Όποιος έχει επιχειρήσει να αλλάξει τραγούδι, να ρυθμίσει τον κλιματισμό ή να βρει μια βασική λειτουργία μέσα από πολλαπλά μενού ενώ οδηγεί, γνωρίζει καλά το πρόβλημα. Οι μεγάλες οθόνες αφής που κυριαρχούν στα σύγχρονα αυτοκίνητα δεν είναι απλώς ενοχλητικές για κάποιους αλλά σύμφωνα με νέα επιστημονικά δεδομένα, αποτελούν πραγματικό παράγοντα κινδύνου για την οδική ασφάλεια.
Αυτό επιβεβαιώνει έρευνα που πραγματοποιήθηκε από το University of Washington σε συνεργασία με το Toyota Research Institute, η οποία έρχεται να ποσοτικοποιήσει κάτι που μέχρι σήμερα βασιζόταν κυρίως στη διαίσθηση και την εμπειρία των οδηγών. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε προσομοιωτή οδήγησης υψηλής ακρίβειας, σχεδιασμένο να αναπαράγει ρεαλιστικά συνθήκες αστικής κυκλοφορίας, με απρόβλεπτα συμβάντα, άλλους χρήστες του δρόμου και μεταβαλλόμενα επίπεδα κυκλοφοριακού φόρτου.
Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να εκτελέσουν μια σειρά από «καθημερινές» ενέργειες μέσω οθόνης αφής, όπως αλλαγή μουσικής, ρύθμιση πλοήγησης, έλεγχος κλιματισμού ή διαχείριση εισερχόμενων μηνυμάτων. Παράλληλα, οι ερευνητές κατέγραφαν με ακρίβεια τις κινήσεις των ματιών και των χεριών, τους χρόνους αντίδρασης σε απρόοπτα συμβάντα, αλλά και βιολογικούς δείκτες που σχετίζονται με το άγχος και τη γνωστική φόρτιση.
Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ανησυχητικά. Όσο αυξανόταν η πολυπλοκότητα των μενού και των χειρισμών αφής, τόσο μειωνόταν η ακρίβεια των κινήσεων στην οθόνη, ενώ ταυτόχρονα επιδεινωνόταν η ποιότητα της οδήγησης.
Η απόκλιση από τη λωρίδα αυξανόταν αισθητά, οι διορθωτικές κινήσεις στο τιμόνι καθυστερούσαν και ο συνολικός χρόνος αντίδρασης σε εξωτερικά ερεθίσματα μεγάλωνε. Με απλά λόγια, ο οδηγός γινόταν ταυτόχρονα λιγότερο ικανός και ως χειριστής του οχήματος και ως χρήστης της τεχνολογίας.
Το κρίσιμο στοιχείο της μελέτης είναι ότι δεν εξετάστηκαν συμπεριφορές που παραδοσιακά θεωρούνται επικίνδυνες, όπως η χρήση κοινωνικών δικτύων ή η αποστολή μηνυμάτων.
Λειτουργίες που μέχρι πριν λίγα χρόνια απαιτούσαν έναν περιστροφικό διακόπτη ή ένα απλό πλήκτρο, σήμερα προϋποθέτουν οπτική επιβεβαίωση, νοητική επεξεργασία και λεπτούς, ακριβείς χειρισμούς σε οθόνη.
Η έρευνα ενισχύει έναν προβληματισμό που τα τελευταία χρόνια αρχίζει να ακούγεται όλο και πιο έντονα, ακόμη και μέσα στην ίδια τη βιομηχανία. Η ψηφιοποίηση του εσωτερικού χώρου έγινε με γνώμονα την αισθητική, το κόστος και τη λογική των smartphones, όχι όμως απαραίτητα με βάση τον τρόπο που λειτουργεί ο ανθρώπινος εγκέφαλος όταν οδηγεί με ταχύτητα, σε πραγματικές συνθήκες κυκλοφορίας.
Η πλήρης επιστροφή στα φυσικά χειριστήρια μοιάζει, τουλάχιστον προς το παρόν, απίθανη. Ωστόσο, οι ερευνητές προτείνουν μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση: λιγότερα και πιο ξεκάθαρα μενού, μεγαλύτερα και ευδιάκριτα στοιχεία, απλοποίηση κρίσιμων λειτουργιών και, κυρίως, συστήματα που μπορούν να αντιληφθούν πότε ο οδηγός βρίσκεται ήδη σε κατάσταση υψηλού φόρτου και να περιορίζουν αυτόματα τις απαιτήσεις αλληλεπίδρασης.
