Στην Αρμενία, η εκπαίδευση στον τομέα της τεχνολογίας ξεκινά από μικρή ηλικία. Σε ένα τυπικό τριώροφο δημόσιο σχολείο στα προάστια της πρωτεύουσας Γερεβάν, ο εννιάχρονος Slavik επιδεικνύει την εφεύρεσή του: ένα κουτί με τρία φώτα LED.
«Έχει μάθει τη γλώσσα προγραμματισμού, μπορείτε να δείτε ότι ο κώδικας είναι γραμμένος από τον ίδιο», λέει στο BBC News η Maria, η 21χρονη εκπαιδευτικός που διδάσκει τεχνολογία στην τάξη.
Δίπλα τους, οι 14χρονοι Eric και Narek παρουσιάζουν το μοντέλο έξυπνου θερμοκηπίου τους, το οποίο παρακολουθεί τη θερμοκρασία και ελέγχει αυτόματα τους ανεμιστήρες μέσω μιας εφαρμογής για κινητά. Άλλα παιδιά παρουσιάζουν με ενθουσιασμό τις εφευρέσεις τους: παιχνίδια, ρομπότ, εφαρμογές και έξυπνα πρότζεκτ για το σπίτι.
Το πρόγραμμα Armath
Αυτοί οι νεαροί εφευρέτες παρακολουθούν εργαστήρια μηχανικής, όπου μαθαίνουν προγραμματισμό, ρομποτική, κωδικοποίηση, 3D μοντελοποίηση και άλλα. Πρόκειται για το πρόγραμμα Armath, που ξεκίνησε το 2014 και σήμερα διαθέτει 650 εργαστήρια σε σχολεία σε όλη την Αρμενία.
Η πρωτοβουλία δημιουργήθηκε από έναν επιχειρηματικό οργανισμό που ονομάζεται Ένωση Επιχειρήσεων Προηγμένης Τεχνολογίας (UATE) και εκπροσωπεί περισσότερες από 200 αρμενικές εταιρείες high-tech. Σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλό της, Sarkis Karapetyan, σήμερα υπάρχουν περίπου 4.000 εταιρείες τεχνολογίας στην Αρμενία.
Για το Armath, λέει ότι είναι η πιο επιτυχημένη σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στη χώρα. «Συγκεντρώνουμε κεφάλαια από τον ιδιωτικό τομέα, πηγαίνουμε στα σχολεία και δημιουργούμε εργαστήρια Armath, δωρίζουμε τον εξοπλισμό», εξηγεί. «Και η κυβέρνηση, το υπουργείο Παιδείας, μας χορηγεί ετήσιο προϋπολογισμό 2 εκατομμυρίων δολαρίων για την πληρωμή των μισθών των εκπαιδευτών».
«Ο στόχος είναι να αποφασίσουν να γίνουν μηχανικοί 5.000 από τα πιο ταλαντούχα παιδιά κάθε χρόνο», λέει ο κ. Karapetyan.
Σήμερα υπάρχουν περισσότεροι από 600 εκπαιδευτές και 17.000 ενεργοί μαθητές.
Η τεχνολογική παράδοση της Αρμενίας
Η Αρμενία των 2,7 εκατομμυρίων κατοίκων είναι η μικρότερη χώρα στην περιοχή του Νότου Καυκάσου, και τα σύνορά της με το γειτονικό Αζερμπαϊτζάν και την Τουρκία είναι κλειστά εδώ και δεκαετίες λόγω ανεπίλυτων εδαφικών διαφορών.
Σε αντίθεση με τις γειτονικές της χώρες, δεν διαθέτει φυσικούς πόρους ούτε πρόσβαση στη θάλασσα. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της σοβιετικής εποχής, υπήρξε κέντρο των μαθηματικών και της πληροφορικής.
Το 1956 ιδρύθηκε στην Αρμενία το Επιστημονικό Ερευνητικό Ινστιτούτο Μαθηματικών Μηχανών του Γερεβάν και μέχρι το 1960 είχε αναπτύξει δύο υπολογιστές πρώτης γενιάς. Σήμερα, η χώρα αξιοποιεί την κληρονομιά της με την φιλοδοξία να μετατραπεί σε τεχνολογικό κέντρο του Καυκάσου.
Η Picsart ξεκίνησε το 2011 από την Αρμενία και σήμερα αποτιμάται σε 1,5 δισεκατομμύρια δολάρια
AP Photo / Business Wire
Και ήδη έχουν σημειωθεί κάποιες επιτυχίες. Το Picsart, ένας ιστότοπος και εφαρμογή επεξεργασίας φωτογραφιών και βίντεο με τεχνητή νοημοσύνη, ξεκίνησε στην Αρμενία το 2011. Σήμερα, η ομώνυμη εταιρεία, με διπλή έδρα στο Γερεβάν και το Μαϊάμι, αποτιμάται σε 1,5 δισεκατομμύρια δολάρια.
Η Krisp, που κατασκευάζει λογισμικό επεξεργασίας ήχου, και η Service Titan, που παρέχει λογισμικό για επιχειρήσεις, είναι επίσης αρμενικά success stories.
Ο ρόλος της αρμενικής Διασποράς
Ένας κρίσιμος παράγοντας για την προώθηση της τεχνολογικής ανάπτυξης της Αρμενίας είναι η Διασπορά της – περίπου το 75% των Αρμενίων και των ανθρώπων αρμενικής καταγωγής ζουν σε άλλες χώρες.
Αυτή η παγκόσμια κοινότητα εξασφαλίζει σημαντικές συνδέσεις, ειδικά με την αμερικανική βιομηχανία τεχνολογίας. Στις ΗΠΑ ζουν 1,6 εκατομμύρια άνθρωποι αρμενικής καταγωγής, κυρίως στην Καλιφόρνια.
Η αρμενική Service Titan, που παρέχει λογισμικό για επιχειρήσεις, εισήχθη στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης τον Δεκέμβριο του 2024
Nasdaq
Ο Samvel Khachikyan είναι διευθυντής προγραμμάτων στη SmartGate, μια εταιρεία επιχειρηματικών κεφαλαίων με έδρα στην Καλιφόρνια και την Αρμενία, που επικεντρώνεται σε επενδύσεις στον τομέα της τεχνολογίας. «Αν κοιτάξετε τις 500 κορυφαίες εταιρείες στις ΗΠΑ, σίγουρα θα βρείτε τουλάχιστον έναν ή δύο Αρμένιους» στο διοικητικό συμβούλιο ή σε ένα επίπεδο διοίκησης κάτω από αυτό, λέει.
Η SmartGate βοηθά τους Αρμένιους επιχειρηματίες να εγκαταστήσουν τις δραστηριότητές τους στις ΗΠΑ και διευκολύνει την δικτύωσή τους με κορυφαίες αμερικανικές εταιρείες και επενδυτές.
Ώθηση μετά την εισβολή στην Ουκρανία
Το τεχνολογικό οικοσύστημα της Αρμενίας έλαβε μια απροσδόκητη ώθηση το 2022 μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Χιλιάδες Ρώσοι ειδικοί στον τομέα της πληροφορικής εγκατέλειψαν τη χώρα τους και πολλοί επέλεξαν να εγκατασταθούν στην Αρμενία. Το ίδιο έκανε και ο αμερικανικός γίγαντας της κατασκευής μικροεπεξεργαστών, Nvidia, που μετέφερε τα ρωσικά γραφεία του στην Αρμενία.
Ο Vasily είναι Ρώσος σύμβουλος πληροφορικής που μετακόμισε στην Αρμενία το 2023. «Η Αρμενία ήταν η πιο φιλική χώρα προς τους Ρώσους, βοηθώντας τους να μετακομίσουν, να προσαρμοστούν και ούτω καθεξής», λέει στο BBC News.
Εκτιμά ότι η ρωσική κοινότητα πληροφορικής στην Αρμενία αριθμεί σήμερα 5.000 έως 8.000 άτομα. Αυτή η εισροή λέγεται ότι έχει καλύψει κρίσιμα κενά δεξιοτήτων στον τεχνολογικό τομέα της Αρμενίας, σε τομείς όπως η επεξεργασία δεδομένων, η κυβερνοασφάλεια και οι χρηματοοικονομικές τεχνολογίες.
Η γενική αισιοδοξία για το τεχνολογικό μέλλον της Αρμενίας παραμένει υψηλή. Ο Samvel Khachikyan αναμένει περεταίρω άνθιση στον τομέα και αναφέρει ως παράδειγμα την Service Titan, η οποία εισήχθη στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης τον περασμένο Δεκέμβριο και σήμερα αξίζει πάνω από 10 δισεκατομμύρια δολάρια.
