Ο νέος καγκελάριος εξελέγη με 325 «ναι», έναντι 289 «όχι» και μία αποχή, ενώ νωρίτερα με ψήφους 310 υπέρ και 307 κατά, ο αρχηγός του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος (CDU) είχε αποτύχει να εκλεγεί, καθώς απαιτούνταν 316 ψήφοι επί συνόλου 630 βουλευτών. Παρ’ όλα αυτά, η συμμαχία του CDU/CSU που κέρδισε τις ομοσπονδιακές εκλογές του Φεβρουαρίου και εξασφάλισε συμφωνία συνασπισμού με τους κεντροαριστερούς Σοσιαλδημοκράτες είναι πλέον και επίσημα κυβέρνηση.
Τα δύσκολα, όμως, για τον Μερτς ξεκινούν αμέσως μετά, όπως επισημαίνει το Politico σε άρθρο του και αυτό γιατί πλέον ο σημαντικότερος και ισχυρότερος σύμμαχος της Γερμανίας εδώ και πολλές δεκαετίες – οι ΗΠΑ – δεν τρέφουν και ιδιαίτερη αδυναμία στον συντηρητικό Γερμανό ηγέτη. Αντίθετα, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει πολλές φορές μέχρι τώρα εκφραστεί υπέρ του AfD, πολιτικούς αντιπάλους του Μερτς με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Μάλιστα, η αποτυχία του Φρίντριχ Μερτς να συγκεντρώσει αρκετές κοινοβουλευτικές ψήφους για να γίνει καγκελάριος, όπως αναμενόταν, σε μια πρώτη ψηφοφορία την Τρίτη (6/5) σόκαρε τη χώρα και αποκάλυψε τον κίνδυνο που αντιμετωπίζει τώρα, παρά την υπόσχεση του ίδιου να γίνει ένας ισχυρός ηγέτης για την Ευρώπη.
Αν και ο Μερτς τελικά τα κατάφερε με τη… δεύτερη ψηφοφορία, θα ξεκινήσει την καγκελαρία του ως μια «τραυματισμένη» και «αποδυναμωμένη» προσωπικότητα.
Ακόμη και κατά την περίοδο μεταξύ της νίκης στις εκλογές του Φεβρουαρίου και της ανάληψης της ηγεσίας, τα ποσοστά αποδοχής του Μερτς έχουν μειωθεί απότομα, καθώς το AfD – που πρόκειται να γίνει το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης στο κοινοβούλιο – του έχει επιτεθεί αδυσώπητα. Αυτό που ο Μερτς μπορεί να μην είχε προβλέψει είναι ότι το AfD θα λάμβανε χήρα βοηθείας από τον Τραμπ.
Η απώλεια στήριξης των ΗΠΑ
Αφότου η ομοσπονδιακή υπηρεσία πληροφοριών της Γερμανίας χαρακτήρισε το AfD ως εξτρεμιστική οργάνωση, το κόμμα έλαβε υποστήριξη από τα υψηλόβαθμα μέλη του υπουργικού συμβουλίου του Τραμπ. Η εξτρεμιστική ετικέτα ήταν «τυραννία μεταμφιεσμένη», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, σε μια ανάρτηση στο «X». «Αυτό που είναι πραγματικά εξτρεμιστικό δεν είναι το δημοφιλές AfD, αλλά μάλλον οι θανατηφόρες πολιτικές μετανάστευσης ανοιχτών συνόρων του κατεστημένου, στις οποίες αντιτίθεται το AfD». Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, στο ίδιο μήκος κύματος, ανέφερε πως «το γερμανικό κατεστημένο» ουσιαστικά ανοικοδομεί το Τείχος του Βερολίνου.
Ο Μερτς των κεντροδεξιών Χριστιανοδημοκρατών (CDU), αποτελεί μέρος του γερμανικού «κατεστημένου» που οι Ρούμπιο και Βανς υποτιμούσαν. Παρά τον όρκο του να ηγηθεί μιας αυστηρής καταστολής της μετανάστευσης, ο Μερτς αρνήθηκε να συγκυβερνήσει σε συνασπισμό με το αντιμεταναστευτικό AfD, το οποίο κατέλαβε τη δεύτερη θέση στις εκλογές του Φεβρουαρίου, το καλύτερο αποτέλεσμα στην μεταπολεμική ιστορία της Γερμανίας, θεωρώντας το κόμμα υπερβολικά ακραίο. Αντ’ αυτού, επέλεξε το κεντροαριστερό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD), το οποίο σημείωσε το χειρότερο αποτέλεσμα σε εθνικές εκλογές από τον 19ο αιώνα.
Η επικίνδυνη πολιτική θέση του Μερτς
Αυτό θέτει τον Μερτς σε μια ιδιαίτερα επικίνδυνη πολιτική θέση. Καθώς το AfD ανεβαίνει, ο ίδιος βρίσκεται να προεδρεύει ενός συνασπισμού καταρρέοντων κομμάτων που κάποτε κυριαρχούσαν στο πολιτικό τοπίο της Γερμανίας. Η κυβέρνησή του, αποτελούμενη από κομματικά, κεντρώα κόμματα, θα διατηρήσει μια από τις πιο περιορισμένες κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, με μόλις 52% των εδρών.
Οι κεντρώες κυβερνήσεις που αποτελούνται από το SPD και το συντηρητικό μπλοκ του Μερτς αναφέρονται εδώ και καιρό ως «μεγάλοι συνασπισμοί» λόγω των σαρωτικών τους πλειοψηφιών. Αλλά δεν υπάρχει τίποτα το επιβλητικό στον «μεγάλο συνασπισμό» του Μερτς, ο οποίος αποτελεί την πιο αδύναμη συνεργασία στην ιστορία και αφήνει τον συντηρητικό ηγέτη εκτεθειμένο σε κατηγορίες ότι ηγείται σε ένα… απομεινάρι που εξαφανίζεται.
Η άνοδος του AfD
Σε αυτή τη θέση ως de facto ηγέτης του παραπαίοντος κατεστημένου, ο Μερτς είναι ιδιαίτερα ευάλωτος σε επιθέσεις από το AfD. Οι ηγέτες του κόμματος παρουσιάζουν αδιάκοπα τον Μερτς ως «κρυφό αριστερό» λόγω της άρνησής του να κυβερνήσει μαζί τους και λόγω της υιοθέτησης δαπανών που τροφοδοτούνται από το χρέος μετά την εκλογική του νίκη, μια πλήρη αντιστροφή της ρητορικής της προεκλογικής του εκστρατείας.
Ήδη το AfD φαίνεται να επωφελείται από αυτή τη δυναμική. Το κόμμα έχει ανέβει στις δημοσκοπήσεις, καθώς το συντηρητικό CDU του Μερτς έχει υποχωρήσει, κατακτώντας την πρώτη θέση σε δημοσκόπηση που δημοσιεύθηκε στα τέλη Απριλίου.
Η επίμονη υποστήριξη της κυβέρνησης Τραμπ προς το AfD θα μπορούσε να αποστιγματίσει περαιτέρω το κόμμα στη Γερμανία και να ενισχύσει την αφήγηση του AfD ότι έχει στοχοποιηθεί άδικα για πολιτικές διώξεις.
«Δεδομένου ότι το AfD είναι το ισχυρότερο κόμμα στις δημοσκοπήσεις αυτή τη στιγμή, θέλουν να καταστείλουν την αντιπολίτευση και την ελευθερία του λόγου», έγραψε η συμπρόεδρος του AfD, Άλις Βάιντελ, στο «X», απαντώντας στον Ρούμπιο.
Ο Μερτς δήλωσε τη Δευτέρα ότι θεωρεί «αδιανόητο» οι ηγέτες του AfD να γίνουν πρόεδροι κοινοβουλευτικών επιτροπών, ιδίως υπό το πρίσμα του χαρακτηρισμού του κόμματος ως εξτρεμιστικού από την εγχώρια υπηρεσία πληροφοριών. Με αυτόν τον τρόπο, τερμάτισε μια συζήτηση που είχε ξεκινήσει ο αρχηγός της κοινοβουλευτικής του ομάδας τον περασμένο μήνα με μια πρόταση που θα είχε μαλακώσει ριζικά την προσέγγιση των συντηρητικών.
Εμπόριο, ΝΑΤΟ και Ουκρανία
Η αμερικανική υποστήριξη προς το AfD μπορεί κάλλιστα να υπερισχύσει όλων των άλλων δυσκολιών στη διατλαντική συμμαχία, δήλωσε ο Ντόμινικ Τόλκσντορφ, ειδικός στις διατλαντικές σχέσεις στο Γερμανικό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, ένα ερευνητικό ινστιτούτο.
«Αυτό είναι ένα τεράστιο πρόβλημα για τον Μερτς και τουλάχιστον εξίσου σοβαρό με πολλές από τις άλλες συζητήσεις που διεξάγουμε αυτή τη στιγμή για το εμπόριο, το ΝΑΤΟ και την Ουκρανία», είπε.
«Αν η κυβέρνηση Τραμπ θέλει, θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει αυτήν την κατηγορία – ότι το AfD καταστέλλεται- για να ασκήσει πίεση στη γερμανική κυβέρνηση. Το πώς θα αντιμετωπίσει η επόμενη κυβέρνηση αυτή τη νέα διάσταση τους επόμενους μήνες είναι ένα μεγάλο ερώτημα».
Ο Μερτς έχει δεσμευτεί να αναλάβει μεγαλύτερο ηγετικό ρόλο στην Ευρώπη, αλλά η εσωτερική του αδυναμία είναι πιθανό να εμποδίσει την ικανότητά του να το πράξει. Πριν από την αποτυχημένη αρχική ψηφοφορία της Τρίτης, είχε προγραμματίσει να ταξιδέψει στη Βαρσοβία και το Παρίσι την Τετάρτη σε μια προσπάθεια να αναβιώσει το λεγόμενο Τρίγωνο της Βαϊμάρης μεταξύ Πολωνίας, Γερμανίας και Γαλλίας – μια άτυπη συμμαχία που θεωρεί κλειδί για την προώθηση μιας πιο δυναμικής ευρωπαϊκής αμυντικής πολιτικής.
Πολλοί Ευρωπαίοι «περιμένουν από εμάς να συμβάλουμε για άλλη μια φορά δυναμικά στην επιτυχία του ευρωπαϊκού εγχειρήματος», δήλωσε ο Μερτς στο Βερολίνο τη Δευτέρα. «Ζούμε σε εποχές βαθιών αλλαγών, βαθιών αναταραχών… Και γι’ αυτό γνωρίζουμε ότι είναι απολύτως ιστορικό μας καθήκον να οδηγήσουμε αυτόν τον συνασπισμό στην επιτυχία».
Καθώς ο Μερτς επιδιώκει αυτόν τον στόχο, ένα πράγμα έχει γίνει σαφές: Η κυβέρνηση Τραμπ θα εργαστεί εναντίον του.
