟ επιβεβαίωσε ότι ο μεγάλος όγκος των πληροφοριών γίνεται σε διμερές επίπεδο και όχι σε συναντήσεις μεταξύ όλων των μελών του ΝΑΤΟ. «Αυτό συνέβαινε πάντα όταν τα πράγματα δυσκόλευαν», πρόσθεσε.

Ορισμένοι αξιωματούχοι αρνήθηκαν ότι οι πρόσφατοι κλυδωνισμοί στη συμμαχία επηρέασαν την ανταλλαγή πληροφοριών.

«Οι άνθρωποι των μυστικών υπηρεσιών μπορούν να μοιράζονται και να μιλούν μεταξύ τους υπό συνθήκες που άλλοι δεν μπορούν», δήλωσε ο αξιωματούχος. «Δεν έχουμε δει καμία αλλαγή ως προς αυτό».

Ποιος ελέγχει τις πληροφορίες

Η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των 32 μελών του ΝΑΤΟ δεν ήταν ποτέ τόσο στενή όσο μεταξύ των «Five Eyes», κυρίως λόγω των ανησυχιών για διαρροές και των υποψιών ότι οι Ρώσοι έχουν παρεισφρήσει σε κάποιες εθνικές υπηρεσίες πληροφοριών.

Οι σύμμαχοι «δεν μοιράζονται πραγματικά τα “διαμάντια του στέμματος τους” όταν πρόκειται για σχηματισμούς όπως αυτός. Γνωρίζαμε ότι ήταν περιζήτητα από εχθρικές υπηρεσίες», δήλωσε ο πρώην αξιωματούχος των καναδικών μυστικών υπηρεσιών Ντάνιελ Στάντον.

Η ανταλλαγή πληροφοριών μπορεί να είναι πολύ ισχυρό όπλο, όπως συνέβη όταν η κυβέρνηση Μπάιντεν προειδοποιούσε ότι η Ρωσία ετοιμαζόταν να επιτεθεί στην Ουκρανία, γεγονός που διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην έγκαιρη αντίδραση των συμμάχων.

Αλλά τρία χρόνια μετά, και με μια αποφασιστική πολιτική αλλαγή υπό την ηγεσία Τραμπ, και ο μελλοντικός ρόλος των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών τίθεται υπό αμφισβήτηση.

«Το ερώτημα τώρα είναι αν η ανταλλαγή πληροφοριών θα παραμείνει βασικό χαρακτηριστικό του ΝΑΤΟ, δεδομένων των αμφιβολιών που έχουν οι σύμμαχοι σχετικά με το κατά πόσο οι ΗΠΑ είναι αμερόληπτες ή όχι στους χειρισμούς τους στον πόλεμο στην Ουκρανία και στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις», λέει η Τζούλι Σμιθ, πρέσβειρα των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ.

Η επιφυλακτικότητα απέναντι στην Ουάσιγκτον είναι κάτι καινούργιο.

Οι χώρες του ΝΑΤΟ συμφώνησαν πέρυσι να ενισχύσουν και να μοιραστούν περισσότερες πληροφορίες που βασίζονται στην τεχνική ανάκτηση, από την ηλεκτρονική και δορυφορική επιτήρηση και την υποκλοπή σημάτων.

Όταν πρόκειται για HUMINT, δηλαδή για πληροφορίες που συλλέγονται από πραγματικούς κατασκόπους και τις πηγές τους, η ανταλλαγή ήταν πάντοτε πιο προσεκτική και βασιζόταν σε «κύκλους εμπιστοσύνης» μεταξύ μικρών ομάδων εταίρων και αυστηρά στη βάση του «μόνο όσα είναι απαραίτητα να μαθευτούν».

Η ανταλλαγή πληροφοριών ήταν πάντα «το καλύτερο πράγμα του να είναι κάποιος μέλος του NATO», δήλωσε ένας πρώην αξιωματούχος, λέγοντας ότι αυτό βελτίωσε τη συλλογική ασφάλεια και βοήθησε τις μικρότερες χώρες να ενημερωθούν για τυχόν απειλές.

Οι εθνικές κυβερνήσεις «είναι οι ιδιοκτήτριες των πληροφοριών» και καθορίζουν με ποιον θα τις μοιραστούν, δήλωσε ο Ρόμπερτ Πτσελ, πρώην Πολωνός διπλωμάτης και αξιωματούχος του ΝΑΤΟ.

Κόβοντας τους δεσμούς με τη Μόσχα

Στα χρόνια μετά την πτώση του κομμουνισμού, οι δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών ήταν ιδιαίτερα επιφυλακτικές όσον αφορά την ανταλλαγή σημαντικών πληροφοριών με τους ομολόγους τους στις πρώην χώρες του Συμφώνου της Βαρσοβίας, όταν εκείνες εντάχθηκαν στη συμμαχία.

Και οι αμφιβολίες συνεχίζουν να υφίστανται για ορισμένες υπηρεσίες της Κεντρικής Ευρώπης, ιδίως για τις υπηρεσίες ασφαλείας της Ουγγαρίας, μετά την πολιτική άνοδο του ρωσόφιλου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν.

Αυτές οι υποψίες έχουν επηρεάσει την πρόσβαση σε πληροφορίες που έχει χορηγηθεί στην Ουγγαρία από τότε που ξέσπασε ο πόλεμος στην Ουκρανία, με τη Σλοβακία να αποτελεί επίσης ζήτημα μετά την επιστροφή στην εξουσία του επίσης φιλορώσου Ρόμπερτ Φίκο το 2023, όπως λένε έξι αξιωματούχοι.

Ο Γκρέσελ της Εθνικής Ακαδημίας Άμυνας της Βιέννης, δήλωσε ότι οι πληροφορίες σχετικά με τη Ρωσία, την Κίνα και οι τεχνικές πληροφορίες για τα οπλικά συστήματα των αντιπάλων ανταλλάσσονται διμερώς ή στο πλαίσιο μικρότερων ομάδων.

«Οι ουγγρικές μυστικές υπηρεσίες ενημερώνονται μόνο για επείγουσες τρομοκρατικές απειλές. Τίποτα άλλο», δήλωσε ο Γκρέσελ, προσθέτοντας με νόημα: «Δεν θέλετε αυτές οι πληροφορίες να φτάνουν στη Μόσχα».

Στο μικροσκόπιο

Δεν είναι, όμως, μόνο η Βουδαπέστη και η Μπρατισλάβα που αντιμετωπίζονται με δυσπιστία.

Ένας πρώην αξιωματούχος της βουλγαρικής κυβέρνησης δήλωσε ότι η Σόφια δεν λαμβάνει επί του παρόντος όλες τις πληροφορίες των μυστικών υπηρεσιών λόγω φόβων ότι υπάρχουν «ρωσικά συμφέροντα σε νευραλγικές υπηρεσίες».

Η επιφυλακτικότητα σχετικά με την ανταλλαγή πληροφοριών δεν είναι κάτι καινούργιο.

Σε συνέντευξή του στο POLITICO πέρυσι, ο Ρίτσαρντ Ντίαρλοβ δήλωσε ότι όταν ήταν επικεφαλής της βρετανικής MI6 μεταξύ 1999 και 2004 ήταν ιδιαίτερα επιλεκτικός ως προς το τι θα μοιραζόταν με τη γερμανική BND, φοβούμενος ότι θα διαρρεύσει στη Ρωσία. «Υπήρχαν ορισμένες πολύ ευαίσθητες πληροφορίες που δεν θα τους δίναμε με τίποτα», είπε.

Ο Πτσελ δήλωσε ότι υπήρχαν και άλλα παραδείγματα στο παρελθόν, αναφέροντας συγκεκριμένα την Ελλάδα, την περίοδο της Χούντας από το 1967 έως το 1974.

Όμως, καμίας από αυτές τις ανησυχίες δεν αφορούσε, μέχρι τώρα, τις Ηνωμένες Πολιτείες.